Kambiyo Senetlerine Özgü Takipte İcra Mahkemesine İtiraz Dilekçesi Rehberi (İİK m. 168-170)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK) m. 167 ve devamında düzenlenen "kambiyo senetlerine (çek, poliçe ve emre muharrer senet/bono) mahsus haciz yoluyla takip", genel haciz yolundan (Örnek 7) tamamen farklı ve çok sıkı usul kurallarına tabidir. Kambiyo takibinde borçluya "Örnek No: 10" ödeme emri gönderilir. Genel haciz yolunda itiraz süresi 7 gün iken ve itiraz icra dairesine yapılıp takibi kendiliğinden durdururken; kambiyo takibinde itiraz ve şikâyet süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren yalnızca "beş (5) gün"dür ve itiraz icra dairesine değil, doğrudan "İcra Hukuk Mahkemesine" dilekçeyle yapılır!

İİK m. 168 uyarınca borçlunun 5 günlük hak düşürücü süre içinde İcra Hukuk Mahkemesine yapabileceği başvurular üç ana başlıkta toplanır: 1) Kambiyo vasfına ve takip hakkına şikâyet (İİK m. 168/1-3, m. 170/a): Takip dayanağı senedin TTK m. 776 veya m. 780’deki zorunlu şekil unsurlarını taşımadığı (örneğin tanzim tarihi, "bono/emre yazılı senet" ibaresi veya kayıtsız şartsız borç ikrarı bulunmadığı, çekin süresinde bankaya ibraz edilmediği) iddiası. 2) İmzaya itiraz (İİK m. 168/1-4, m. 170): Senet üzerindeki imzanın borçlunun el ürünü olmadığı iddiası. 3) Borca itiraz (İİK m. 168/1-5, m. 169-169/a): Borcun ödendiği (itfa), zamanaşımına uğradığı, mehil verildiği, borçlu olunmadığı veya yetki itirazı.

Kambiyo takibinin en kritik kuralı İİK m. 169 ve m. 170/1’de yer alır: Borca veya imzaya itiraz edilmesi "satıştan başka icra takip muamelelerini (örneğin banka, araç, maaş ve taşınmaz hacizlerini) kendiliğinden durdurmaz!" Hacizlerin durdurulabilmesi için itiraz dilekçesinde açıkça "icra takibinin muvakkaten (geçici olarak) durdurulması" (İİK m. 169/a-2, m. 170/2) talep edilmeli ve İcra Mahkemesince geçici durdurma ara kararı verilmelidir.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[TAKİBİN YAPILDIĞI YER] NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİNE

                                  İCRA TAKİBİNİN MUVAKKATEN (GEÇİCİ OLARAK)
                                           DURDURULMASI TALEPLİDİR

İCRA DOSYA NO     : [... İcra Müdürlüğünün YYYY/... Esas] sayılı dosyası

DAVACI (BORÇLU)   : [Adı Soyadı / Unvanı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN])
ADRES             : [Açık Tebligat Adresi]
VEKİLİ            : [Avukat Adı Soyadı - Adres]

DAVALI (ALACAKLI) : [Adı Soyadı / Unvanı] - Adres: [...]
VEKİLİ            : [Varsa Alacaklı Vekili Adı Soyadı - Adres]

TEBLİĞ TARİHİ     : [GG.AA.YYYY] (5 günlük yasal süre içindedir)

