7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — Maddeler ve Usul Rehberi

Kanun Numarası7036 (İMK)

Kabul Tarihi12.10.2017

Resmî Gazete Tarih / Sayı25.10.2017 / 30221

Resmî Mevzuat Metnimevzuat.gov.tr Tam Metin ↗

Kanunun Amacı ve Hukuk Sistemindeki Yeri

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 12 Ekim 2017 tarihinde kabul edilmiş ve 25 Ekim 2017 tarihli, 30221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir (dava şartı olarak arabuluculuk hükümleri 1 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir). Kanun, 1950 tarihli 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nu yürürlükten kaldırarak iş yargılamasını 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleriyle uyumlu hâle getirmiştir.

Kanunun getirdiği en önemli yapısal yenilik, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olmasının "dava şartı" hâline getirilmesidir (m. 3). Öte yandan, iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında bırakılmıştır.

7036 sayılı Kanun; iş mahkemelerinin kuruluşunu, görev ve yetki kurallarını, Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) başvuru zorunluluğunu (m. 4), yargılama usulünü ve kanun yollarını düzenlemiş; ayrıca 4857 sayılı İş Kanunu’nda değişiklik yaparak kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücretindeki zamanaşımı süresini 10 yıldan 5 yıla indirmiştir.

Görevli Mahkeme ve Temel Usul Kuralları

Yargılama Usulü6100 sayılı HMK’da düzenlenen Basit Yargılama Usulü (dava ve cevap dilekçesi aşaması).

Zorunlu Arabuluculuk SüresiArabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren 3 hafta, zorunlu hâllerde +1 hafta (toplam en fazla 4 hafta).

SGK Ön Başvuru SüresiHizmet tespiti davaları hariç sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında SGK’ya başvurulur; 60 gün içinde Kurumca cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır (7036 s.K. m. 4).

İstinaf ve Temyiz Süresi7036 s.K. m. 7/3 ve 9 uyarınca HMK hükümleri geçerli olup, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftadır (İşe iade davalarında bölge adliye mahkemesi kararları kesindir, temyiz edilemez - m. 8/1-a).

Yetki Kuralının Niteliğiİş mahkemelerinin yetkisine ilişkin 7036 s.K. m. 6 kuralları kamu düzenine ilişkin olup buna aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.

Kanunun Sistematiği ve Bölüm Yapısı

Madde 1 - 4

Birinci Bölüm: Genel Hükümler ve Dava Şartı Olarak Arabuluculuk

Kanunun amacı, iş mahkemelerinin kuruluşu, dava şartı olarak arabuluculuk (m. 3) ve Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuru zorunluluğu (m. 4) hükümlerini içerir.

Madde 5 - 9

İkinci Bölüm: Görev, Yetki ve Yargılama Usulü

İş mahkemelerinin görevi (m. 5), kesin nitelikteki yetki kuralları (m. 6), basit yargılama usulünün uygulanması (m. 7), kanun yollarına başvuru süreleri ve HMK hükümlerine yapılan atfı kapsar.

Madde 10 - 39 ve Geçici Maddeler

Üçüncü Bölüm: Değiştirilen ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

4857 sayılı İş Kanunu, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda yapılan değişiklikler ile zamanaşımına ilişkin geçici hükümleri düzenler.

Uygulamada Sık Başvurulan Kritik Maddeler

7036 s.K. m. 3/1

Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Kapsamı

Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır.

7036 s.K. m. 3/3

İş Kazası ve Meslek Hastalığında Arabuluculuk İstisnası

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında dava şartı olarak arabuluculuk hükümleri uygulanmaz.

7036 s.K. m. 3/10 ve 3/17

Arabuluculuk Süresi ve Zamanaşımının Durması

Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.

7036 s.K. m. 4

Sosyal Güvenlik Kurumuna Başvuru Zorunluluğu

5510 sayılı Kanun ile diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti (hizmet tespiti) talepleri hariç olmak üzere, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurulması zorunludur.

7036 s.K. m. 5

İş Mahkemelerinin Görevi

İş mahkemeleri; 5953 sayılı Basın İş Kanunu, 854 sayılı Deniz İş Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu veya 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işverenler arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına ve SGK veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara bakar.

7036 s.K. m. 6

İş Davalarında Yetki ve Yetki Sözleşmesi Yasağı

İş mahkemelerinde açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ile işin veya işlemin yapıldığı yer mahkemesidir. İş kazasından doğan tazminat davalarında iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Bu madde hükümlerine aykırı yetki sözleşmeleri geçersizdir.

7036 s.K. m. 7

Yargılama Usulü ve Kanun Yolları

İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır. Davalar yığılması hâlinde her bir talebin miktar veya değeri ayrı ayrı esas alınır. Kanun yoluna başvuru süresi, ilamın taraflara tebliğinden itibaren işlemeye başlar.

Sık Sorulan Sorular (İMK)

Hangi iş davalarında arabulucuya başvurmak zorunludur, hangilerinde zorunlu değildir?

7036 sayılı Kanun m. 3 uyarınca kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı (kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin vb.) ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında ve hizmet tespiti davalarında arabuluculuk dava şartı uygulanmaz.

Arabuluculuk ilk toplantısına geçerli bir mazeret olmadan katılmamanın hukuki sonucu nedir?

7036 sayılı Kanun m. 3/12 uyarınca taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda, toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir ve bu taraf ileride açılacak davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur; ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez.

İş sözleşmesinde sadece şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olacağına dair hüküm geçerli midir?

7036 sayılı Kanun m. 6/5 uyarınca kanunda düzenlenen yetki kurallarına (davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesi) aykırı olarak yapılan yetki sözleşmeleri, işçinin mahkemeye erişimini kısıtlamaması amacıyla kanunen geçersiz sayılmıştır.

Hizmet tespiti davası açmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuru şartı var mıdır?

7036 sayılı Kanun m. 4/1 hükmünde açıkça belirtildiği üzere, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti (hizmet tespiti) talepleri SGK’ya ön başvuru zorunluluğunun istisnasıdır; bu davalarda doğrudan iş mahkemesinde dava açılabilir.

İMK İle İlgili Bağlantılı Hukuk Rehberleri

İlgili Çalışma Alanları

İlgili Emsal İçtihatlar (İBK)

İlgili Hesaplama Araçları

Bu sayfada yer alan kanun özetleri ve madde açıklamaları genel bilgilendirme amacıyla derlenmiştir. Güncel kanun değişiklikleri için Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) esas alınmalıdır.