Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşları İçin Boşanma İşlemleri

Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Boşanma İşlemleri

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için Türkiye’de boşanma, yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi, nüfus kaydının güncellenmesi, velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı süreçleri hakkında kapsamlı hukuki rehber.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının boşanma süreci, yalnızca evlilik birliğinin sona erdirilmesinden ibaret değildir. Boşanmanın hangi ülkede gerçekleşeceği, eşlerin vatandaşlıkları, çocukların hangi ülkede yaşadığı, malvarlığının bulunduğu ülkeler ve yabancı mahkeme tarafından verilen kararın Türkiye’de kullanılıp kullanılmayacağı sürecin hukuki boyutunu doğrudan etkileyebilir.

Özellikle yurt dışında verilmiş bir boşanma kararının Türkiye’de nüfus kayıtlarına işlenmesi, kararın Türkiye’de hukuki sonuç doğurması bakımından önemli bir aşamadır. Yabancı mahkeme veya idari makam kararlarının belirli şartlarla doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilmesi mümkün olabildiği gibi, bazı durumlarda Türkiye’de tanıma veya tenfiz davası açılması gerekebilir.
Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşları Boşanma Davasını Nerede Açabilir?

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının boşanma konusunda karşılaştığı ilk soru genellikle şudur:

“Boşanma davamı Türkiye’de mi, yaşadığım ülkede mi açmalıyım?”

Bu sorunun tek bir cevabı bulunmamaktadır. Boşanmanın hangi ülkede açılacağı; eşlerin vatandaşlığı, yerleşim yeri, ortak hayatın nerede sürdürüldüğü, çocukların bulunduğu ülke ve malvarlıklarının konumu gibi çeşitli unsurlar dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Bir Türk vatandaşı yurt dışında yaşıyor olsa dahi Türkiye ile hukuki bağları devam edebilir. Ancak davanın Türkiye’de açılması ile yabancı ülkede açılması arasında yetki, uygulanacak hukuk, kararın diğer ülkede tanınması ve tenfizi bakımından önemli farklılıklar ortaya çıkabilir.

Türkiye’de Boşanma Davası Açılması

Türkiye’de boşanma davası açılması halinde süreç Türk mahkemeleri önünde yürütülür.

Davada;

Boşanma sebepleri,
Kusur durumu,
Nafaka,
Velayet,
Çocukla kişisel ilişki,
Maddi tazminat,
Manevi tazminat,
Mal rejimi

gibi konular gündeme gelebilir.

Ancak tarafların yurt dışında yaşaması nedeniyle yetkili mahkemenin belirlenmesi, tebligatların yapılması ve delillerin toplanması ayrıca önem kazanabilir.

Yurt Dışında Boşanma Davası Açılması

Türk vatandaşlarının yaşadıkları ülkede boşanma davası açmaları da gündeme gelebilir.

Bu durumda yabancı ülke mahkemesinin verdiği boşanma kararının Türkiye'deki hukuki durum bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Çünkü yabancı ülkede verilmiş bir kararın Türkiye’de sonuç doğurması, kararın niteliğine ve uygulanacak prosedüre bağlıdır.

Boşanma Kararı Türkiye’de Neden Önemlidir?

Yurt dışında boşanmış olmak ile Türkiye’de nüfus kayıtlarında boşanmış görünmek aynı şey olmayabilir.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne göre boşanma, mahkeme kararının kesinleşmesiyle gerçekleşir. Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de işlem görebilmesi için ise kararın tanınması veya tenfiz edilmesi ya da ilgili şartların bulunması halinde nüfus kütüğüne tescil edilmesi söz konusu olabilir.

Bu nedenle yurt dışında boşanan Türk vatandaşlarının Türkiye’deki nüfus kayıtlarını da kontrol etmeleri önemlidir.

Yurt Dışında Verilen Boşanma Kararının Türkiye’de Tanınması

Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımız açısından en önemli konulardan biri, yabancı ülkede verilen boşanma kararının Türkiye’de geçerli hale getirilmesidir.

Eskiden yabancı boşanma kararlarının Türkiye’de kullanılabilmesi çoğunlukla tanıma ve tenfiz davası yoluyla sağlanırken, mevzuatta yapılan düzenlemeler sonucunda belirli şartları taşıyan yabancı boşanma kararlarının idari yoldan nüfus kütüğüne tescil edilmesi de mümkün hale gelmiştir.

Tanıma Nedir?

Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurmasının kabul edilmesidir.

Örneğin;

Bir kişi Almanya’da boşanmış ancak Türkiye’de hâlâ evli görünüyorsa, yabancı boşanma kararının Türkiye’de tanınması gündeme gelebilir.

Tanıma ile yabancı kararın Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisinden yararlanması sağlanabilir.

Tenfiz Nedir?

Tenfiz ise yabancı mahkeme kararının Türkiye’de icra edilebilir hale gelmesi ile ilgilidir.

Örneğin yabancı mahkeme kararında;

Nafaka,
Tazminat,
Çocukla ilgili mali yükümlülükler,
İcra edilebilir diğer hükümler

bulunuyorsa kararın Türkiye’de uygulanabilmesi bakımından tenfiz konusu gündeme gelebilir.

Dolayısıyla her yabancı boşanma kararında yalnızca “boşanmanın tanınması” ile yetinilip yetinilemeyeceği, kararın diğer hükümleri incelenerek belirlenmelidir.

Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark
Tanıma Tenfiz
Yabancı kararın Türkiye’de hukuki sonuç doğurmasını sağlar Yabancı kararın Türkiye’de icra edilmesini sağlar
Boşanma statüsünün kabulünde önemlidir Nafaka, tazminat gibi icrai hükümler bakımından önem kazanabilir
Kararın kesin hüküm etkisiyle ilgilidir Kararın icra kabiliyetiyle de ilgilidir

Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun kapsamında düzenlenmektedir.

Yabancı Boşanma Kararının Nüfus Kütüğüne Tescili

Belirli şartların bulunması halinde yabancı ülkede verilmiş boşanma kararının Türkiye’de dava açılmadan nüfus kütüğüne tescili mümkün olabilir.

Bu işlemler yurt dışındaki Türk dış temsilcilikleri veya mevzuatta belirtilen yetkili nüfus birimleri aracılığıyla yapılabilir.

Örneğin güncel konsolosluk bilgilendirmelerinde, yabancı ülkede verilen boşanma kararlarının tarafların kendileri, kanuni temsilcileri veya vekilleri aracılığıyla tescil başvurusuna konu edilebildiği belirtilmektedir.

Tarafların Birlikte Başvurması Gerekir mi?

Her durumda aynı anda birlikte başvurmaları gerekmeyebilir.

Güncel konsolosluk uygulamalarında tarafların ayrı zamanlarda başvurabilmesine ve ikinci başvurunun belirli süre içerisinde yapılmasına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır. Örneğin bazı temsilciliklerin bilgilendirmelerinde ikinci başvurunun ilk başvurudan itibaren 90 gün içinde yapılması gerektiği belirtilmektedir.

Ancak başvuru şartları ülkeye ve ilgili temsilciliğin güncel uygulamasına göre değişebileceğinden, işlem yapılacak konsolosluğun güncel bilgi notunun kontrol edilmesi gerekir.


Yurt Dışında Boşanma Sürecinde Velayet, Nafaka ve Tazminat

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının boşanma sürecinde yalnızca evliliğin sona ermesi değil, boşanmanın beraberinde getirdiği diğer hukuki sonuçlar da önemlidir.

Özellikle çocuk sahibi olan çiftlerde velayet ve çocukla kişisel ilişki, ekonomik uyuşmazlıklarda ise nafaka, tazminat ve mal paylaşımı ayrıca değerlendirilmelidir.

Velayet

Boşanma sürecinde çocukların velayeti en önemli konulardan biridir.

Çocuğun;

Hangi ülkede yaşadığı,
Fiilen kimin yanında bulunduğu,
Eğitim durumu,
Sosyal çevresi,
Ebeveynlerin ikamet yerleri,
Çocuğun üstün yararı

gibi unsurlar değerlendirmede önem taşıyabilir.

Yurt dışında yaşayan ailelerde velayet konusu daha karmaşık hale gelebilir. Çünkü çocuk bir ülkede yaşarken diğer ebeveyn farklı bir ülkede bulunabilir.

Bu durumda yalnızca boşanma davası değil, çocuğun hangi ülkede yaşayacağı ve diğer ebeveynle nasıl kişisel ilişki kuracağı da önem kazanabilir.

Çocukla Kişisel İlişki

Velayet kendisine verilmeyen ebeveynin çocukla kişisel ilişki kurma hakkı bulunmaktadır.

Yurt dışındaki ailelerde bu ilişkinin düzenlenmesi;

Tatil dönemleri,
Yaz tatili,
Bayramlar,
Hafta sonları,
Telefon ve görüntülü görüşmeler,
Çocuğun bir ülkeden diğerine seyahati

gibi konuları kapsayabilir.

Çocuğun farklı ülkeler arasında seyahat etmesi söz konusu olduğunda pasaport, seyahat izni ve ilgili ülkenin mevzuatı ayrıca değerlendirilmelidir.

Nafaka

Boşanma sürecinde nafaka talepleri de önemli bir hukuki konudur.

Olayın özelliklerine göre;

Tedbir nafakası,
İştirak nafakası,
Yoksulluk nafakası

gibi talepler gündeme gelebilir.

Tarafların farklı ülkelerde yaşaması halinde nafakanın belirlenmesi kadar nafaka kararının hangi ülkede uygulanacağı ve tahsil edileceği de önem taşır.

Yurt dışında verilmiş bir nafaka kararının Türkiye’de uygulanması veya Türkiye’de verilen nafaka kararının başka bir ülkede icra edilmesi gerektiğinde uluslararası hukuk kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.

Maddi ve Manevi Tazminat

Boşanmaya bağlı olarak maddi veya manevi tazminat talepleri de gündeme gelebilir.

Tarafların ekonomik durumları, boşanmanın sonuçları ve olayın özellikleri değerlendirilerek hukuki durum belirlenmelidir.

Özellikle yabancı ülkede verilmiş bir boşanma kararında tazminat hükmü bulunuyorsa, bu hükmün Türkiye’de uygulanabilmesi bakımından tanıma veya tenfiz konusunun ayrıca incelenmesi gerekebilir.

Mal Paylaşımı

Yurt dışında yaşayan çiftlerde mal paylaşımı çoğu zaman birden fazla ülkeyi ilgilendirebilir.

Örneğin;

Türkiye’de ev,
Almanya’da banka hesabı,
Hollanda’da şirket,
Fransa’da araç,
Türkiye’de arsa

bulunması halinde malvarlığının bulunduğu her ülkenin hukuk sistemi bakımından farklı sorunlar ortaya çıkabilir.

Bu nedenle boşanma sürecinde yalnızca “boşanabilir miyim?” sorusu değil;

“Malvarlığım hangi ülkelerde ve boşanma sonrasında nasıl paylaşılacak?”

sorusu da değerlendirilmelidir.


Türkiye’de Boşanma Davası Açmak İçin Yurt Dışından Vekâlet Verilebilir mi?

Yurt dışında yaşayan kişilerin Türkiye’deki hukuki işlemlerini bir avukat aracılığıyla takip etmesi, özellikle Türkiye’ye düzenli olarak gelmeleri mümkün olmayan kişiler açısından önemli bir kolaylık sağlayabilir.

Bunun için işlemin niteliğine uygun bir vekaletname düzenlenmesi gerekebilir.

Vekâletname;

Türk konsolosluklarında,
Yetkili noterliklerde,
İlgili ülkenin mevzuatına göre düzenlenip gerekli tasdik işlemleri tamamlanarak

hazırlanabilir.

Ancak kullanılacak vekâletnamenin içeriğinin, yapılacak hukuki işleme uygun olması gerekir.

Boşanma Davası İçin Vekâletname

Boşanma davasında avukata verilecek vekâletnamenin gerekli yetkileri içerip içermediği işlem öncesinde kontrol edilmelidir.

Özellikle;

Boşanma davası açılması,
Davanın takip edilmesi,
Duruşmalara katılma,
Sulh,
Feragat,
Kabul,
Kanun yollarına başvurma

gibi yetkilerin kapsamı bakımından vekâletname hazırlanırken dikkatli olunmalıdır.

Bu nedenle yurt dışından vekâletname çıkaracak kişinin, işlemden önce avukatıyla görüşerek hangi yetkilerin vekâletnameye eklenmesi gerektiğini belirlemesi faydalı olacaktır.

Türkiye’ye Gelmeden Boşanma Davası Takip Edilebilir mi?

Somut olayın özelliklerine ve yapılması gereken işlemlere göre, Türkiye’ye gelmeden avukat aracılığıyla dava sürecinin takip edilmesi mümkün olabilir.

Bu durum özellikle;

Almanya,
Fransa,
Hollanda,
Belçika,
Avusturya,
İsviçre,
İngiltere,
İsveç,
Danimarka,
Norveç

gibi ülkelerde yaşayan Türk vatandaşları açısından pratik önem taşımaktadır.

Ancak her davada tarafın hiçbir şekilde Türkiye’ye gelmesine gerek olmadığı şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır. Dava dosyasının niteliği, mahkemenin işlemleri ve kişinin dosyadaki konumu ayrıca değerlendirilmelidir.

Boşanma Sonrasında Türkiye’de Yapılması Gerekenler

Yurt dışında boşanan Türk vatandaşlarının işlemleri boşanma kararının kesinleşmesiyle her zaman tamamen sona ermez.

Türkiye bakımından ayrıca;

1. Nüfus kaydı kontrol edilmelidir

Boşanma kararının Türkiye’de nüfus kayıtlarına işlenip işlenmediği kontrol edilmelidir.

2. Soyadı durumu değerlendirilmelidir

Boşanma sonrasında soyadı konusunda Türk hukukundaki sonuçlar ayrıca değerlendirilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, boşanma sonrasında kadının soyadı ve nüfus kaydına ilişkin özel düzenlemeleri açıklamaktadır.

3. Yeniden evlilik planlanıyorsa kayıtlar kontrol edilmelidir

Yurt dışında boşanan ancak Türkiye’de hâlâ evli görünen kişinin ileride Türkiye’de yeniden evlenmek istemesi halinde nüfus kayıtlarının güncel olması önemlidir.

4. Malvarlığı işlemleri ayrıca değerlendirilmelidir

Türkiye’de bulunan taşınmaz, banka hesabı veya diğer malvarlıkları açısından boşanmanın mali sonuçları ayrıca ele alınabilir.


Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı Türkiye’de boşanma davası açabilir mi?

Somut olayın şartlarına göre Türkiye’de boşanma davası açılması mümkün olabilir. Ancak uluslararası yetki ve uygulanacak hukuk bakımından eşlerin vatandaşlığı, yerleşim yeri ve diğer bağlantı noktalarının incelenmesi gerekir.

Yurt dışında boşandım, Türkiye’de de boşanmış sayılır mıyım?

Yabancı ülkede verilen boşanma kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurması için kararın Türkiye bakımından tanınması/tenfizi veya şartları varsa nüfus kütüğüne tescili gerekebilir. Yabancı kararların belirli şartlarla idari yoldan tescil edilmesi mümkündür.

Yurt dışındaki boşanma kararımı Türkiye’de nasıl tescil ettirebilirim?

Kararın niteliğine ve ilgili ülkeye göre yetkili Türk konsolosluğuna veya mevzuatta belirtilen nüfus birimine başvuru yapılabilir. Başvuruda kararın kesinleşmiş olması ve gerekli belgelerin sunulması gerekir. Güncel konsolosluk uygulamalarında randevu ile başvuru yapılması öngörülmektedir.

Boşanma kararının kesinleşmiş olması gerekir mi?

Evet. Yabancı ülkede verilen boşanma kararının Türkiye’de tescili bakımından kararın kesinleşmiş olması temel şartlardan biridir.

Boşanma kararının Türkçe tercümesi gerekir mi?

İlgili işlem için kararın Türkçe tercümesi istenebilir. Gerekli tercüme ve onay şartları başvurunun yapılacağı temsilciliğe ve belgenin niteliğine göre değişebilir. Bazı güncel konsolosluk bilgi notlarında kesinleşmiş kararın aslı ile Türkçe tercümesinin sunulması açıkça belirtilmektedir.

Apostil gerekir mi?

Apostil gerekip gerekmediği belgenin düzenlendiği ülke, belgenin türü ve Türkiye ile ilgili ülke arasındaki uluslararası düzenlemelere göre değişebilir. Bu nedenle işlem yapılmadan önce belgenin hangi makam tarafından düzenlendiği ve nerede kullanılacağı kontrol edilmelidir.

Eşim Türkiye’ye gelmeden boşanabilir miyim?

Boşanma sürecinin Türkiye’de mi yoksa yabancı ülkede mi yürütüldüğüne ve davanın özelliklerine göre değişir. Türkiye’deki bir dava avukat aracılığıyla takip edilebilir; ancak bazı işlemlerde kişinin bizzat bulunmasının gerekip gerekmediği dosya özelinde değerlendirilmelidir.

Eşim boşanmayı kabul etmiyor. Yurt dışında yaşıyor olması davayı engeller mi?

Eşin yurt dışında yaşaması tek başına boşanma davasının açılmasına veya yürütülmesine engel değildir. Ancak uluslararası tebligat, yetki ve uygulanacak hukuk gibi konular sürecin nasıl ilerleyeceğini etkileyebilir.

Çocuğum yurt dışında yaşıyor. Velayet hangi ülkede belirlenir?

Velayet konusunda hangi mahkemenin yetkili olduğu ve hangi hukukun uygulanacağı; çocuğun mutad meskeni, tarafların yerleşim yerleri, vatandaşlıkları ve ilgili uluslararası düzenlemeler dikkate alınarak belirlenir. Bu nedenle özellikle farklı ülkelerde yaşayan ebeveynler bakımından dosyanın uluslararası boyutu ayrıca incelenmelidir.

Yurt dışında verilen velayet kararı Türkiye’de geçerli olur mu?

Yabancı mahkeme kararının Türkiye’de hukuki sonuç doğurabilmesi için kararın niteliğine göre tanıma veya tenfiz süreci gündeme gelebilir. Özellikle velayet ve çocukla kişisel ilişki hükümlerinin Türkiye’de uygulanması isteniyorsa kararın içeriği ayrıca değerlendirilmelidir.

Yurt dışında verilen nafaka kararı Türkiye’de tahsil edilebilir mi?

Yabancı ülkede verilen nafaka kararının Türkiye’de uygulanması, kararın niteliğine ve ilgili hukuki şartlara bağlıdır. Gerekli durumlarda tanıma ve tenfiz süreci gündeme gelebilir.

Yurt dışında boşandım ama Türkiye’de hâlâ evli görünüyorum. Ne yapmalıyım?

Öncelikle yabancı boşanma kararının Türkiye’de tescil edilip edilmediği kontrol edilmelidir. Tescil mümkünse ilgili idari başvuru yapılabilir; şartların oluşmadığı durumlarda tanıma veya tenfiz davası gündeme gelebilir.

Eşim yabancı uyrukluysa boşanma işlemi farklı mı?

Eşlerden birinin yabancı olması, vatandaşlık ve yetki bakımından farklı hukuki değerlendirmelere neden olabilir. Ayrıca yabancı eşin Türkiye’deki nüfus kaydı bulunmayabilir. Bu nedenle boşanma sürecinin yanı sıra yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kullanılması da ayrıca incelenmelidir.

Taraflardan biri vefat etmişse yabancı boşanma kararı tescil edilebilir mi?

Bazı durumlarda Türk vatandaşı olan eşin tek başına başvurması mümkün olabilir. Güncel konsolosluk uygulamalarında taraflardan birinin yabancı veya vefat etmiş olması halinde Türk vatandaşı tarafın tek başına başvurabileceğine ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.

Boşanma kararının Türkiye’de tanınması için mutlaka dava açmak gerekir mi?

Hayır, her durumda dava açılması gerekmeyebilir. Yabancı adli veya idari makam kararlarının belirli şartları taşıması halinde nüfus kütüğüne idari yoldan tescili mümkün olabilir. Tescil başvurusu reddedilirse, mevzuat kapsamında yetkili aile mahkemelerinde tanıma veya tenfiz davası açılması mümkündür.

Boşanma kararımda nafaka ve tazminat da var. Sadece boşanmayı tescil ettirebilir miyim?

Kararın hangi bölümlerinin Türkiye’de sonuç doğurmasının istendiği önemlidir. Boşanma statüsünün tanınması ile nafaka veya tazminat gibi icra edilebilir hükümlerin Türkiye’de uygulanması aynı hukuki sonucu doğurmaz. Bu nedenle kararın tamamının incelenmesi gerekir.

Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Boşanma Sürecinde Kontrol Listesi

Boşanma öncesinde:

☐ Eşlerin vatandaşlıkları belirlenmeli
☐ Eşlerin ve çocukların yaşadığı ülkeler tespit edilmeli
☐ Türkiye ile bağlantılar belirlenmeli
☐ Çocukların velayet durumu değerlendirilmeli
☐ Türkiye ve yurt dışındaki malvarlıkları belirlenmeli
☐ Nafaka ve tazminat ihtimalleri değerlendirilmelidir

Yurt dışında boşanma sonrasında:

☐ Boşanma kararının kesinleştiği kontrol edilmeli
☐ Kesinleşme belgesi alınmalı
☐ Gerekli apostil/tasdik işlemleri yapılmalı
☐ Türkçe tercüme hazırlanmalı
☐ Türkiye’de nüfus tescili mümkün mü kontrol edilmeli
☐ Gerekirse tanıma/tenfiz süreci başlatılmalı
☐ Nüfus kaydı güncellenmeli

Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşlarına Hukuki Destek

Yurt dışında yaşamak, Türkiye’deki hukuki hakların takip edilmesine engel değildir. Ancak iki farklı ülkenin hukuk sisteminin devreye girdiği boşanma dosyalarında yetki, uygulanacak hukuk, tebligat, vekâlet, tanıma-tenfiz ve nüfus tescili gibi konuların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Ayturan Hukuk ve Danışmanlık olarak yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarına;

Türkiye’de boşanma davaları
Yabancı boşanma kararlarının tanınması
Tenfiz davaları
Nüfus kaydına boşanma tescili
Velayet ve çocukla kişisel ilişki
Nafaka
Maddi ve manevi tazminat
Mal paylaşımı
Türkiye’deki hukuki süreçlerin vekâlet yoluyla takibi

konularında hukuki danışmanlık ve avukatlık hizmeti sunulmaktadır.

Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın Türkiye’ye gelmeden önce, özellikle boşanma kararının Türkiye’de nasıl sonuç doğuracağı ve hangi belgelerin hazırlanması gerektiği konusunda hukuki durumlarını dosya özelinde değerlendirmeleri önemlidir.

Önemli: Yabancı ülkelerdeki boşanma prosedürleri ve Türkiye’de yabancı kararların tescil/tanıma-tenfiz şartları ülkeye, kararın niteliğine ve somut olayın özelliklerine göre değişebilir. Bu nedenle işlem öncesinde güncel mevzuat ve ilgili konsolosluğun güncel uygulaması kontrol edilmelidir.