KONU              : [... İcra Müdürlüğünün YYYY/... E.] sayılı dosyasından gönderilen Örnek No: 10 ödeme emrine karşı İİK m. 168-170 uyarınca [İMZAYA / BORCA / ZAMANAŞIMINA / YETKİYE İTİRAZ ve KAMBİYO VASFINA ŞİKÂYET] talebimiz ile öncelikle İCRA TAKİBİNİN GEÇİCİ OLARAK DURDURULMASINA karar verilmesi istemidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. SÜRE VE USUL:
   Davalı tarafından müvekkil aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan takipte Örnek No: 10 ödeme emri [GG.AA.YYYY] tarihinde tebliğ edilmiş olup, İİK m. 168 uyarınca 5 günlük yasal süre içinde Mahkemenize başvurulmaktayız.
2. İTİRAZ VE ŞİKÂYET NEDENLERİMİZ:
   a) [SEÇENEK 1 - KAMBİYO VASFINA ŞİKÂYET (İİK m. 170/a):] Takip dayanağı belge 6102 s. TTK m. 776 [veya çek ise m. 780] hükmünde aranan zorunlu şekil şartlarını taşımamaktadır. Şöyle ki; [Örn: Senette düzenleme tarihi bulunmamaktadır / Bono kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadini içermemektedir / Çek yasal ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmemiştir]. Bu nedenle takibin İİK m. 170/a uyarınca iptali gerekir.
   b) [SEÇENEK 2 - İMZAYA İTİRAZ (İİK m. 170):] Takip dayanağı [GG.AA.YYYY] tanzim tarihli ve [Tutar] TL bedelli bonodaki borçlu/avalist imzası müvekkilin el ürünü olmayıp SAHTEDİR. Müvekkilin senetteki imzaya açıkça itiraz ediyoruz. Müvekkilin noterlikler, bankalar, tapu ve nüfus müdürlüklerindeki samimi mukayese imzaları celp edilerek Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi / grafoloji bilirkişisi marifetiyle inceleme yapılmasını talep ederiz.
   c) [SEÇENEK 3 - BORCA / ZAMANAŞIMINA / YETKİYE İTİRAZ (İİK m. 169):] Takip konusu senet bedeli ekte sunduğumuz [GG.AA.YYYY] tarihli banka dekontu / protokol ile tamamen ödenmiştir [veya TTK m. 749/814 uyarınca 3 yıllık zamanaşımı süresi dolmuştur / İcra dairesi yetkisiz olup yetkili icra dairesi ... İcra Dairesidir].
3. TAKİBİN GEÇİCİ DURDURULMASI TALEBİ:
   Kambiyo takibinde itiraz satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmadığından, telafisi imkânsız haciz mağduriyetlerinin önlenmesi için İİK m. 169/a-2 ve m. 170/2 uyarınca icra takibinin muvakkaten (geçici olarak) durdurulmasını talep ederiz.

HUKUKİ NEDENLER   : 2004 s. İİK m. 167-170/b, 6102 s. TTK, 6100 s. HMK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER   : İcra dosyası, senet aslı, ödeme dekontları/belgeler, mukayese imzaları, bilirkişi incelemesi.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Öncelikle İİK m. 169/a-2 ve m. 170/2 uyarınca İCRA TAKİBİNİN MUVAKKATEN (GEÇİCİ OLARAK) DURDURULMASINA,
2. İtiraz ve şikâyetimizin kabulü ile müvekkil yönünden İCRA TAKİBİNİN DURDURULMASINA / İPTALİNE,
3. Haksız ve kötüniyetli alacaklı aleyhine takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata ve %10 para cezasına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Davacı / Borçlu Vekili
                                                             [Adı Soyadı]
                                                                [İmza]
EK: Ödeme belgeleri / Vekâletname

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• Kambiyo takibinde 5 günlük itiraz ve şikâyet süresi "kesin ve hak düşürücü" süredir; ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde İcra Hukuk Mahkemesinde dava açılmazsa takip kesinleşir. Yanlışlıkla icra dairesine verilen itiraz dilekçesi hiçbir hukuki sonuç doğurmaz ve takibi durdurmaz!
• İcra Hukuk Mahkemesi dar yetkili bir mahkeme olduğundan, "borca itiraz" (İİK m. 169/a) incelemesinde tanık dinleyemez ve yemin teklif edemez; borcun ödendiği, ertelendiği veya senedin anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiası yalnızca "resmi veya imzası alacaklı tarafından ikrar edilmiş (kabul edilmiş) yazılı belge" ile ispatlanabilir.
• Eğer elinizde yazılı ödeme belgesi yoksa ve senedin bedelsiz olduğu, teminat senedi olduğu veya elden ödendiği iddiasındaysanız ya da 5 günlük İcra Mahkemesi süresini kaçırdıysanız; İcra Hukuk Mahkemesi yerine genel mahkemede (Asliye Ticaret / Asliye Hukuk / Tüketici Mahkemesinde) İİK m. 72 uyarınca "Menfi Tespit Davası" açmanız gerekir.
• İmzaya itiraz (İİK m. 170) veya borca itiraz (İİK m. 169/a) sonucunda borçlu haksız çıkarsa (örneğin bilirkişi incelemesinde imzanın borçluya ait olduğu tespit edilirse) ve takibin geçici durdurulmasına karar verilmişse, borçlu aleyhine takip konusu alacağın yüzde yirmisinden (%20) aşağı olmamak üzere inkâr tazminatına ve yüzde onu (%10) oranında para cezasına hükmedilir!
• İİK m. 170/a-2 uyarınca mahkeme, borçlu yalnız borca veya imzaya itiraz etmiş olsa dahi, takip dayanağı senedin kambiyo senedi vasfını taşıyıp taşımadığını ve vadesinin gelip gelmediğini (5 günlük sürede başvuru yapılmış olması şartıyla) resen incelemek zorundadır.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.