Sigorta Şirketlerine Karşı Tazminat Talepleri

SİGORTA ŞİRKETLERİNE KARŞI TAZMİNAT TALEPLERİ
Trafik Kazalarında Sigorta Şirketine Başvuru, Tazminat Hesaplama ve Hukuki Süreç

Trafik kazaları sonucunda meydana gelen ölüm, yaralanma ve maddi zararlar, zarar gören kişiler açısından ciddi ekonomik kayıplara neden olabilir. Özellikle araç hasarı, araç değer kaybı, geçici ve sürekli iş göremezlik, destekten yoksun kalma ve tedavi giderleri gibi zararlar bakımından sigorta şirketlerinin sorumluluğu gündeme gelebilir.

Türkiye'de motorlu araçların işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilere verilen zararların belirli şartlar altında karşılanmasını sağlayan zorunlu mali sorumluluk sigortası, trafik kazalarında önemli bir güvence mekanizmasıdır.

Ancak sigorta şirketinden tazminat alınabilmesi için yalnızca kazanın meydana gelmiş olması yeterli değildir. Kazanın niteliği, sigorta poliçesi, kusur oranı, zarar miktarı, zarar gören kişinin sıfatı, sigorta teminatının kapsamı ve uygulanacak yasal düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir.

1. SİGORTA ŞİRKETİNE KARŞI TAZMİNAT TALEBİ NEDİR?

Sigorta şirketine karşı tazminat talebi, sigorta kapsamında bulunan bir riskin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan zararın, poliçe ve ilgili mevzuat çerçevesinde sigortacıdan talep edilmesidir.

Trafik kazalarında özellikle zorunlu mali sorumluluk sigortası bakımından, kazaya karışan aracın sigortacısının üçüncü kişilere verilen zararlar yönünden sorumluluğu gündeme gelebilir.

Örneğin:

Yaralanmalı trafik kazası,
Ölümlü trafik kazası,
Araç hasarı,
Araç değer kaybı,
Geçici iş göremezlik,
Sürekli iş göremezlik,
Destekten yoksun kalma

gibi zararlar, somut olayın özelliklerine göre sigorta şirketinden talep edilebilir.

Burada önemli olan, hangi zarar kaleminin hangi sigorta teminatı kapsamında bulunduğunun ayrı ayrı belirlenmesidir.

2. ZORUNLU TRAFİK SİGORTASI NEDİR?

Zorunlu mali sorumluluk sigortası, motorlu araç işletenlerinin üçüncü kişilere verebilecekleri zararlar bakımından belirli şartlarla güvence sağlayan zorunlu bir sigorta türüdür.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91. maddesi, işletenlerin bu kanun uyarınca sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak amacıyla mali sorumluluk sigortası yaptırmalarını öngörmektedir.

Sigortanın temel amacı, motorlu aracın işletilmesi nedeniyle üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararların, kanunda ve poliçede öngörülen kapsam ve limitler dahilinde karşılanmasını sağlamaktır.

Bu nedenle trafik kazası sonrasında zarar gören kişinin yalnızca kazaya neden olan sürücüye yönelmesi yerine, olayın özelliklerine göre sigorta şirketinin sorumluluğunun da incelenmesi gerekir.

3. SİGORTA ŞİRKETİ HANGİ ZARARLARDAN SORUMLU OLABİLİR?

Sigorta şirketinin sorumluluğu kazanın türüne ve sigortanın kapsamına göre değişebilir.

Trafik kazalarında özellikle:

Araçta meydana gelen maddi zarar

Kazaya bağlı olarak araçta oluşan hasarın ilgili teminat kapsamında karşılanması gündeme gelebilir.

Araç değer kaybı

Araç onarılmış olsa dahi ikinci el piyasa değerinde meydana gelen azalma, şartları bulunduğunda değer kaybı tazminatının konusu olabilir.

Geçici iş göremezlik

Yaralanan kişinin belirli bir süre çalışamaması nedeniyle ortaya çıkan ekonomik zarar, olayın ve sigorta kapsamının şartlarına göre değerlendirilebilir.

Sürekli iş göremezlik

Kaza nedeniyle kalıcı bedensel zarar meydana gelmişse sürekli iş göremezlik nedeniyle oluşan zarar bakımından sigorta sorumluluğu gündeme gelebilir.

Destekten yoksun kalma

Ölümlü trafik kazalarında, ölen kişinin desteğinden mahrum kalan kişilerin uğradıkları ekonomik zararların sigorta kapsamında talep edilmesi mümkün olabilir.

Ancak her zarar kaleminin sigorta kapsamına girip girmediği ayrıca incelenmelidir.

4. SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU ZORUNLU MUDUR?

Trafik kazalarından kaynaklanan bazı tazminat taleplerinde sigorta şirketine dava açılmadan önce başvuru yapılması kanunen öngörülmüştür.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 97. maddesi bu konuda temel düzenlemelerden biridir.

Kanun kapsamında, zarar gören kişinin dava açmadan veya ilgili uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmadan önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gereken durumlar bulunmaktadır.

Bu nedenle doğrudan dava açmadan önce:

Doğru sigorta şirketinin belirlenmesi,
Poliçe bilgilerinin tespit edilmesi,
Zarar kalemlerinin belirlenmesi,
Gerekli belgelerin hazırlanması,
Sigorta şirketine usulüne uygun başvuru yapılması

önemlidir.

5. SİGORTA ŞİRKETİNE TAZMİNAT BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

Başvurunun mümkün olduğunca kapsamlı ve belgeli şekilde hazırlanması gerekir.

Başvuru dosyasının içeriği olayın türüne göre değişmekle birlikte genellikle:

Kaza tespit tutanağı,
Trafik kazası raporu,
Fotoğraflar,
Ruhsat bilgileri,
Sigorta poliçesi,
Hastane raporları,
Sağlık kurulu raporları,
İş göremezlik belgeleri,
Gelir belgeleri,
Ölüm belgesi,
Mirasçılık belgeleri,
Kusur raporları,
Araç hasar belgeleri,
Ekspertiz raporları,
Banka bilgileri,
Diğer zarar belgeleri

sunulabilir.

Başvuruda yalnızca kazanın anlatılması yerine hangi zarar kaleminin ne miktarda talep edildiğinin ve talebin hangi belgelere dayandığının açık şekilde gösterilmesi önemlidir.

6. SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU SONRASINDA NE OLUR?

Sigorta şirketi, kendisine sunulan belgeleri ve poliçe kapsamını inceleyebilir.

İnceleme sonucunda:

Tazminat ödenebilir,
Kısmi ödeme yapılabilir,
Başvuru reddedilebilir,
Ek belge talep edilebilir.

Sigorta şirketinin teklif ettiği miktarın kabul edilmesinden önce, yapılan ödemenin gerçek zararı karşılayıp karşılamadığı dikkatle değerlendirilmelidir.

Özellikle sürekli iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatlarında aktüeryal hesaplamalar oldukça karmaşık olabilir.

Bu nedenle sigorta şirketinin sunduğu hesaplama ile bağımsız şekilde yapılabilecek tazminat hesabının karşılaştırılması önemlidir.

7. SİGORTA ŞİRKETİ EKSİK ÖDEME YAPARSA NE OLUR?

Sigorta şirketi tarafından yapılan ödeme, zarar gören kişinin gerçek zararından düşük olabilir.

Örneğin zarar gören kişinin sürekli iş göremezlik zararı yüksek olmasına rağmen sigorta şirketi daha düşük bir miktar teklif edebilir.

Bu durumda:

Hesaplama yöntemi,
Gelir,
İş göremezlik oranı,
Kusur,
Yaş,
Destek süresi,
Poliçe limiti,
Daha önce yapılan ödemeler

incelenmelidir.

Eksik ödeme olduğu düşünülüyorsa, olayın niteliğine göre sigorta tahkimi veya dava yolu değerlendirilebilir.

8. SİGORTA ŞİRKETİ TAZMİNAT TALEBİNİ REDDEDERSE

Sigorta şirketinin tazminat talebini reddetmesi, her durumda kişinin tazminat hakkının bulunmadığı anlamına gelmez.

Ret gerekçesi ayrıntılı şekilde incelenmelidir.

Örneğin sigorta şirketi:

Kusur,
Teminat kapsamı,
Poliçe limiti,
Zarar miktarı,
Sağlık raporu,
Eksik belge,
Zamanaşımı,
Sigortalının veya zarar görenin sıfatı

gibi nedenlerle ödeme yapmayı reddedebilir.

Ret gerekçesinin hukuken geçerli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

9. SİGORTA TAHKİM KOMİSYONU

Sigorta şirketi ile zarar gören kişi arasında uyuşmazlık çıkması hâlinde, şartları mevcutsa Sigorta Tahkim Komisyonu yoluna başvurulabilir.

Sigorta tahkimi, belirli sigorta uyuşmazlıklarının mahkeme yerine tahkim mekanizması aracılığıyla çözümlenmesini sağlayan bir uyuşmazlık çözüm yoludur.

