Mahkemenin Hukuki Niteliği ve Görev Çerçevesi
Asliye Ceza Mahkemesi, 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 11. maddesi uyarınca Sulh Ceza Hâkimliği ve Ağır Ceza Mahkemesinin görevleri dışında kalan tüm dava ve işlere bakan, tek hâkimli genel ceza mahkemesidir.
Kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve üst sınırı 10 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlar ile 5235 sayılı Kanun m. 12’de sayılan katalog suçlar Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanında olduğundan; üst sınırı 10 yıl veya daha az hapis cezasını ya da adli para cezasını gerektiren tüm suçlarda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir.
5235 sayılı Kanun m. 14 gereğince mahkemelerin görevlerinin belirlenmesinde ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin kanunda yer alan suçun cezasının üst sınırı göz önünde bulundurulur. Asliye Ceza Mahkemesinde duruşmalı genel kovuşturma usulünün yanı sıra, üst sınırı 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda basit yargılama usulü (CMK m. 251) ve katalog suçlarda seri muhakeme usulü (CMK m. 250) uygulanabilmektedir.
Asliye Ceza Mahkemesi Hangi Davalara ve İşlere Bakar?
Vücut Dokunulmazlığına ve Hürriyete Karşı Suçlar
Kasten yaralama (TCK m. 86) ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m. 87 - ölüm meydana gelmeyen haller), bir kişinin ölümüne neden olan taksirle öldürme (TCK m. 85/1), taksirle yaralama (TCK m. 89), tehdit (TCK m. 106), şantaj (TCK m. 107), kişiyi hürriyetinden yoksun kılma (TCK m. 109), konut dokunulmazlığını ihlal (TCK m. 116) ve ısrarlı takip (TCK m. 123/A) suçları.
Şerefe, Özel Hayata ve Bilişim Sistemlerine Karşı Suçlar
Hakaret (TCK m. 125), haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK m. 132), kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması (TCK m. 133), özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134), kişisel verilerin kaydedilmesi ve hukuka aykırı olarak verme/ele geçirme (TCK m. 135-136) ve bilişim sistemine girme/engelleme (TCK m. 243-244/1-3) suçları.
Malvarlığına Karşı Suçlar (Basit ve Nitelikli Hırsızlık, Mala Zarar Verme, Güveni Kötüye Kullanma)
Basit ve nitelikli hırsızlık (TCK m. 141-142), mala zarar verme (TCK m. 151), güveni kötüye kullanma (TCK m. 155), basit dolandırıcılık (TCK m. 157), bedelsiz senedi kullanma (TCK m. 156) ve suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (TCK m. 165) suçları.
Cinsel Taciz ve Sarkıntılık Düzeyinde Basit Cinsel Saldırı Suçları
Cinsel taciz suçu (TCK m. 105) ve cezası 10 yılın altında kalan basit cinsel saldırı / sarkıntılık (TCK m. 102/1) suçları (TCK m. 102/2 ve çocukların cinsel istismarı TCK m. 103 ise Ağır Ceza Mahkemesinde görülür).
Kamu Güvenliğine, Kamu İdaresine ve Adliyeye Karşı Suçlar
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m. 179), kullanmak için uyuşturucu madde bulundurma (TCK m. 191), özel belgede sahtecilik (TCK m. 207), kamu görevlisinin resmi belgede sahteciliği dışındaki resmi belgede sahtecilik (TCK m. 204/1), görevi kötüye kullanma (TCK m. 257), görevi yaptırmamak için direnme (TCK m. 265), iftira (TCK m. 267) ve tefecilik (TCK m. 241) suçları.
Özel Ceza Kanunlarında Düzenlenen Suçlar (VUK m. 359, 6136 s. Kanun, Kaçakçılık)
213 sayılı Vergi Usul Kanunu m. 359 kapsamındaki vergi kaçakçılığı ve sahte fatura suçları, 6136 sayılı Ateşli Silahlar Kanunu muhalefet suçları, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamındaki (üst sınırı 10 yılı aşmayan) suçlar.
Yargılama Usulü, Yetki ve Kanun Yolu Kuralları
- Asliye Ceza Mahkemesinde Cumhuriyet savcısı iddianameyi düzenler ve esas hakkındaki mütalaasını sunar; genel kovuşturma duruşmalarında savcı hazır bulunur.
- Adli para cezasını ve/veya üst sınırı 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasını gerektiren suçlarda mahkemece Basit Yargılama Usulü (CMK m. 251) uygulanabilir; duruşma açılmaksızın dosya üzerinden karar verilir ve mahkûmiyet halinde sonuç ceza dörtte bir (%25) oranında indirilir. Bu karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilirse mahkeme duruşma açarak genel hükümlere göre yargılama yapar.
- 7499 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik uyarınca 1 Haziran 2024 tarihinden sonra verilen Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB - CMK m. 231) kararlarına karşı da artık itiraz değil, 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yoluna başvurulmaktadır.
- Asliye Ceza Mahkemesi hükümlerine karşı, 7499 sayılı Kanun değişikliği uyarınca sanık duruşmada hazır bulunsa dahi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde (CMK m. 273/1) istinaf başvurusu yapılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Asliye Ceza Mahkemesinde basit yargılama usulü kararına itiraz edilirse dörtte bir (%25) indirim kalkar mı?
CMK m. 251/3 ve 252 uyarınca basit yargılama usulüyle verilen karara itiraz üzerine duruşma açıldığında mahkeme önceki kararıyla bağlı değildir; ancak itirazın sanık dışındaki kişiler (müşteki veya Cumhuriyet savcısı) tarafından yapıldığı hallerde CMK m. 251/3 uyarınca yapılan 1/4 indirim korunur.
Asliye Ceza Mahkemesi kararında sanık duruşmada hazır bulunduysa istinaf süresi ne zaman başlar?
7499 sayılı Kanun ile 1 Haziran 2024 tarihinde yürürlüğe giren yeni CMK m. 273/1 düzenlemesi uyarınca; hüküm sanığın yüzüne karşı açıklanmış (tefhim edilmiş) olsa bile istinaf süresi artık tefhimden değil, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta olarak başlar.
HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) hangi ceza sınırına kadar verilebilir?
CMK m. 231/5 uyarınca sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise ve sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti bulunmuyorsa, zararın giderilmesi şartıyla HAGB kararı verilebilir.
Asliye Ceza Mahkemesi İle İlgili Kanunlar, Davalar, Dilekçeler ve Hesaplamalar
İlgili Temel Kanunlar
Görev Alanındaki Dava Rehberleri
İlgili Dilekçe Şablonları
- Cumhuriyet Başsavcılığı Suç Duyurusu (Şikâyet) Dilekçesi Rehberi (CMK m. 158)
- Basit Yargılama Usulü Kararına İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 252)
- Basit Yargılama Usulü Kararına İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 252)
- Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) İstinaf Başvuru Dilekçesi Rehberi (HMK m. 342 / CMK m. 273)