İdari Yargıda Müdahilin Tek Başına Kanun Yoluna (İstinaf ve Temyiz) Başvurabilmesi — Danıştay İBK 2021/4 E., 2023/1 K.

Uyuşmazlık Konusu ve Hukuki Sorun

İdari davalarda üçüncü kişinin davaya katılması (fer'i müdahale) halinde, yanında katıldığı asıl tarafın (davacı veya davalı idarenin) mahkeme kararına karşı kanun yoluna (istinaf veya temyize) başvurmaması durumunda, müdahilin tek başına kanun yoluna başvurup başvuramayacağı hususundaki Danıştay dava daireleri ve kurulları arasındaki içtihat aykırılığının giderilmesidir.

Yüksek Mahkemenin Hukuki Değerlendirmesi ve Gerekçesi

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, 03.02.2023 tarihli ve 2021/4 E., 2023/1 K. sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31/1. maddesinin "üçüncü şahısların davaya katılması" konusunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK m. 66-69) atıfta bulunduğunu, ancak bu atfın idari yargılama usulünün kendine özgü niteliği, re'sen araştırma ilkesi ve kamu düzeni boyutu dikkate alınarak uygulanması gerektiğini vurgulamıştır.

İdari davalarda (örneğin imar planı, çevre izni, maden ruhsatı, kamu ihalesi veya atama işlemlerinin iptali davalarında), dava konusu idari işlemin iptali veya korunması çoğunlukla davalı idareden ziyade doğrudan davaya müdahil olan üçüncü kişinin (ruhsat sahibinin, ihale üzerinde kalanın vb.) hukuki ve ekonomik geleceğini etkilemektedir. Davalı idarenin mahkeme kararını kanun yoluna taşımaması halinde müdahilin tek başına istinaf veya temyiz başvurusunda bulunmasının engellenmesi, müdahilin Anayasa m. 36 kapsamındaki hak arama hürriyetini ve mahkemeye erişim hakkını işlevsiz bırakmaktadır.

HMK m. 68/1 uyarınca müdahilin, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia ve savunma vasıtalarını ileri sürebileceğini ve onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemini yapabileceğini değerlendiren Kurul; yanında katıldığı asıl taraf kanun yoluna başvurmamış olsa dahi, asıl tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmamak (örneğin asıl tarafın kanun yolundan açıkça feragat etmemiş olması) kaydıyla müdahilin tek başına kanun yoluna başvurabileceğine hükmetmiştir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Somut İlkeler

• İdari yargıda müdahale talebi kabul edilmiş olan üçüncü kişi (müdahil), yanında katıldığı asıl taraf (davacı veya davalı idare) karara karşı istinaf ya da temyiz yoluna başvurmasa bile tek başına kanun yoluna başvurabilir.
• Müdahilin tek başına kanun yoluna başvurabilmesinin sınırı, başvurunun "yanında katıldığı asıl tarafın işlem ve açıklamalarına açıkça aykırı olmaması"dır; şayet asıl taraf kanun yoluna başvuru hakkından açıkça feragat etmişse müdahilin başvurusu incelenemez.
• Müdahil tarafından tek başına yapılan kanun yolu başvurusuna ilişkin dilekçenin, yanında davaya katıldığı asıl tarafa da bilgi ve beyan için mahkemece tebliğ edilmesi usuli bir zorunluluktur.
• Müdahilin kanun yolu başvuru süresi, mahkeme kararının müdahile tebliğ edildiği tarihten itibaren İYUK'ta öngörülen kanuni süreye (genel olarak 30 gün, ivedi yargılama gibi özel usullerde ilgili özel süreye) tabidir.
• İlk derece mahkemesinde üçüncü kişinin müdahale talebi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden davanın sonuçlandırılmış olması halinde de üçüncü kişi kanun yoluna başvurarak müdahale talebinin incelenmesini isteyebilir.

Bu sayfadaki yüksek mahkeme karar incelemesi genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.