Sigorta Tahkim Komisyonu'nun resmi açıklamalarına göre, sigorta kuruluşunun uyuşmazlığın çözümü için gerekli başvuruyu sonuçlandırmaması veya başvurunun reddedilmesi gibi durumlarda ilgili şartların oluşması hâlinde tahkim başvurusu yapılabilmektedir. (sigortatahkim.org)

Ancak her sigorta uyuşmazlığının otomatik olarak tahkime götürülebileceği düşünülmemelidir. Sigorta şirketinin ilgili tahkim sistemine üyeliği ve uyuşmazlığın tahkim kapsamına girip girmediği kontrol edilmelidir.

10. SİGORTA ŞİRKETİNE DAVA AÇILABİLİR Mİ?

Şartları oluştuğunda sigorta şirketine karşı dava açılması mümkündür.

Ancak görevli ve yetkili mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre değişebilir.

Trafik kazası nedeniyle açılacak davalarda:

Sigorta şirketinin hukuki sıfatı,
Araç işletenin sorumluluğu,
Sürücünün sorumluluğu,
Zarar görenin sıfatı,
Talep edilen tazminat türü,
Sigorta poliçesi

birlikte değerlendirilmelidir.

Dava açılmadan önce zorunlu başvuru koşullarının yerine getirilip getirilmediğinin de kontrol edilmesi gerekir.

11. SİGORTA ŞİRKETİNE KARŞI TAZMİNAT HESABI

Tazminat hesabı, talep edilen zarar türüne göre değişir.

Araç değer kaybı

Aracın kaza öncesindeki ve onarım sonrasındaki piyasa değeri arasındaki fark, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Geçici iş göremezlik

Kişinin çalışamadığı dönem ve bu dönemde meydana gelen ekonomik kayıp dikkate alınır.

Sürekli iş göremezlik

Kişinin yaşı, geliri, sürekli iş göremezlik oranı, çalışma süresi, kusur ve gelecekteki ekonomik kayıp gibi unsurlar değerlendirilir.

Destekten yoksun kalma

Ölen kişinin geliri, yaşı, destek alan kişilerin yaşı, destek payları, destek süresi ve kusur gibi unsurlar hesaplamada dikkate alınabilir.

Bu nedenle sigorta şirketinin teklif ettiği rakamın yalnızca "sigortanın belirlediği miktar" olması nedeniyle doğru kabul edilmesi uygun değildir.

12. KUSUR ORANININ SİGORTA TAZMİNATINA ETKİSİ

Kusur oranı, trafik kazalarından kaynaklanan tazminat taleplerinde önemli bir unsurdur.

Örneğin zarar gören kişiye yüksek oranda kusur verilmesi, tazminat hesabını olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle sigorta şirketinin kusur değerlendirmesi de incelenmelidir.

Kusur oranının hatalı olduğu düşünülüyorsa:

Kaza tespit tutanağı,
Kamera görüntüleri,
Fotoğraflar,
Tanık anlatımları,
Bilirkişi raporları,
Ceza dosyası,
Araç hasarları

gibi deliller değerlendirilerek itiraz yapılabilir.

Özellikle yüksek tazminat tutarlarında kusur oranındaki küçük bir değişiklik dahi önemli ekonomik sonuçlar doğurabilir.

13. SİGORTA LİMİTİ NEDİR?

Zorunlu trafik sigortasında sigortacının sorumluluğu belirli teminat limitleri ile sınırlıdır.

Bu nedenle tazminat hesaplanırken yalnızca gerçek zarar değil, olay tarihinde geçerli olan ilgili sigorta teminat limitleri de incelenmelidir.

Gerçek zarar sigorta limitini aşarsa, olayın özelliklerine göre sigorta şirketinin sorumluluğu limit dahilinde kalabilir ve aşan kısım bakımından diğer sorumlulara yönelik talepler gündeme gelebilir.

Bu nedenle:

Gerçek zarar ≠ Her zaman sigorta şirketinden alınabilecek miktar

olabilir.

Gerçek zarar, kusur ve sigorta teminat limiti birlikte değerlendirilmelidir.

14. SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURUDA SÜRELER

Sigorta tazminatlarında zamanaşımı konusu büyük önem taşır.

Trafik kazalarında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesi özel bir düzenleme içermektedir.

Bunun yanında olayın aynı zamanda suç teşkil edip etmediği ve ceza kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri de önem taşıyabilir.

Bu nedenle "bütün trafik kazalarında aynı süre vardır" şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru değildir.

Kaza tarihi, zarar türü, olayın suç oluşturup oluşturmadığı ve talebin yöneltileceği kişi veya kurum birlikte değerlendirilmelidir.

15. SİGORTA ŞİRKETİNE BAŞVURU İÇİN HANGİ BELGELER GEREKLİDİR?

Dosyanın niteliğine göre değişmekle birlikte aşağıdaki belgeler önem taşıyabilir:

Maddi hasarlı kaza
Kaza tespit tutanağı,
Ruhsat,
Poliçe bilgileri,
Fotoğraflar,
Hasar belgeleri,
Ekspertiz raporu,
Araç değer kaybı hesaplaması,
Banka bilgileri.
Yaralanmalı kaza
Kaza tespit tutanağı,
Hastane raporları,
Epikriz,
İş göremezlik raporu,
Sağlık kurulu raporu,
Gelir belgeleri,
Kusur raporu,
Tedavi belgeleri.
Ölümlü kaza
Ölüm belgesi,
Kaza belgeleri,
Mirasçılık belgesi,
Nüfus kayıtları,
Ölen kişinin gelir belgeleri,
Destek ilişkisini gösteren belgeler,
Kusur raporu,
Aktüeryal hesaplama için gerekli diğer belgeler.

Belgelerin eksiksiz hazırlanması, sürecin daha sağlıklı yürütülmesine yardımcı olabilir.

16. SİGORTA ŞİRKETİNİN YAPTIĞI ÖDEME HAKLARIN TAMAMINI ORTADAN KALDIRIR MI?

Bu konu özellikle dikkatle incelenmelidir.

Sigorta şirketinin ödeme yapması, ödeme belgesinin ve yapılan işlemin hukuki niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Bazı durumlarda ödeme ile birlikte taraflar arasında ibra veya sulh niteliğinde belge düzenlenebilir.

Bu nedenle sigorta şirketinin sunduğu ödeme teklifinin veya ibranamenin içeriği okunmadan imzalanması hak kaybına neden olabilir.

Özellikle tazminat miktarı konusunda henüz kapsamlı hesaplama yapılmamışsa, ödeme belgesinin hukuki sonuçlarının uzman tarafından incelenmesi önemlidir.

17. SİGORTA ŞİRKETİNE KARŞI TAZMİNAT TALEPLERİNDE DELİLLER

Sigorta uyuşmazlıklarında delillerin doğru şekilde toplanması önemlidir.

Bunlar arasında:

Kaza tespit tutanağı,
Fotoğraf ve video kayıtları,
Kamera görüntüleri,
Sağlık raporları,
İş göremezlik raporları,
Gelir belgeleri,
SGK kayıtları,
Ekspertiz raporları,
Bilirkişi raporları,
Poliçe,
Sigorta şirketi yazışmaları,
Ödeme belgeleri,
Ret yazıları,
Ceza dosyası,
Tanık anlatımları

bulunabilir.

Özellikle sigorta şirketinin ödeme yapmadığı veya düşük ödeme yaptığı durumlarda, ret veya ödeme gerekçesinin belgeye dayalı şekilde incelenmesi önemlidir.

18. SİGORTA TAZMİNATI İLE DİĞER TAZMİNATLARIN FARKI

Sigorta şirketinden talep edilen tazminat ile kazaya neden olan kişiden talep edilen tazminat aynı hukuki ilişki değildir.

Örneğin bir trafik kazasında:

Sürücü

Araç işleteni

Sigorta şirketi

aynı olay nedeniyle farklı hukuki temeller kapsamında sorumluluk taşıyabilir.

Sigorta şirketinin sorumluluğu, sigorta sözleşmesi ve ilgili özel mevzuat çerçevesinde değerlendirilirken sürücü veya işletenin sorumluluğu haksız fiil ve trafik mevzuatı kapsamında değerlendirilebilir.

Bu nedenle yalnızca sigorta şirketine yapılan başvurunun bütün sorumlular bakımından aynı sonucu doğuracağı düşünülmemelidir.

19. SİGORTA TAZMİNATINDA SIK YAPILAN HATALAR
1. İlk ödeme teklifini hemen kabul etmek

Ödeme miktarı gerçek zararla karşılaştırılmadan kabul edilmemelidir.

2. İbranameyi okumadan imzalamak

İbranamenin kapsamı ve hukuki sonucu mutlaka incelenmelidir.

3. Kusur oranını kontrol etmemek

Sigorta şirketinin belirlediği kusur oranının doğru olup olmadığı araştırılmalıdır.

4. Eksik sağlık raporu ile başvuru yapmak

Özellikle sürekli iş göremezlik dosyalarında sağlık durumunun doğru şekilde belgelenmesi önemlidir.

5. Geliri eksik göstermek

Tazminat hesabında esas alınabilecek gelir belgelerinin tamamı sunulmalıdır.

