​

Genel Esaslar ve Dava Türleri

1. İdari davalar, devlet ve kamu kurumlarının eylem veya işlemlerine karşı hukuka uygunluk denetimi yapılması amacıyla açılır.

2. İdari yargılama hukukunun temel mevzuatı ve anayasası niteliğindeki kanun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'dur (İYUK).

3. İdari davaların temel amacı, kamu yararı ile bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil bir denge kurmaktır.

4. İptal davaları, idari bir işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle geçmişe etkili olarak ortadan kaldırılması için açılır.

5. Tam yargı davaları, idarenin bir eylemi, işlemi veya ihmali yüzünden zarara uğrayan kişilerin açtığı tazminat davalarıdır.

6. İdari sözleşmelerden doğan davalar, kamu hizmetlerinin yürütülmesi için imzalanan sözleşmelerdeki uyuşmazlıkları çözer.

7. İdari yargıda görevli ilk derece mahkemeleri, uyuşmazlığın niteliğine göre İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleridir.

8. Bölge İdare Mahkemeleri, ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı yapılan istinaf başvurularını inceleyen üst mahkemelerdir.

9. Danıştay, idari yargının en yüksek temyiz mercii olmasının yanı sıra bazı davalara ilk derece mahkemesi olarak da bakar.

10. Cumhurbaşkanı kararlarına ve bakanlıkların ülke çapında uygulanan yönetmeliklerine karşı doğrudan Danıştayda dava açılır.

Dava Açma Koşulları ve Kesin Süreler

1. İdari yargıda süreler kamu düzenine ilişkindir ve mahkeme tarafından davanın her aşamasında kendiliğinden (re'sen) dikkate alınır.

2. Kanunda özel bir süre belirtilmedikçe genel dava açma süresi İdare Mahkemelerinde ve Danıştayda 60 gündür.

3. Vergi Mahkemelerinde dava açma süresi, kanunda aksine bir düzenleme bulunmadıkça tebliğ tarihinden itibaren 30 gündür.

4. Dava açma süreleri, idari işlemin ilgili kişiye yazılı olarak tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

5. İYUK 11. madde uyarınca, dava açmadan önce idareye başvurarak işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi talep edilebilir.

6. İdareye yapılan bu ihtiyarî başvuru, işlemin tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresini durdurur.

7. İdare, yapılan başvuruya 30 gün içinde cevap vermezse talep reddedilmiş (zımni ret) sayılır ve dava süresi kaldığı yerden devam eder.

8. İptal davası açılabilmesi için davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin ihlal edilmiş olması şarttır.

9. Tam yargı davası açabilmek için ise menfaat ihlali yetmez; kişinin doğrudan doğruya bir hakkının muhtel (zarara uğramış) olması gerekir.

10. İdari eylemlerden (örneğin ambulans kazası veya tıbbi hata) dolayı tazminat davası açmadan önce idareye ön başvuru yapmak zorunludur.

Yargılama Usulü ve Yürütmenin Durdurulması

1. İdari yargılama usulünde "yazılılık ilkesi" geçerlidir ve tüm incelemeler kural olarak dosya üzerinden gerçekleştirilir.

2. İdari mahkemelerde adli yargıdaki gibi duruşmalı, tanıklı ve sözlü yargılama süreçleri ana unsur değildir.

3. Tarafların talep etmesi durumunda mahkeme duruşma yapılmasına karar verebilir ancak duruşmada tanık dinlenmez.

4. İdari yargıda "re'sen araştırma ilkesi" geçerlidir; hakim tarafların iddialarıyla bağlı kalmayıp gerekli tüm belge ve bilgileri idareden isteyebilir.

5. Kural olarak idari bir işleme karşı dava açılması, o işlemin uygulanmasını ve yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.

6. İşlemin uygulanmasını engellemek için davacının mahkemeden açıkça "Yürütmenin Durdurulması" (YD) talep etmesi gerekir.

7. Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğuracak olması şarttır.

8. Mahkemenin verdiği yürütmenin durdurulması veya iptal kararlarına karşı idare, en geç 30 gün içinde gecikmeksizin uymak ve kararı uygulamak zorundadır.

9. Mahkeme kararını kasıtlı olarak uygulamayan kamu görevlileri hakkında kişisel tazminat ve ceza davaları açılabilir.

10. İdari davalar, işlemi yapan kamu görevlisinin şahsına karşı değil, doğrudan işlemi tesis eden ilgili Kamu Kurumu Tüzel Kişiliğine karşı açılır.