Yaralamalı Trafik Kazaları: Hukuki Süreç, Tazminat Hakları ve Ceza Sorumluluğu

Yaralamalı Trafik Kazaları ve Hukuki Süreçler

Türk Hukukunda Ceza, Tazminat ve Sigorta Boyutuyla Kapsamlı İnceleme

Giriş

Trafik kazaları, günümüzde en fazla can ve mal kaybına neden olan olaylardan biridir. Özellikle yaralanmalı trafik kazaları, yalnızca ceza hukukunu değil; aynı zamanda borçlar hukuku, sigorta hukuku, usul hukuku ve icra hukukunu da ilgilendiren çok yönlü uyuşmazlıklara neden olmaktadır.

Yaralanan kişinin tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı, ekonomik geleceğinin sarsılması ve manevi zararlarının giderilmesi hukuk düzeni tarafından güvence altına alınmıştır. Bunun yanında kazaya sebebiyet veren sürücünün cezai sorumluluğu da Türk Ceza Kanunu hükümleri kapsamında değerlendirilmektedir.

Bu makalede yaralamalı trafik kazalarının tüm hukuki boyutları ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

1. Yaralamalı Trafik Kazasının Hukuki Tanımı

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nda trafik kazası;

Karayolunda hareket halinde bulunan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma veya maddi hasarla sonuçlanan olaylar olarak kabul edilmektedir.

Yaralanmalı trafik kazalarında;

* Bir kişinin basit tıbbi müdahale ile giderilebilecek şekilde yaralanması,
* Kemik kırığı oluşması,
* Organ kaybı,
* Kalıcı sakatlık,
* Hayati tehlike geçirilmesi

gibi sonuçlar meydana gelebilir.

Bu sonuçların her biri farklı hukuki sonuç doğurmaktadır.

2. İlgili Kanunlar

Yaralamalı trafik kazaları birçok kanun kapsamında değerlendirilmektedir.

Bunlardan başlıcaları;

* 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
* 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
* 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
* 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
* 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
* Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları

3. Ceza Hukuku Açısından Yaralamalı Trafik Kazaları

Türk Ceza Kanunu m. 89

**Taksirle Yaralama**

Madde 89 uyarınca;

Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi cezalandırılır."

Suçun temel şekli yanında;

* Kemik kırılması,
* Organ kaybı,
* Konuşma yetisinin kaybı,
* Yüzde sabit iz,
* Hayati tehlike

gibi nitelikli hallerde ceza artırılmaktadır.

Bilinçli Taksir

Türk Ceza Kanunu m.22/3'e göre;

Kişi sonucu öngörmesine rağmen gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek hareket etmişse bilinçli taksir hükümleri uygulanır.

Örneğin;

* Kırmızı ışık ihlali
* Alkollü araç kullanma
* Aşırı hız
* Ters yönden gitme

gibi durumlarda mahkemeler çoğu zaman bilinçli taksir değerlendirmesi yapmaktadır.

4. Trafik Kazalarında Kusur

Kusur oranı tazminat miktarını doğrudan etkiler.

Genellikle;

* Trafik polisince düzenlenen kaza tespit tutanağı
* Bilirkişi raporu
* Kamera kayıtları
* Tanık beyanları

birlikte değerlendirilmektedir.

Kusur;

* %0
* %25
* %50
* %75
* %100

şeklinde belirlenebilir.

Mahkeme kusur raporuyla bağlı değildir.

5. Karayolları Trafik Kanunu'nun İlgili Maddeleri

KTK m.85

Motorlu aracın işletilmesi bir zarara neden olmuşsa işleten ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi doğan zarardan sorumludur.

Bu sorumluluk kusur sorumluluğu değil, **tehlike sorumluluğu** niteliğindedir.

KTK m.90

Motorlu araç kazalarından doğan zararların tazmini konusunda Karayolları Trafik Kanunu ile Türk Borçlar Kanunu hükümleri birlikte uygulanır.

6. Maddi Tazminat

Türk Borçlar Kanunu m.54 uyarınca bedensel zarar halinde;

İstenebilecek kalemler şunlardır:

* Tedavi giderleri
* Kazanç kaybı
* Çalışma gücü kaybı
* Ekonomik geleceğin sarsılması
* Bakıcı giderleri
* Protez giderleri
* Rehabilitasyon giderleri

Bu zararların belgeler ve bilirkişi incelemeleriyle ispatlanması gerekir.

