Mahkemenin Hukuki Niteliği ve Görev Çerçevesi
Bölge İdare Mahkemesi (BİM), İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemeleri tarafından verilen nihai kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını ve yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı yapılan itirazları inceleyip karara bağlayan ikinci derece idari yargı mahkemesidir.
Bölge İdare Mahkemeleri bünyesinde iş bölümüne göre ihtisaslaşmış İdari Dava Daireleri ve Vergi Dava Daireleri bulunur. Her bir daire bir başkan ve iki üyeden oluşan 3 hâkimli heyet halinde toplanır.
İYUK m. 45 uyarınca İdare ve Vergi Mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir süre öngörülmüş olsa dahi, mahkeme kararının tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine istinaf yoluna başvurulabilir.
Bölge İdare Mahkemesi Hangi Davalara ve İşlere Bakar?
İdare ve Vergi Mahkemesi Nihai Kararlarının İstinaf İncelemesi (İYUK m. 45)
Konusu istinaf kesinlik sınırını aşan tam yargı davaları, vergi davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davalarında ilk derece mahkemesi kararlarının hem maddi vakıa hem de hukuka uygunluk yönünden incelenmesi; kararın onanması (istinafın reddi) veya kaldırılarak işin esası hakkında yeniden karar verilmesi.
Yürütmenin Durdurulması (YD) Kararlarına İtiraz İncelemesi (İYUK m. 27/7)
İdare ve Vergi Mahkemeleri ile tek hâkim tarafından yürütmenin durdurulması isteminin kabulü veya reddi yönünde verilen kararlara karşı, tebliği izleyen günden itibaren 7 gün içinde yapılan itirazların incelenmesi. BİM’in YD itirazı üzerine verdiği kararlar kesindir.
4483 Sayılı Kanun Kapsamında Memurlar ve Kamu Görevlilerinin Soruşturma İzinlerine İtiraz
Vali ve kaymakamlar tarafından memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında 4483 sayılı Kanun uyarınca verilen "soruşturma izni verilmesi" veya "soruşturma izni verilmemesi" kararlarına karşı 10 gün içinde yapılan itirazların kesin olarak karara bağlanması.
Yargı Çevresindeki İdare ve Vergi Mahkemeleri Arasındaki Görev ve Yetki Uyuşmazlıkları
Aynı Bölge İdare Mahkemesi yargı çevresindeki İdare ve Vergi Mahkemeleri arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıklarının kesin olarak çözümlenmesi.
Yargılama Usulü, Yetki ve Kanun Yolu Kuralları
- İdari yargıda istinaf başvuru süresi kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 gündür (İYUK m. 45/1). Yürütmenin durdurulması (YD) kararlarına itiraz süresi ise 7 gündür (İYUK m. 27/7).
- Bölge İdare Mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir; hukuka aykırı bulursa kararı kaldırarak işin esası hakkında yeniden bir karar verir (yalnızca ilk inceleme/usul yönünden kaldırma halinde dosyayı mahkemesine gönderir - İYUK m. 45/4-5).
- İYUK m. 46’da sayılan (düzenleyici işlemler, imar planları, konusu temyiz parasal sınırını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlere karşı açılan iptal davaları vb. — not: İYUK m. 46/1-c bendi 7589 sayılı Kanun m. 5 ile 31.07.2026 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır) kararlar dışındaki Bölge İdare Mahkemesi kararları kesindir; Danıştay’a temyiz edilemez (İYUK m. 45/6).
- İstinaf başvurusu İdare veya Vergi Mahkemesi kararının yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için BİM’den teminat karşılığında (veya idare/adli yardımlı davacı için teminatsız) yürütmenin durdurulması (İYUK m. 52) kararı alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
İdare Mahkemesi yürütmenin durdurulması (YD) talebimi reddetti, kaç gün içinde nereye itiraz edebilirim?
İYUK m. 27/7 uyarınca yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere mahkemenin bağlı bulunduğu Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. Bölge İdare Mahkemesi evrakın kendisine gelişinden itibaren 7 gün içinde kesin olarak karar verir.
Bölge İdare Mahkemesinin hangi kararları Danıştay’a temyize götürülebilir?
İYUK m. 46 uyarınca konusu temyiz parasal sınırını aşan vergi davaları ve tam yargı davaları ile kamu görevinden çıkarma (ihraç) cezaları, düzenleyici işlemler, imar planları, parselasyon işlemleri, maden/taşocakları/çevre izinleri ve Boğaziçi Kanunu uygulamalarından doğan davalarda BİM kararlarına karşı 30 gün içinde Danıştay’a temyiz başvurusu yapılabilir.