Mesaj yazın

Aile ve Miras Hukuku · 4721 s. TMK m. 683, m. 693, m. 702, m. 995; 25.05.1938 T. 29/10 s. ve 08.03.1950 T. 22/4 s. Yargıtay İBK

İntifadan Men İhtarnamesi ve Ecrimisil (Haksız İşgal) Dava Dilekçesi Rehberi

Miras kalan veya hisseli taşınmazı tek başına kullanan paydaşa karşı gönderilecek intifadan men ihtarnamesi ile geriye dönük 5 yıllık ecrimisil (haksız işgal tazminatı) dava dilekçesi rehberi.

Yasal Dayanak4721 s. TMK m. 683, m. 693, m. 702, m. 995; 25.05.1938 T. 29/10 s. ve 08.03.1950 T. 22/4 s. Yargıtay İBK
Görevli ve Yetkili Merciİhtarname için Noterlik; Ecrimisil Davası için Taşınmazın Bulunduğu Yer veya Davalının Yerleşim Yeri Asliye Hukuk Mahkemesi (Dava öncesi HUAK m. 18/B arabuluculuk değerlendirmesi)
Kanuni Başvuru / Dava SüresiGeriye dönük en fazla 5 yıllık dönem için talep edilebilir (25.05.1938 T. 29/10 s. Yargıtay İBK)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m. 995 ve 08.03.1950 tarihli 22/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca "ecrimisil (haksız işgal tazminatı)", bir taşınmazı kullanma hak ve yetkisi bulunmayan kötüniyetli zilyedin (işgalcinin), taşınmazı haksız olarak kullanması nedeniyle gerçek malike veya paydaşa ödemekle yükümlü olduğu ve "en azı kira geliri, en çoğu ise tam gelir yoksunluğu" olan özel bir tazminattır. Ecrimisil talebi uygulamada en çok; miras kalan veya paylı mülkiyete konu bir evi/işyerini/tarlayı diğer mirasçıların/paydaşların rızası olmadan tek başına kullanan paydaşa veya hiçbir sözleşmesel hakkı olmadan taşınmazı işgal eden üçüncü kişiye karşı gündeme gelir.

Paydaşlar (veya elbirliği halindeki mirasçılar) arasında ecrimisil davası açılabilmesi için Yargıtay'ın kesin olarak aradığı özel bir şart vardır: "İntifadan men (yararlanmadan alıkoyma) koşulu"! Paylı veya elbirliği mülkiyetinde her paydaş taşınmazdan yararlanma hakkına sahip olduğundan, taşınmazı kullanan paydaştan ecrimisil istenebilmesi için davacı paydaşın işgalci paydaşa daha önce taşınmazdan kendisinin de yararlanmak istediğini veya payına düşen bedeli talep ettiğini bildirmesi (intifadan men etmesi) şarttır. İntifadan men koşulu gerçekleşmeden önceki dönem için kural olarak ecrimisil istenemez.

Ancak Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre şu istisnai hallerde "intifadan men şartı aranmaksızın" doğrudan geriye dönük 5 yıllık ecrimisil talep edilebilir: 1) Dava konusu taşınmazın "hukuki semere (kira geliri)" getiren bir yer olması (örneğin paydaşın taşınmazı kiraya verip kirasını tek başına toplaması), 2) Taşınmazın bağ, bahçe, fındıklık, zeytinlik gibi "kendiliğinden doğal ürün (tabii semere)" veren bir yer olması, 3) Daha önce taşınmaz hakkında ortaklığın giderilmesi, elatmanın önlenmesi, tapu iptali veya ecrimisil davası ya da icra takibi açılmış olması, 4) Davalı paydaşın taşınmazın tamamında hak iddia edip diğerlerinin paydaşlığını inkâr etmesi, 5) Kullanım anlaşmasıyla her paydaşın kullanacağı yer belirlenmiş olması.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

1. Unsur

İntifadan Men İhtarnamesinin Noterden Tebliği (Paydaşlar Arası)

Taşınmaz kira veya doğal ürün getirmiyorsa ve daha önce açılmış bir dava yoksa, önce noterden "intifadan men ihtarnamesi" gönderilerek işgalci paydaşın haksız işgalci konumuna düşürülmesi şarttır.

2. Unsur

Görevli ve Yetkili Asliye Hukuk Mahkemesi (HMK m. 2, m. 6, m. 12)

Ecrimisil davalarında dava değerine bakılmaksızın görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir (elatmanın önlenmesi ile birlikte açılırsa taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir).

3. Unsur

Tapu Kaydı, Mirasçılık Belgesi ve Pay Oranlarının Gösterilmesi

Taşınmazın ada/parsel bilgileri, davacının tapudaki veya veraset ilamındaki miras/mülkiyet payı (örneğin 1/4 hissesi) ve davalının kullanım şekli açıkça belirtilmelidir.

4. Unsur

Talep Edilen Dönemin (En Çok Geriye Dönük 5 Yıl) Belirtilmesi

25.05.1938 tarihli ve 29/10 sayılı Yargıtay İBK uyarınca ecrimisil yalnız dava tarihinden geriye doğru en fazla 5 yıllık süre için (veya intifadan men tebliğ tarihinden dava tarihine kadar) istenebilir.

5. Unsur

Dönem Sonlarından İtibaren Kademeli Yasal Faiz Talebi

Ecrimisil alacağına her bir yıllık (veya kira/ürün) dönem sonundan itibaren kademeli olarak yasal faiz işletilmesi talep edilmelidir.

6. Unsur

Komşuluk/Paydaşlık Kaynaklı Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk (HUAK m. 18/B)

Taşınmazın paylaştırılması veya elatmanın önlenmesi / paydaşlık uyuşmazlığıyla bağlantılı hallerde usuli ret riskine karşı dava öncesi arabuluculuk son tutanağının alınması tavsiye edilir.

Örnek Taslak Şablon Çerçevesi

========================================================================
[AŞAMA 1: NOTERDEN GÖNDERİLECEK İNTİFADAN MEN İHTARNAMESİ ŞABLONU]
========================================================================
                                 İHTARNAME

İHTAR EDEN        : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN]) - Adres: [...]
VEKİLİ            : [Varsa Avukat Adı Soyadı - Adres]
MUHATAP           : [Taşınmazı Kullanan Paydaşın Adı Soyadı] - Adres: [...]
KONU              : Müşterek/Elbirliği mülkiyetimizdeki taşınmazdan İNTİFADAN MEN edildiğinizin ve payıma düşen kullanım/ecrimisil bedelinin ödenmesi ihtarıdır.

AÇIKLAMALAR       :
1. [İl] İli, [İlçe] İlçesi, [Mahalle] Mahallesi, [Ada] Ada, [Parsel] Parsel, [B.Bölüm] Nolu taşınmazda [tapu kaydı / mirasçılık belgesi] uyarınca [.../...] oranında paydaş (mirasçı) bulunmaktayım.
2. Söz konusu taşınmazın tamamını muvafakatim olmaksızın tek başınıza kullanmakta ve şahsımın taşınmazdan yararlanmasına engel olmaktasınız.
3. İşbu ihtarnamenin tarafınıza tebliğinden itibaren taşınmazdaki [.../...] payım oranında bizzat yararlanma (intifa) hakkımı kullanmak istediğimi, taşınmazı tek başınıza kullanmanıza rızam olmadığını (İNTİFADAN MEN EDİLDİĞİNİZİ), taşınmazı kullanmaya devam etmeniz halinde tebliğ tarihinden itibaren payıma düşen aylık rayiç kira/ecrimisil karşılığı olan [Tutar] TL'yi her ay aşağıda yazılı IBAN hesabıma ödemenizi, aksi halde aleyhinize elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi ve ecrimisil davası açılacağını ihtar ederim. [GG.AA.YYYY]
                                                        İhtar Eden (veya Vekili)
SAYIN NOTER; üç nüshadan ibaret işbu ihtarnamenin bir nüshasının muhataba tebliğini, tebliğ şerhli bir nüshasının tarafıma verilmesini talep ederim.

========================================================================
[AŞAMA 2: ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ ECRİMİSİL DAVA DİLEKÇESİ ŞABLONU]
========================================================================
[İLGİLİ YER] NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE

DAVACI            : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN]) - Adres: [...]
VEKİLİ            : [Avukat Adı Soyadı - Adres]
DAVALI            : [Adı Soyadı] (T.C. Kimlik No: [11 Haneli TCKN]) - Adres: [...]
DAVA DEĞERİ       : [Şimdilik Talep Edilen Tutar] TL (Fazlaya ilişkin haklarımız saklıdır)
KONU              : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla, dava konusu taşınmazın davalı tarafından haksız kullanımı nedeniyle şimdilik [Tutar] TL ECRİMİSİL (haksız işgal tazminatı) alacağının dönem sonlarından itibaren işleyecek kademeli yasal faiziyle tahsili [ve davalının payımıza vaki elatmasının önlenmesi] talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. MÜLKİYET VE HAKSIZ İŞGAL DURUMU:
   [İl] İli, [İlçe] İlçesi, [Ada/Parsel] sayılı taşınmazda davacı [.../...] oranında paydaştır. Davalı ise davacının rızası olmaksızın taşınmazın tamamını [konut olarak kullanmakta / üçüncü kişiye kiraya vererek kira gelirini tek başına tahsil etmekte / tarımsal ürün elde etmektedir].
2. İNTİFADAN MEN KOŞULU VE DÖNEM:
   [İhtar çekilmişse: Davalıya ... Noterliğinin GG.AA.YYYY tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi tebliğ edilerek intifadan men edilmiştir.] / [Kira veya doğal ürün varsa: Taşınmaz kira geliri / doğal ürün getirdiğinden Yargıtay içtihatları uyarınca intifadan men şartı aranmaksızın] [GG.AA.YYYY] - [GG.AA.YYYY] tarihleri arasındaki işgal dönemi için davacının payına düşen ecrimisilin tahsili gerekmektedir.

HUKUKİ NEDENLER   : 4721 s. TMK m. 683, m. 693, m. 995; Yargıtay İBK ve ilgili mevzuat.
HUKUKİ DELİLLER   : Tapu kaydı, mirasçılık belgesi, intifadan men ihtarnamesi, emsal kira sözleşmeleri, keşif, bilirkişi incelemesi ve tanık beyanları.

SONUÇ VE İSTEM    : Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [Tutar] TL ecrimisilin her bir dönem sonundan itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

  • 25.05.1938 tarihli ve 29/10 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ecrimisil alacaklarında zamanaşımı süresi beş (5) yıldır; dava tarihinden geriye doğru 5 yıldan daha eski dönemler için (davalı zamanaşımı def’inde bulunursa) ecrimisile hükmedilemez.
  • Ecrimisil davalarında yalnız "dava tarihine kadar" gerçekleşmiş olan geçmiş dönem işgali için tazminat istenebilir; henüz gerçekleşmemiş olan "dava tarihinden sonraki gelecek dönem" için peşinen ecrimisil talep edilemez (dava devam ederken işgal sürerse o dönem için sonradan ek dava açılır).
  • Paydaş olmayan (hiçbir mülkiyet veya sözleşme hakkı bulunmayan) üçüncü kişilerin taşınmazı haksız işgal etmesi halinde "intifadan men ihtarnamesi" gönderilmesine gerek yoktur; işgalin başladığı tarihten (en çok geriye dönük 5 yıldan) itibaren doğrudan ecrimisil davası açılabilir.
  • Miras kalan taşınmazda elbirliği mülkiyeti bulunsa dahi, her bir mirasçı "kendi miras payına düşen" ecrimisil alacağı için diğer mirasçıların katılımına gerek olmaksızın tek başına ecrimisil davası açabilir.
  • Bilirkişi tarafından ecrimisil hesaplanırken taşınmazın işgal dönemindeki ilk dönem emsal kira bedeli belirlenir ve takip eden yıllar için TÜFE (on iki aylık ortalamalara göre değişim oranı) uygulanarak her yılın ecrimisil tutarı ayrı ayrı tespit edilir.

Sık Sorulan Sorular

Mirasbırakan (annem/babam) hayattayken kardeşimin onun evinde bedelsiz oturması nedeniyle mirastan ecrimisil isteyebilir miyim?

Hayır. Mirasbırakan sağlığında mülkiyet hakkına dayanarak evini dilediği çocuğuna bedelsiz kullandırabilir; mirasbırakanın ölüm tarihinden önceki dönem için mirasçılar ecrimisil talep edemezler. Ecrimisil hakkı ancak mirasbırakanın vefatından (ve konutlarda intifadan men tarihinden) sonraki dönem için doğar.

Kardeşim miras kalan dükkânı kiraya vermiş ve kirasını yıllardır tek başına alıyor; noterden ihtar çekmediysem geçmiş 5 yılın kirasından payımı alabilir miyim?

Evet! Dava konusu taşınmaz üçüncü kişiye kiraya verilerek "hukuki semere (kira geliri)" elde ediliyorsa, Yargıtay’ın yerleşik içtihatları uyarınca intifadan men (ihtarname) şartı aranmaz; doğrudan dava tarihinden geriye doğru 5 yıllık kira gelirinden miras payınıza düşen kısmı talep edebilirsiniz.

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açılması intifadan men yerine geçer mi?

Evet. Paydaşlardan birinin taşınmaz hakkında ortaklığın giderilmesi (satış) davası açması, dava dilekçesinin davalı paydaşa tebliğ edildiği tarihten itibaren "intifadan men" koşulunu gerçekleştirir; bu tebliğ tarihinden sonraki dönem için ayrıca noter ihtarnamesi aranmaksızın ecrimisil istenebilir.

Boşanma davası devam ederken müşterek evimizde oturan eşimden ecrimisil isteyebilir miyim?

Aile Mahkemesi tarafından TMK m. 169 uyarınca müşterek konutun boşanma davası süresince diğer eşe ve çocuklara tahsis edilmesine karar verilmişse (veya konut aile konutu olup eş haklı nedenle oturuyorsa), boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşin kullanımı "haksız ve kötüniyetli işgal" sayılmaz ve ecrimisil istenemez; ancak boşanma kesinleştikten sonra ihtar çekilerek ecrimisil talep edilebilir.

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.

Mesaj yazın