Taksirle Öldürme Suçu ve Bilinçli Taksir (TCK m. 85)

Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 85. maddesinde düzenlenen taksirle öldürme suçu, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı bir davranışla, ölüm neticesi öngörülmeksizin (adi taksir) veya öngörülmesine rağmen gerçekleşmeyeceğine güvenilerek (bilinçli taksir) bir ya da birden fazla insanın ölümüne sebebiyet verilmesidir. Ölümlü trafik kazaları, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınmaması sonucu meydana gelen iş kazaları, bina yıkımları ve tıbbi uygulama hataları bu suçun başlıca uygulama alanlarıdır.

Suçun temel şekli TCK m. 85/1’de düzenlenmiş olup bir insanın ölümüne neden olan kişi 2 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır ve yargılama Asliye Ceza Mahkemesinde görülür. Buna karşılık TCK m. 85/2 uyarınca fiilin birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde ceza 2 yıldan 15 yıla kadar hapistir ve ceza üst sınırı 10 yılı aştığından (5235 s. Kanun m. 12) görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesidir.

Taksirle öldürme suçu, yaşam hakkına yönelik olduğundan hiçbir fıkrası bakımından şikâyete veya CMK m. 253 uzlaştırmaya tabi değildir. Ancak TCK m. 85/2 kapsamında ölenin yanı sıra yaralanan kişilerin bulunması halinde, yaralanan kişilerin şikâyetçi olup olmaması suçun TCK m. 85/1 mi yoksa Ağır Ceza Mahkemesinin görevine giren TCK m. 85/2 mi oluşturacağını doğrudan etkiler.

Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri

Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri

• İş Kazalarında İşveren ve Alt İşveren Kusuru (Yargıtay 12. CD): 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işveren sadece kişisel koruyucu donanımı teslim etmekle kurtulamaz; işçinin bu donanımı fiilen kullanıp kullanmadığını denetlemek ve etkin bir gözetim sistemi kurmak zorundadır. Kaçınılmazlık ve işçinin ağır kusuru illiyet bağını kesmedikçe işveren kusursuz sayılamaz.
• Trafik Kazalarında Bilinçli Taksir Halleri: Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararlarına göre; alkollü araç kullanma, kırmızı ışık ihlali, ters yönde seyretme, görüşün kapalı olduğu viraj veya tepe üstünde hatalı sollama yapma ve yaya geçidinde aşırı hızla yayaya çarpma eylemleri bilinçli taksir (TCK m. 22/3) kapsamında değerlendirilir.
• TCK m. 22/6 Uygulama Şartı (Yargıtay CGK): TCK m. 22/6 hükmünün uygulanabilmesi için kazada failin yakınları dışında üçüncü bir kişinin ölmemiş veya şikâyeti devam eder şekilde yaralanmamış olması gerekir; eğer kazada hem failin eşi hem de başka bir araçtaki üçüncü kişi ölmüşse TCK m. 22/6 uygulanamaz.
• İlliyet Bağının Kesilmesi: Mağdurun veya üçüncü kişinin tamamen öngörülemez tam ve münhasır kusuru ya da hastanedeki ağır tıbbi uygulama hatası ölümle ilk fiil arasındaki nedensellik bağını kesmişse, ilk fail taksirle öldürmeden sorumlu tutulamaz.

Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.