Kanunun Amacı ve Hukuk Sistemindeki Yeri
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK), 13 Ekim 1983 tarihinde kabul edilmiş ve 18 Ekim 1983 tarihli, 18195 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Kanun; karayollarında can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek amacıyla yürürlüğe konulmuştur.
Kanun hem idari-teknik trafik kurallarını hem de özel hukuk bakımından büyük önem taşıyan "Hukuki Sorumluluk ve Sigorta" rejimini (Sekizinci Kısım, m. 85-111) bünyesinde barındırır. Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumludur (KTK m. 85). Bu sorumluluk, tehlike sorumluluğu esasına dayanan ağırlaştırılmış bir kusursuz sorumluluk türüdür.
Kanunda ayrıca Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Zorunlu Trafik Sigortası), zarar görenlerin sigortacıya doğrudan başvuru ve dava hakkı, sigorta şirketine ve Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru öncesi zorunlu bildirim süreci (KTK m. 97), Güvence Hesabı’na başvurulabilecek hâller (KTK m. 108) ve trafik kazalarından doğan tazminat alacaklarına ilişkin özel zamanaşımı kuralları (KTK m. 109) düzenlenmektedir.
Görevli Mahkeme ve Temel Usul Kuralları
Kanunun Sistematiği ve Bölüm Yapısı
Birinci - Yedinci Kısım: Genel Esaslar, Araçlar, Sürücüler ve Trafik Kuralları
Kanunun amacı ve kapsamı, tanımları, araçların tescili ve muayenesi, sürücü belgeleri, hız sınırları, geçiş üstünlüğü, alkol ve uyuşturucu madde yasağı ile trafik kazalarında asli kusur sayılan hâlleri (m. 84) düzenler.
Sekizinci Kısım (Birinci Bölüm): İşletenin Hukuki Sorumluluğu
İşletenin ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin hukuki sorumluluğu (m. 85), sorumluluktan kurtulma veya azaltma şartları (m. 86), genel hükümlerin uygulanacağı hâller (m. 87), müteselsil sorumluluk (m. 88) ve manevi tazminat (m. 90) hükümlerini içerir.
Sekizinci Kısım (İkinci ve Üçüncü Bölüm): Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ve Usul Hükümleri
Mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu (m. 91), sigorta kapsamı dışında kalan hususlar (m. 92), sigortacıya zorunlu ön başvuru şartı (m. 97), tedavi giderlerinin ödenmesi (m. 98), Güvence Hesabı (m. 108), zamanaşımı (m. 109) ve yetkili mahkeme (m. 110) kurallarını kapsar.
Dokuzuncu Kısım: Adli Kovuşturma ve Cezaların Uygulanması
Bu Kanundaki suçlarla ilgili davalara bakacak mahkemeleri, trafik idari para cezası karar tutanaklarının düzenlenmesi ve tebliği ile cezaların tahsili usulünü düzenler.
Uygulamada Sık Başvurulan Kritik Maddeler
Trafik Kazalarında Sürücü Kusurlarının Tespiti ve Asli Kusur Sayılan Hâller
Kırmızı ışıkta veya görevlinin dur işaretinde geçme, taşıt giremez levhası bulunan yola girme, arkadan çarpma, geçme yasağı olan yerlerde geçme, doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma ve kavşaklarda geçiş önceliğine uymama gibi ihlaller trafik kazalarında asli kusur sayılır.
İşletenin Hukuki Sorumluluğu ve Kurtuluş Kanıtı
Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni zarardan sorumludur (m. 85). İşleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin ya da bir üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur (m. 86).
Müteselsil Sorumluluk
Bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, bir üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulur. Birden fazla motorlu aracın katıldığı bir kazada, işletenlerden biri diğerine karşı rücu ederken tazminat kusur oranlarına göre paylaştırılır.
Maddi ve Manevi Tazminat
Zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanunda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanunda düzenlenmeyen hususlar hakkında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır.
Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ve Kapsam Dışı Hâller
İşletenlerin, KTK m. 85/1’e göre olan sorumluluklarının karşılanması için mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur. Ancak işletenin kendi uğradığı zararlar, eşinin, usul ve füruunun mallarına gelen zararlar ve manevi tazminat talepleri zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır.
