Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI
Ölüm Nedeniyle Maddi Zararın Tazmini, Kanuni Dayanakları ve Uygulama Rehberi

Bir kişinin trafik kazası, iş kazası, haksız fiil veya başka bir hukuka aykırı eylem sonucunda hayatını kaybetmesi, yalnızca ölen kişinin yakınları açısından manevi bir kayıp meydana getirmez. Ölen kişinin sağlığında fiilen veya düzenli olarak sağladığı maddi desteğin ortadan kalkması da geride kalan kişiler bakımından ekonomik bir zarara neden olabilir.

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm nedeniyle ölen kişinin desteğinden mahrum kalan kişilerin uğradıkları maddi kaybın giderilmesini amaçlayan bir tazminat türüdür. Türk hukukunda temel düzenleme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesinde yer almaktadır. Bunun yanında haksız fiil sorumluluğunu düzenleyen 49 ve devamı maddeleri, zarar ve kusura ilişkin 50-52. maddeler, tazminatın belirlenmesine ilişkin 55. madde ve olayın trafik kazasından kaynaklanması hâlinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ilgili hükümleri önem taşımaktadır.

Bu nedenle destekten yoksun kalma tazminatı yalnızca basit bir matematik hesabından ibaret değildir. Ölen kişinin geliri, yaşı, yaşam süresi, destek verdiği kişilerin yaşı ve ihtiyaçları, kusur oranları, destek ilişkisinin niteliği ve olayın meydana geldiği hukuki alan birlikte değerlendirilir.

1. DESTEKTE YOKSUN KALMA TAZMİNATI NEDİR?

Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin ölümü nedeniyle onun maddi desteğinden mahrum kalan kişilerin uğradıkları ekonomik zararın karşılanmasına yönelik tazminattır.

Burada korunmak istenen doğrudan ölen kişinin malvarlığı değildir. Tazminat talebinde bulunan kişinin, ölüm nedeniyle kendi malvarlığında meydana gelen ekonomik kayıp esas alınır.

Örneğin bir trafik kazasında aile geçimini sağlayan bir kişinin hayatını kaybettiğini düşünelim. Ölen kişinin eşi ve çocukları, onun sağlığında sağladığı düzenli gelirden yararlanıyorlarsa, ölüm sonrasında bu ekonomik katkı ortadan kalkabilir.

Bu durumda şartların bulunması hâlinde eş ve çocukların uğradığı destek kaybı için destekten yoksun kalma tazminatı gündeme gelebilir.

Türk Borçlar Kanunu m. 53

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesinde ölüm hâlinde uğranılan zararlar düzenlenmiştir.

TBK m. 53'e göre ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle:

Cenaze giderleri,
Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar,
Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplardır.

Dolayısıyla destekten yoksun kalma tazminatı, kanunda açıkça düzenlenmiş bir zarar kalemidir.

Burada özellikle dikkat edilmesi gereken husus, destek alan kişinin mutlaka ölen kişinin yasal mirasçısı olması gerekmediğidir.

Tazminat hakkı bakımından temel mesele, ölümden önce gerçek ve düzenli bir destek ilişkisinin bulunup bulunmadığı ve ölüm nedeniyle bu desteğin ortadan kalkmasıdır.

2. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATININ KANUNİ DAYANAKLARI

Destekten yoksun kalma tazminatının değerlendirilmesinde birden fazla kanun hükmü birlikte ele alınır.

A. TBK m. 49 – Haksız fiil sorumluluğu

Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi, haksız fiilden doğan sorumluluğun temelini oluşturur.

Hukuka aykırı ve kusurlu bir fiille başkasına zarar veren kişi, bu zararı gidermekle yükümlüdür.

Ölüm bir haksız fiil sonucunda meydana gelmişse, olayın şartlarına göre ölen kişinin yakınlarının uğradığı destek kaybı da tazminat kapsamına girebilir.

Bu nedenle destekten yoksun kalma tazminatında öncelikle:

hukuka aykırı bir fiilin bulunup bulunmadığı,
ölüm ile fiil arasında nedensellik bağının bulunup bulunmadığı,
sorumluluğu doğuran kusur veya diğer hukuki sorumluluk nedenlerinin mevcut olup olmadığı,
destekten yoksun kalan kişinin gerçek bir ekonomik kayıp yaşayıp yaşamadığı

incelenir.