6. Zamanaşımını gözden kaçırmak

Tazminat taleplerinde süreler kritik önem taşır.

7. Yalnızca sigorta şirketine odaklanmak

Somut olayda sürücü, işleten veya başka sorumluların hukuki durumunun da incelenmesi gerekebilir.

20. SIK SORULAN SORULAR
Sigorta şirketinden tazminat nasıl alınır?

Kazanın niteliğine göre gerekli belgeler hazırlanarak sigorta şirketine başvuru yapılır. Başvuru sonrasında ödeme yapılmaması veya uyuşmazlık çıkması hâlinde olayın şartlarına göre tahkim veya dava yolu değerlendirilebilir.

Sigorta şirketine dava açmadan önce başvuru zorunlu mu?

Trafik sigortası bakımından KTK m. 97 kapsamında sigorta kuruluşuna başvuru şartının bulunduğu durumlar vardır. Somut olayın niteliğine göre başvuru şartı ayrıca değerlendirilmelidir.

Sigorta şirketi eksik ödeme yaparsa ne yapılabilir?

Ödeme ile gerçek zarar karşılaştırılmalı; eksik ödeme bulunduğu düşünülüyorsa şartlarına göre Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yoluna başvurulması değerlendirilebilir.

Sigorta şirketinin belirlediği kusur oranı kesin midir?

Hayır. Kusur değerlendirmesi uyuşmazlığın niteliğine göre yeniden incelenebilir.

Trafik kazasında hangi zararlar sigortadan istenebilir?

Kazanın niteliğine ve ilgili teminata göre araç hasarı, değer kaybı, bedensel zararlar, iş göremezlik ve ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma gibi zararlar gündeme gelebilir.

Sigorta şirketi tazminat talebini reddederse ne yapılır?

Ret gerekçesi incelenerek, somut olayda uygun hukuki başvuru yolu belirlenebilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir mi?

Şartları oluştuğunda ve ilgili sigorta kuruluşunun tahkim sistemine tabi olması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru mümkün olabilir. (sigortatahkim.org)

Sigorta şirketinden alınan ödeme sonrasında tekrar tazminat istenebilir mi?

Bu durum yapılan ödemenin kapsamına, imzalanan belgelere, zararın tamamının karşılanıp karşılanmadığına ve diğer hukuki koşullara göre değişebilir.

Sigorta tazminatı için avukat gerekli midir?

Her durumda zorunlu değildir. Ancak özellikle yüksek miktarlı bedensel zarar ve ölüm dosyalarında kusur, sağlık raporu, aktüeryal hesaplama, sigorta limiti ve zamanaşımı gibi birçok konunun birlikte değerlendirilmesi nedeniyle profesyonel hukuki destek faydalı olabilir.

SONUÇ

Sigorta şirketlerine karşı tazminat talepleri, özellikle trafik kazalarında zarar gören kişilerin ekonomik kayıplarının giderilmesi bakımından önemli bir hukuki başvuru yoludur.

Ancak sigorta şirketinin sorumluluğu otomatik olarak bütün zararları kapsamaz. Kazanın oluş şekli, kusur oranı, zarar türü, sigorta poliçesi, teminat kapsamı, yasal limitler, sağlık raporları, gelir durumu ve zamanaşımı birlikte değerlendirilmelidir.

Trafik kazalarında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 90, 91, 97 ve 109. maddeleri başta olmak üzere ilgili mevzuat hükümleri önem taşır.

Özellikle KTK m. 97 kapsamında gerekli durumlarda sigorta şirketine başvuru yapılmadan dava veya tahkim yoluna geçilmemesi gerekir. Başvurunun belgeli ve doğru şekilde yapılması, daha sonra ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların değerlendirilmesi açısından da önemlidir.

Sigorta şirketinin sunduğu ödeme miktarı kabul edilmeden önce, gerçek zarar ile teklif edilen ödeme karşılaştırılmalıdır. Özellikle sürekli iş göremezlik ve destekten yoksun kalma tazminatlarında aktüeryal hesaplamalar nedeniyle ilk teklif ile gerçek zarar arasında önemli farklar oluşabilir.

Sigorta şirketinin ödeme yapmaması veya eksik ödeme yapması hâlinde, olayın niteliğine göre Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yoluyla hak arama imkânı bulunabilir.

Ayturan Hukuk ve Danışmanlık, trafik kazaları ve diğer sigorta uyuşmazlıklarında; sigorta şirketine başvuru, kusur oranının incelenmesi, araç değer kaybı, iş göremezlik tazminatı, destekten yoksun kalma tazminatı, sigorta tahkimi ve dava süreçlerine ilişkin hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunmaktadır.