Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu ve Şikâyet Koşulu (TCK m. 104)

Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 104. maddesinde düzenlenen reşit olmayanla cinsel ilişki suçu; cebir, tehdit ve hile olmaksızın, onbeş (15) yaşını bitirmiş (16 yaşına girmiş) ancak onsekiz (18) yaşını doldurmamış olan çocukla rızaya dayalı olarak cinsel ilişkide bulunulmasını yaptırıma bağlar. Türk ceza hukukunda 15 yaşını tamamlamamış (veya 15 yaşını tamamlamış olmakla birlikte fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş) çocukların cinsel davranışlara rızası hukuken hiçbir şekilde geçerli sayılmaz ve bu eylemler doğrudan TCK m. 103 (çocukların cinsel istismarı) suçunu oluşturur.

Buna karşılık 15-18 yaş grubundaki (algılama yeteneği gelişmiş) çocuklarla cebir, tehdit veya hile bulunmaksızın gerçekleştirilen; ancak vücuda organ veya sair cisim sokulması (cinsel ilişki) boyutuna ulaşmayan öpüşme, sarılma gibi rızaya dayalı bedensel temaslar suç oluşturmaz. Kanun koyucu TCK m. 104 kapsamında yalnızca "cinsel ilişkide bulunulmasını" (vajinal, anal veya oral yoldan organ ithalini) suç saymış ve temel şeklinin (TCK m. 104/1) soruşturulmasını mağdurun şikâyetine bağlamıştır.

Uygulamada en kritik hukuki mesele "şikâyet hakkının kime ait olduğu" noktasında toplanır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu ve 9. Ceza Dairesi yerleşik içtihatlarına göre; 15 yaşını bitirmiş ve algılama yeteneği gelişmiş olan mağdur çocuk, kişiye sıkı sıkıya bağlı olan şikâyet hakkını bizzat kullanma ehliyetine sahiptir. Mağdur çocuk şikâyetçi olmadığını beyan ederse, anne ve babası (velisi) şikâyetçi olsa dahi TCK m. 104/1 suçundan mahkûmiyet hükmü kurulamaz.

Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri

Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri

• Şikâyet Hakkının Bizzat Mağdur Çocuğa Ait Olması (Yargıtay CGK Kararları): Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun istikrar kazanmış içtihadına göre; TCK m. 104/1 suçunda 15-18 yaş grubundaki mümeyyiz (algılama yeteneği gelişmiş) çocuğun iradesi esas alınır. Mağdur çocuk şikâyetçi değilse, anne veya babasının şikâyeti üzerine kamu davası yürütülemez ve düşme kararı verilir.
• Her İki Tarafın da 15-18 Yaş Grubunda Olması: Cinsel ilişkiye giren her iki tarafın da 15-18 yaş grubunda (örneğin 16 yaşındaki iki gencin) olması ve rızayla hareket etmeleri halinde, kimin fail kimin mağdur olduğu veya şikâyet durumuna göre her ikisinin de suça sürüklenen çocuk sıfatı taşıyıp taşımayacağı Yargıtay içtihatları çerçevesinde değerlendirilir.
• Sürtünme Yoluyla İlişki ve TCK m. 104 Kapsamı: TCK m. 104/1’in oluşması için "cinsel ilişki" (organ ithali) şarttır. 15-18 yaş grubundaki çocukla rızaya dayalı olarak organ ithali olmaksızın (örneğin haricen sürtünme, dokunma veya öpüşme şeklinde) gerçekleşen eylemlerde ne TCK m. 104 ne de (rıza bulunduğu için) TCK m. 103 suçu oluşur.
• Resmî Nikâh Olmaksızın Dini Nikâhla Birlikte Yaşama: 15-18 yaş grubundaki çocuğun ailelerin onayıyla düğün yapılarak veya kendi rızasıyla kaçarak birlikte yaşaması halinde; mağdur çocuk şikâyetçi olmadığı sürece TCK m. 104/1’den ceza verilemez. Ancak mağdur 15 yaşını doldurmamışsa rızası ve aile onayı geçersiz olup TCK m. 103’ten resen ağır ceza yaptırımı uygulanır.

Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.