B. TBK m. 50 – Zararın ve kusurun ispatı

Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu kural olarak ispat etmekle yükümlüdür.

Bununla birlikte zarar miktarının tam olarak ispat edilemediği durumlarda hâkim, olayların olağan akışını ve zarar gören tarafından alınmış önlemleri değerlendirerek zararı hakkaniyete uygun şekilde belirleyebilir.

Bu hüküm, özellikle gerçek gelir miktarının veya destek ilişkisinin bütün ayrıntılarının belgeyle ortaya konulamadığı durumlarda önem taşır.

C. TBK m. 51 – Tazminatın belirlenmesi

TBK m. 51 kapsamında hâkim, tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini durumun gereğine ve özellikle kusurun ağırlığına göre belirler.

Dolayısıyla destekten yoksun kalma tazminatında yalnızca gelir hesabı yapılması yeterli değildir. Olaydaki kusur durumu ve sorumluluğun hukuki niteliği de değerlendirilmelidir.

D. TBK m. 52 – Zarar görenin kusuru

Zarar gören kişinin zararın meydana gelmesine veya artmasına etkisi varsa tazminatın indirilmesi gündeme gelebilir.

Örneğin somut olayda ölen kişinin kendi kusurunun bulunması, hesaplanan tazminat bakımından önem taşıyabilir.

Ancak her olayın kusur yapısı ayrıca değerlendirilmelidir.

E. TBK m. 53 – Ölüm hâlinde uğranılan zararlar

Destekten yoksun kalma tazminatının doğrudan kanuni dayanağı TBK m. 53'tür.

Kanun, ölen kişinin desteğinden yoksun kalanların bu nedenle uğradıkları kayıpları açık şekilde ölüm nedeniyle oluşan zararlar arasında saymaktadır.

F. TBK m. 55 – Tazminatın belirlenmesi

TBK m. 55'e göre destekten yoksun kalma zararları ve bedensel zararlar, kanun hükümleri ile sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır.

Kanun ayrıca belirli sosyal güvenlik ödemelerinin ve ifa amacı taşımayan bazı ödemelerin zararın belirlenmesinde dikkate alınamayacağını ve hesaplanan tazminatın sırf hakkaniyet düşüncesiyle artırılıp azaltılamayacağını düzenlemektedir.

3. KİMLER DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI TALEP EDEBİLİR?

Destekten yoksun kalma tazminatında en önemli konulardan biri, kimlerin tazminat talep edebileceğidir.

Genel olarak şu kişiler bakımından destekten yoksun kalma zararı gündeme gelebilir:

Eş

Ölen kişinin sağlığında eşine ekonomik destek sağlaması hâlinde, ölüm nedeniyle eşin uğradığı destek kaybı tazminat hesabına konu olabilir.

Evlilik birliğinin fiili durumu, eşlerin gelirleri, yaşam koşulları ve ölen kişinin aile bütçesine yaptığı katkı değerlendirilir.

Çocuklar

Çocukların, özellikle küçük yaşta olmaları hâlinde anne veya babalarının desteğinden yararlanmaları hayatın olağan akışına uygun kabul edilebilir.

Çocuğun yaşı, eğitim durumu, çalışma hayatına başlayacağı dönem ve destek süresinin belirlenmesinde dikkate alınabilecek diğer somut unsurlar hesaplamada önemlidir.

Anne ve baba

Anne ve babanın çocuklarının desteğinden yararlanması da somut olayın şartlarına göre mümkündür.

Burada yalnızca kan bağı bulunması yeterli olmayabilir. Fiili destek ilişkisinin niteliği, ihtiyaç durumu ve ölen kişinin anne veya babasına yaptığı katkılar önem kazanır.

Nişanlı veya diğer yakınlar

Destekten yoksun kalma tazminatı yalnızca eş, çocuk, anne ve babayla sınırlı şekilde düşünülmemelidir.

Önemli olan, somut olayda ölen kişi ile tazminat talep eden arasında ekonomik nitelikte gerçek bir destek ilişkisinin bulunmasıdır.

Bu nedenle mirasçılık sıfatı ile destekten yoksun kalma tazminatı hakkı birbirinden farklı kavramlardır.

Mirasçı olmak otomatik olarak destekten yoksun kalma tazminatı hakkı vermez; mirasçı olmamak da tek başına tazminat talebine engel değildir.

4. DESTEK İLİŞKİSİ NASIL BELİRLENİR?

Destekten yoksun kalma tazminatının temel unsurlarından biri destek ilişkisidir.