Doğrudan Dava Hakkı ve Sigortacıya Zorunlu Başvuru Şartı
Zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması gerekir. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde başvuruyu yazılı olarak cevaplamaması veya verilen cevabın talebi karşılamadığına ilişkin uyuşmazlık olması hâlinde, zarar gören dava açabilir veya 5684 sayılı Kanun çerçevesinde tahkime başvurabilir.
Güvence Hesabına Başvurulabilecek Hâller
Kazayı yapan motorlu aracın tespit edilememesi durumunda kişiye gelen bedensel zararlar, kazanın meydana geldiği tarihte geçerli olan sigorta teminat tutarları dâhilinde zorunlu mali sorumluluk sigortasını yaptırmamış olan işletenlerin neden olduğu bedensel zararlar ve çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazada işletenin sorumlu tutulmadığı bedensel zararlar Güvence Hesabı tarafından karşılanır.
Zamanaşımı
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.
Sık Sorulan Sorular (KTK)
Trafik kazası nedeniyle sigorta şirketine doğrudan dava açılabilir mi?
KTK m. 97 uyarınca zarar görenin, zorunlu mali sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içinde dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yoluna gitmeden önce ilgili sigorta kuruluşuna yazılı başvuruda bulunması dava şartıdır. Sigorta kuruluşunun başvuru tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yazılı cevap vermemesi veya verilen cevabın talebi karşılamaması hâlinde (ticari davalarda arabuluculuk süreci de tamamlanarak) dava açılabilir veya doğrudan Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir.
Zorunlu trafik sigortası manevi tazminat taleplerini karşılar mı?
KTK m. 92/f hükmü uyarınca manevi tazminat talepleri zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası kapsamı dışındadır. Manevi tazminat, kazaya sebebiyet veren aracın sürücüsünden, işleteninden veya araçta ihtiyari mali mesuliyet (kasko ek teminatı) poliçesinde manevi tazminat klozu bulunması hâlinde ilgili sigorta şirketinden talep edilebilir.
Kazaya karışan aracın trafik sigortası yoksa veya araç olay yerinden kaçıp tespit edilememişse zarar kimden talep edilir?
KTK m. 108 ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 14 uyarınca; kazayı yapan aracın tespit edilememesi veya kaza tarihinde geçerli zorunlu trafik sigortasının bulunmaması hâllerinde, kazada meydana gelen bedensel zararlar (sakatlanma, destekten yoksun kalma vb.) poliçe limitleri dâhilinde Güvence Hesabı tarafından karşılanır.
Yaralamalı veya ölümlü trafik kazalarında tazminat zamanaşımı süresi kaç yıldır?
KTK m. 109 uyarınca olağan zamanaşımı süresi zararın ve yükümlünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her hâlde 10 yıldır. Ancak kaza aynı zamanda TCK kapsamında suç teşkil ettiğinden (taksirle yaralama veya taksirle öldürme), KTK m. 109/2 gereğince uzamış ceza dava zamanaşımı süresi uygulanır; bu süre taksirle yaralamalı kazalarda 8 yıl, tek kişinin ölümüyle sonuçlanan kazalarda ise 15 yıldır.
KTK İle İlgili Bağlantılı Hukuk Rehberleri
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Emsal İçtihatlar (İBK)
İlgili Hesaplama Araçları
- Sürekli ve Geçici İş Göremezlik Tazminatı Hesaplama
- Başvurma Harcı Hesaplama (2026 Mahkeme Tarifesi)
- Nispi ve Maktu Karar ve İlam Harcı Hesaplama (2026)
- Islah Harcı ve Bedel Artırım Harcı Hesaplama (2026)
- Nispi Vekâlet Ücreti Hesaplama (2025–2026 AAÜT)
- Tebligat Tarihine Göre Hukuki Süre ve Son Gün Hesaplama
Bu sayfada yer alan kanun özetleri ve madde açıklamaları genel bilgilendirme amacıyla derlenmiştir. Güncel kanun değişiklikleri için Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr) esas alınmalıdır.