7. Manevi Tazminat

Türk Borçlar Kanunu m.56

Hakim;

Bedensel zarar halinde olayın özelliklerini dikkate alarak uygun miktarda manevi tazminata hükmedebilir.

Manevi tazminatın amacı;

* Acıyı hafifletmek,
* Tatmin duygusu sağlamak,
* Haksız fiilin sonuçlarını kısmen gidermektir.

8. Sürekli Maluliyet Tazminatı

Kaza sonucunda çalışma gücü kaybı oluşmuşsa sürekli maluliyet tazminatı talep edilebilir.

Maluliyet oranı;

* Yetkili sağlık kurulu raporları,
* Adli Tıp Kurumu,
* Üniversite hastaneleri

tarafından belirlenebilir.

9. Geçici İş Göremezlik

Tedavi süresince çalışamayan kişi;

çalışamadığı döneme ilişkin gelir kaybını talep edebilir.

Bu zarar SGK kayıtları, maaş bordroları ve bilirkişi raporlarıyla hesaplanmaktadır.

10. Sigorta Şirketinin Sorumluluğu

Zorunlu trafik sigortası;

işletenin hukuki sorumluluğunu poliçe limitleri kapsamında karşılar.

Başvuru yapılmadan doğrudan dava açılması bazı hâllerde usulî sonuçlar doğurabileceğinden, somut olaya göre izlenecek yol değerlendirilmelidir.

11. Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta şirketi;

* ödeme yapmazsa,
* eksik ödeme yaparsa,
* başvuruyu reddederse,

uygun şartlar mevcutsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir.

Tahkim, çoğu durumda klasik yargılamaya göre daha hızlı sonuç alınmasını sağlayabilir.

12. Zamanaşımı

Karayolları Trafik Kanunu m.109 uyarınca trafik kazalarından doğan tazminat talepleri belirli zamanaşımı sürelerine tabidir. Ancak olay aynı zamanda ceza kanunları uyarınca daha uzun zamanaşımı süresine tabi bir suç oluşturuyorsa, tazminat talepleri bakımından da bu daha uzun süre uygulanabilir.

Somut olayın özelliklerine göre zamanaşımı hesabı değişebileceğinden, hak kaybı yaşanmaması için hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.

13. Deliller

Yaralamalı trafik kazalarında en önemli deliller şunlardır:

* Kaza tespit tutanağı
* Olay yeri fotoğrafları
* Kamera kayıtları
* MOBESE görüntüleri
* Sağlık raporları
* Adli raporlar
* Bilirkişi raporları
* Tanık beyanları
* Sigorta dosyası
* Savcılık soruşturma evrakı

14. Yetkili ve Görevli Mahkeme

Uyuşmazlığın niteliğine göre;

* Asliye Ticaret Mahkemesi,
* Asliye Hukuk Mahkemesi,
* Ceza Mahkemeleri

görevli olabilir. Yetkili mahkeme ise genel olarak davalının yerleşim yeri, haksız fiilin işlendiği yer veya zararın meydana geldiği yer mahkemeleri gibi kanunda öngörülen kurallara göre belirlenir.

15. Sonuç

Yaralamalı trafik kazaları; ceza hukuku, tazminat hukuku ve sigorta hukuku bakımından teknik bilgi gerektiren karmaşık uyuşmazlıklardır. Kazanın hemen ardından delillerin korunması, sağlık raporlarının eksiksiz temin edilmesi, başvuru ve dava sürelerinin kaçırılmaması büyük önem taşır.

Her olayın kendine özgü özellikleri bulunduğundan; kusur durumu, yaralanmanın niteliği, sigorta kapsamı ve talep edilebilecek tazminat kalemleri somut olaya göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle hukuki sürecin uzman desteğiyle yürütülmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından önem arz etmektedir.

Başlıca Mevzuat

* 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (özellikle m. 85, m. 90 ve m. 109)
* 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (özellikle m. 22 ve m. 89)
* 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (özellikle m. 49, m. 54 ve m. 56)
* 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
* 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
* Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları