Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturma, Kovuşturma, Kanun Yolları ve İnfaz (CMK)

Soruşturmadan İnfaza 5 Temel Aşama

1. Soruşturma Aşaması (CMK m. 158-174)

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihbar veya şikâyet üzerine ya da resen suç şüphesinin öğrenilmesiyle başlar. Deliller toplanır, şüpheli ve müşteki ifadeleri alınır, bilirkişi incelemeleri yapılır ve kanuni şartları varsa adli kontrol (CMK m. 109) veya tutuklama (CMK m. 100) gibi koruma tedbirleri Sulh Ceza Hâkimliğince değerlendirilir. Yeterli şüphe oluşmazsa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK / takipsizlik - CMK m. 172) verilir.

2. Alternatif Çözüm ve Özel Muhakeme Usulleri (CMK m. 250-255 / TCK m. 75)

Suçun CMK m. 253 kapsamında uzlaştırmaya veya TCK m. 75 kapsamında önödemeye tabi olması hâlinde kamu davası açılmadan önce uzlaştırma bürosu veya önödeme ihtarı işlemleri yürütülür. Katalog suçlarda Cumhuriyet savcısı ile şüphelinin müdafii huzurunda anlaşması hâlinde CMK m. 250 uyarınca seri muhakeme usulü uygulanabilir.

3. İddianamenin Değerlendirilmesi ve Kovuşturma Aşaması (CMK m. 170-222)

Toplanan deliller suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturuyorsa Cumhuriyet savcısı iddianame düzenler (CMK m. 170). Görevli mahkeme (Asliye Ceza veya Ağır Ceza Mahkemesi) 15 gün içinde iddianameyi inceler; CMK m. 174 kapsamında eksiklik yoksa iddianamenin kabulü kararıyla kamu davası açılır ve kovuşturma (duruşma) evresi başlar. Üst sınırı 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda mahkeme CMK m. 251 uyarınca basit yargılama usulü uygulayabilir.

4. Hüküm ve Bireyselleştirme Kurumları (CMK m. 223, 231 / TCK m. 50-51)

Duruşmada tüm deliller doğrudanlık ve çelişmeli yargılama ilkeleri çerçevesinde tartışıldıktan sonra mahkeme; beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, mahkûmiyet, güvenlik tedbirine hükmedilmesi, davanın reddi veya düşmesi kararlarından birini verir (CMK m. 223). Mahkûmiyet hâlinde koşulları varsa kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi (TCK m. 50), hapis cezasının ertelenmesi (TCK m. 51) veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB - CMK m. 231) değerlendirilir.

5. Kanun Yolları ve İnfaz Evresi (CMK m. 272-308 / 5275 s. Kanun)

İlk derece mahkemesinin nihai kararına (ve 7499 s. Kanun değişikliği sonrası HAGB kararlarına) karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesine istinaf başvurusu yapılabilir (CMK m. 272-273). BAM kararlarına karşı CMK m. 286 kapsamındaki hükümlerde tebliğden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay ilgili Ceza Dairesine temyiz yoluna başvurulabilir. Hüküm kesinleştikten sonra dosya infaz savcılığına gönderilir ve 5275 sayılı Kanun uyarınca koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik süreleri (müddetname) hesaplanır.