Destek kavramı yalnızca kişinin her ay eline nakit para vermesi anlamına gelmez.

Ölen kişinin aile bütçesine yaptığı ekonomik katkılar da destek ilişkisinin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

Örneğin:

ev giderlerine katkı,
kira veya konut giderlerinin karşılanması,
eğitim masraflarının ödenmesi,
sağlık giderlerinin karşılanması,
düzenli harçlık veya para yardımı,
aile bireylerinin geçimini sağlama,
belirli ekonomik ihtiyaçların düzenli olarak karşılanması

gibi katkılar somut olay bakımından değerlendirilebilir.

Fiili destek ve destek olma ihtimali

Destek ilişkisinin belirlenmesinde yalnızca geçmişte yapılan ödemeler değil, gelecekte yapılması beklenen destek de önem taşıyabilir.

Örneğin küçük yaştaki bir çocuğun babası hayatını kaybetmişse, çocuğun gelecekte babasından ekonomik destek almaya devam edeceği kabul edilerek destek süresi hesaplamaya konu olabilir.

Bu nedenle destekten yoksun kalma tazminatı geçmişteki ekonomik kaybın basit bir toplamı değildir. Gelecekte meydana gelmesi beklenen ekonomik kayıp da aktüeryal hesaplamalarla belirlenebilir.

5. TRAFİK KAZALARINDA DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI

Destekten yoksun kalma tazminatı uygulamada özellikle ölümlü trafik kazaları nedeniyle sıkça gündeme gelir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, motorlu araçların işletilmesinden doğan hukuki sorumluluk ve zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından özel düzenlemeler içermektedir.

2918 sayılı Kanun'un 90. maddesi, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlarda Karayolları Trafik Kanunu'ndaki usul ve esasların uygulanacağını; kanunda düzenlenmeyen konularda ise Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiillere ilişkin hükümlerinin uygulanacağını öngörmektedir.

Zorunlu trafik sigortasının rolü

Trafik kazası sonucunda bir kişinin hayatını kaybetmesi hâlinde, olayın şartlarına göre destekten yoksun kalan kişiler sigorta şirketine karşı da tazminat talebinde bulunabilir.

Ancak sigorta şirketinin sorumluluğu, zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı, poliçe limiti, kazadaki kusur durumu ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bu nedenle sigorta şirketine başvuru yapılmadan önce kazaya ilişkin belgelerin ve kusur durumunun dikkatli şekilde incelenmesi gerekir.

6. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI NASIL HESAPLANIR?

Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması uzmanlık gerektiren bir süreçtir.

Hesaplamada tek bir sabit formül bulunmadığı gibi, her dosyada aynı sonucun ortaya çıkması da mümkün değildir.

Genellikle aşağıdaki unsurlar değerlendirilir:

1. Ölen kişinin yaşı

Ölen kişinin yaşı, çalışma hayatının kalan süresi ve beklenen yaşam süresi bakımından önemlidir.

2. Gelir durumu

Ölen kişinin olay tarihindeki gerçek geliri veya somut olayda esas alınması gereken gelir seviyesi belirlenir.

Gelirin belgelerle ortaya konulması mümkünse bordro, SGK kayıtları, vergi kayıtları, banka kayıtları ve diğer belgeler incelenebilir.

3. Destek alan kişilerin yaşı

Eş, çocuk, anne veya babanın yaşı destek süresinin belirlenmesinde önem taşıyabilir.

Özellikle çocukların destek süresi bakımından yaş ve eğitim durumu önemlidir.

4. Destek payı

Ölen kişinin gelirinin tamamı destek alan kişilere ayrılmış kabul edilmez.

Ölen kişinin kendi yaşam giderleri de dikkate alınarak destek payları belirlenir.

5. Kusur oranı

Kazanın meydana gelmesindeki kusur oranları tazminat miktarını doğrudan etkileyebilir.

Örneğin ölen kişinin de kazada kusurunun bulunması hâlinde, somut olayın özelliklerine göre tazminat hesabında bu durum dikkate alınabilir.

6. Yaşam süresi

Aktüeryal hesaplamalarda yaşam tablolarından yararlanılabilir.

7. Aktüeryal hesap

Gelecekteki destek kaybının bugünkü değeri belirlenirken aktüeryal yöntemlerden yararlanılır.

Anayasa Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 90. maddesine 2021 yılında eklenen ve destekten yoksun kalma tazminatının belirli hayat tabloları ve iskonto oranları üzerinden hesaplanmasını öngören düzenlemeyi incelemiş ve söz konusu ek cümlenin iptaline karar vermiştir. Karar 29 Aralık 2022 tarihli olup 14 Şubat 2023 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Bu nedenle özellikle trafik kazalarında güncel mevzuat ve güncel yargı uygulaması dikkate alınarak hesaplama yapılması önemlidir.

7. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATINDA DELİLLER

Tazminat dosyasında doğru ve kapsamlı delillerin sunulması, zararın ortaya konulması bakımından önemlidir.

Dosyanın niteliğine göre şu belgeler kullanılabilir:

Ölüm belgesi,
Kaza tespit tutanağı,
Ceza soruşturması veya kovuşturma dosyası,
Bilirkişi ve kusur raporları,
SGK hizmet dökümü,
Ölen kişinin gelir belgeleri,
Maaş bordroları,
Vergi kayıtları,
Banka kayıtları,
Sosyal ve ekonomik durum araştırmaları,
Eğitim belgeleri,
Destek ilişkisini gösteren ödeme kayıtları,
Tanık anlatımları,
Hastane ve tedavi belgeleri,
Sigorta poliçesi,
Sigorta şirketine yapılan başvuru belgeleri,
Gerektiğinde aktüerya bilirkişi raporu.

Özellikle ölen kişinin gelirinin belirlenmesi bakımından resmi kayıtlar önemlidir.

Bununla birlikte gelir durumunun yalnızca tek bir belge üzerinden değerlendirilmesi her zaman yeterli olmayabilir. Somut olayın özelliklerine göre farklı delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.

8. TRAFİK KAZASINDA SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU

Ölümlü trafik kazalarında destekten yoksun kalan kişilerin doğrudan dava açmadan önce sigorta şirketine başvuru yapmaları gereken durumlar olabilir.

Bu noktada 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ilgili hükümleri ve zorunlu mali sorumluluk sigortası düzenlemeleri dikkate alınmalıdır.

Başvuruda genellikle:

kaza belgeleri,
ölüm belgesi,
mirasçılık belgesi veya talep sahibinin sıfatını gösteren belgeler,
gelir belgeleri,
nüfus kayıtları,
kusura ilişkin belgeler,
banka bilgileri,
destek ilişkisini gösteren belgeler

gibi belgeler gündeme gelir.

Sigorta şirketinin başvuruyu reddetmesi, eksik ödeme yapması veya süresi içinde cevap vermemesi hâlinde somut olayın şartlarına göre dava veya sigorta tahkimi gibi hukuki yollar değerlendirilebilir.

9. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI İLE MANEVİ TAZMİNAT ARASINDAKİ FARK

Destekten yoksun kalma tazminatı maddi tazminat niteliğindedir.

Amaç, ölüm nedeniyle destekten mahrum kalan kişinin ekonomik zararını karşılamaktır.

Manevi tazminat ise ölüm nedeniyle yakınların yaşadığı elem, acı ve manevi zararın giderilmesine yöneliktir.

Bu nedenle aynı ölüm olayı nedeniyle şartları oluştuğunda hem:

destekten yoksun kalma tazminatı

hem de

manevi tazminat

gündeme gelebilir.

Bu iki tazminat birbirinden farklı hukuki temellere ve hesaplama yöntemlerine sahiptir.

TBK'nın ölüm ve bedensel zararlara ilişkin düzenlemeleri yanında manevi tazminata ilişkin hükümleri de somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

10. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATINDA ZAMANAŞIMI

Destekten yoksun kalma tazminatında zamanaşımı konusu son derece önemlidir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde zamanaşımı sürelerini düzenlemektedir.

Bununla birlikte trafik kazalarında ayrıca 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesindeki özel düzenlemeler dikkate alınmalıdır.

Zamanaşımının başlangıcı ve uygulanacak süre;

kazanın niteliğine,
fiilin aynı zamanda suç oluşturup oluşturmadığına,
ceza kanunlarındaki zamanaşımı hükümlerine,
zarar görenin ve sorumlunun durumuna,
olayın trafik kazası olup olmadığına

göre değişebilecek sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle "her ölümlü trafik kazasında aynı zamanaşımı süresi vardır" şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru değildir.

Dava veya sigorta başvurusu yapılmadan önce zamanaşımı mutlaka dosya özelinde incelenmelidir.

11. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATINDA SIK YAPILAN HATALAR

Destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde bazı önemli hatalar hak kaybına neden olabilir.

Sadece mirasçılık belgesine güvenmek

Mirasçılık belgesi, kişinin mirasçı olduğunu gösterir. Ancak destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması bakımından destek ilişkisi ayrıca değerlendirilir.

Geliri yanlış belirlemek

Ölen kişinin gerçek gelirinin eksik belirlenmesi tazminatın düşük hesaplanmasına neden olabilir.

Kusur oranını dikkate almamak

Kusur durumu tazminat miktarı bakımından büyük önem taşır.

Sigorta limitlerini incelememek

Trafik kazalarında sigorta şirketinin sorumluluğu ayrıca incelenmelidir.

Eski hesaplama yöntemlerini doğrudan kullanmak

Trafik sigortası tazminatlarında mevzuat ve Anayasa Mahkemesi kararları zaman içerisinde değişiklik gösterebildiğinden, güncel hesaplama esaslarının dikkate alınması gerekir. Anayasa Mahkemesi'nin 29 Aralık 2022 tarihli kararı, bu konudaki hesaplama sistemine ilişkin önemli bir değişiklik meydana getirmiştir.

Zamanaşımını gözden kaçırmak

Tazminat hakkı bulunan kişilerin en önemli risklerinden biri sürelere ilişkin hak kaybıdır.

12. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI DAVASI NASIL AÇILIR?

Destekten yoksun kalma tazminatı davasının açılmasından önce olayın hukuki niteliğinin belirlenmesi gerekir.

Örneğin:

trafik kazası,
iş kazası,
haksız fiil,
sağlık hizmetinden kaynaklanan zarar,
kamu görevlisinin eylemi,
başka bir hukuka aykırı eylem

farklı hukuki değerlendirmeleri gerektirebilir.

Trafik kazalarında ayrıca sigorta şirketinin sorumluluğu, araç işletenin sorumluluğu ve sürücünün sorumluluğu gibi farklı sorumluluk alanları ortaya çıkabilir.

Dava dosyasında genellikle:

Kazanın veya ölüm olayının nasıl gerçekleştiği,
Sorumluların kimler olduğu,
Kusur oranları,
Ölen kişinin geliri,
Destekten yoksun kalan kişilerin kim olduğu,
Destek ilişkisinin niteliği,
Destek süresi,
Sigorta kapsamı ve poliçe limiti,
Aktüeryal hesaplama,
Zamanaşımı

birlikte değerlendirilir.

Mahkeme tarafından gerekli görülmesi hâlinde bilirkişi incelemesi yaptırılabilir.

13. DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATINDA BİLİRKİŞİ HESABI

Tazminat miktarının belirlenmesinde aktüerya bilirkişilerinden yararlanılması oldukça yaygındır.

Bilirkişi hesabında dosyada bulunan verilere göre:

ölen kişinin yaşı,
destek alanların yaşları,
gelir,
destek payları,
yaşam süresi,
çalışma dönemi,
destek süresi,
kusur oranları,
ilgili hukuki ve aktüeryal esaslar

değerlendirilebilir.

Bilirkişi raporunun mahkeme bakımından bağlayıcı olmadığı, raporun diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği de unutulmamalıdır.

Eksik, hatalı veya denetime elverişli olmayan bir hesaplama varsa rapora itiraz edilmesi ve gerektiğinde yeni bir bilirkişi incelemesi yapılmasının talep edilmesi gündeme gelebilir.

Nitekim güncel Yargıtay uygulamasında da tazminat hesaplamalarında kullanılan raporların yeterli, denetime elverişli ve hukuka uygun olması gerektiği vurgulanmaktadır.

14. SIK SORULAN SORULAR
Destekten yoksun kalma tazminatı nedir?

Bir kişinin ölümü nedeniyle onun ekonomik desteğinden mahrum kalan kişilerin uğradığı maddi zararın giderilmesine yönelik tazminattır.

Destekten yoksun kalma tazminatının temel kanun maddesi hangisidir?

Temel düzenleme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesidir. Bu madde, ölen kişinin desteğinden yoksun kalanların bu nedenle uğradıkları kayıpları ölüm hâlinde uğranılan zararlar arasında saymaktadır.

Sadece mirasçılar mı tazminat isteyebilir?

Hayır. Tazminat hakkı bakımından mirasçılık sıfatından ziyade somut olayda gerçek bir destek ilişkisinin bulunup bulunmadığı önem taşır.

Eş destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?

Şartların bulunması hâlinde evet. Ölen eşin sağlığında diğer eşe sağladığı ekonomik destek, somut olayın özelliklerine göre hesaplamaya dahil edilebilir.

Çocuklar tazminat isteyebilir mi?

Özellikle küçük çocukların anne veya babalarının desteğinden yararlanması hâlinde destekten yoksun kalma zararı gündeme gelebilir.

Anne ve baba tazminat isteyebilir mi?

Somut olayda çocuklarının ekonomik desteğinden yararlanan anne veya babanın, ölüm nedeniyle destekten yoksun kalması hâlinde tazminat talebi gündeme gelebilir.

Trafik kazasında destekten yoksun kalma tazminatı sigorta şirketinden istenebilir mi?

Kazanın ve poliçenin kapsamına göre zorunlu mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu doğabilir. Sigorta şirketinin sorumluluğunun kapsamı güncel mevzuat, poliçe limiti, kusur ve olayın özellikleri incelenerek belirlenmelidir. 2918 sayılı Kanun m. 90, zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatların hukuki çerçevesini düzenlemektedir.

Tazminat miktarı nasıl belirlenir?

Gelir, yaş, destek süresi, destek alanların durumu, yaşam süresi, kusur ve aktüeryal hesaplama gibi birçok unsur birlikte değerlendirilir.

Destekten yoksun kalma tazminatı ile manevi tazminat aynı şey midir?

Hayır. Destekten yoksun kalma tazminatı ekonomik zararın giderilmesine yöneliktir. Manevi tazminat ise ölüm nedeniyle ortaya çıkan manevi zarara ilişkindir.

Tazminat hesabı kesin midir?

Hayır. Hesaplama dosyadaki verilere ve uygulanacak hukuki/aktüeryal esaslara göre değişebilir.

Zamanaşımı var mıdır?

Evet. Haksız fiil ve trafik kazası bakımından ilgili zamanaşımı hükümleri uygulanır. Somut olayın niteliğine göre farklı süreler söz konusu olabileceğinden, dosya özelinde inceleme yapılmalıdır.

15. SONUÇ

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölüm nedeniyle geride kalan kişilerin ekonomik açıdan korunmasını amaçlayan önemli bir maddi tazminat türüdür.

Türk hukukunda temel düzenleme 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 53. maddesinde yer almaktadır. Bunun yanında TBK'nın haksız fiil sorumluluğuna ilişkin 49 ve devamı maddeleri, zarar ve kusurun belirlenmesine ilişkin 50-52. maddeleri ve tazminatın hesaplanmasına ilişkin 55. maddesi birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle trafik kazalarında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve zorunlu mali sorumluluk sigortasına ilişkin düzenlemeler de önem taşır. KTK m. 90 bakımından Anayasa Mahkemesi'nin 29 Aralık 2022 tarihli iptal kararı sonrasında hesaplama esaslarında önemli değişiklikler meydana geldiğinden, eski hesaplama yöntemlerinin güncel mevzuat gibi uygulanması doğru değildir.

Destekten yoksun kalma tazminatı hesabında yalnızca ölen kişinin maaşına bakılması yeterli değildir. Ölen kişinin yaşı, gelir durumu, destek alan kişilerin yaşları, destek süresi, aile yapısı, kusur oranları, yaşam süresi ve güncel aktüeryal hesaplama esasları birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle ölümlü trafik kazası veya başka bir ölüm olayı sonrasında tazminat hakkı bulunan kişilerin, zamanaşımı ve hak kaybı riskine karşı dosyadaki belgeleri mümkün olduğunca erken toplaması ve somut olay özelinde hukuki değerlendirme yaptırması önemlidir.

Ayturan Hukuk ve Danışmanlık, ölümlü trafik kazaları ve diğer ölüm olayları nedeniyle ortaya çıkabilecek destekten yoksun kalma tazminatı taleplerinde; kusur durumunun, sigorta kapsamının, destek ilişkisinin, zarar kalemlerinin ve tazminat hesabının hukuki açıdan değerlendirilmesine yönelik avukatlık ve danışmanlık hizmeti sunmaktadır.