İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Rehberi (5510 s. K. m. 13 / TBK m. 417)

Hukuki Niteliği ve Usul Kuralları

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 13 uyarınca sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle veya işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş-gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay "iş kazası"dır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 417/2 ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m. 4 uyarınca işveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak ve işçileri eğitip denetlemekle yükümlüdür.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m. 3/3’te çok önemli bir istisna yer alır: "İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabulucuya başvurulması dava şartı (zorunlu) değildir!" Yani iş kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davaları, arabulucuya gidilmeksizin doğrudan İş Mahkemesinde açılabilir. Ayrıca 7036 sayılı Kanun m. 6/2 uyarınca iş kazasından doğan tazminat davalarında işçiye özel bir yetki kolaylığı tanınmış olup; dava işverenin merkezinde veya kazanın olduğu yerde açılabileceği gibi doğrudan "zarar gören işçinin (veya ölümlü kazada hak sahibi mirasçıların) kendi yerleşim yeri İş Mahkemesinde" de açılabilir.

İş kazası sonucunda yaralanan işçi "geçici ve sürekli iş göremezlik (maluliyet) maddi tazminatı" ile "manevi tazminat"; ölümlü iş kazasında ise işçinin yakınları (eş, çocuklar, anne-baba) "destekten yoksun kalma maddi tazminatı", "cenaze/defin giderleri" ve "manevi tazminat" talep edebilir. Maddi tazminat hesabında kusur oranları ve maluliyet oranı belirlendikten sonra, SGK tarafından işçiye veya yakınlarına bağlanan gelirlerin "ilk peşin sermaye değerinin rücu edilebilir kısmı" hesaplanan tazminattan mahsup edilir; bu nedenle iş kazası maddi tazminat davaları HMK m. 107 uyarınca "belirsiz alacak davası" olarak açılır.

Dilekçede Bulunması Zorunlu Kanuni Unsurlar

[DAVACI YERLEŞİM YERİ VEYA KAZA YERİ] NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİNE

                                 [Varsa: İHTİYATİ TEDBİR / İHTİYATİ HACİZ TALEPLİDİR]

DAVACI            : [Yaralanan İşçi veya Ölen İşçinin Eş ve Çocukları] (T.C. Kimlik No: [...])
ADRES             : [Açık Tebligat Adresi]
VEKİLİ            : [Avukat Adı Soyadı - Adres]

DAVALILAR         : 1- [İşveren Şirket Unvanı] (MERSİS No: [...]) - Adres: [...]
                    2- [Varsa Asıl İşveren / Üst İşveren Şirket Unvanı] - Adres: [...]

DAVA DEĞERİ       : Maddi Tazminat İçin Şimdilik: [Örn: 10.000] TL (HMK m. 107 Belirsiz Alacak)
                    Manevi Tazminat İçin: [Tam Tutar; Örn: 500.000] TL

KONU              : [GG.AA.YYYY] tarihinde meydana gelen İŞ KAZASI nedeniyle; HMK m. 107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak şimdilik [Tutar] TL [sürekli ve geçici iş göremezlik / destekten yoksun kalma] MADDİ TAZMİNATI ile [Tutar] TL MANEVİ TAZMİNATIN kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili talebidir.

AÇIKLAMALAR       :
1. İŞ İLİŞKİSİ VE İŞ KAZASININ MEYDANA GELİŞİ:
   Davacı [veya müteveffa ...], davalı işyerinde [Görevi] olarak çalışmakta iken [GG.AA.YYYY] tarihinde işyerinde yürütülen çalışma sırasında [Kazanın nasıl meydana geldiği somut olarak anlatılır] sonucunda ağır şekilde yaralanarak malul kalmıştır [veya vefat etmiştir]. (Not: 7036 s. K. m. 3/3 uyarınca iş kazası tazminat davaları zorunlu arabuluculuğa tabi değildir.)
2. İŞVERENİN İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KUSURU (TBK m. 417 / 6331 s. K. m. 4):
   Kaza, tamamen davalı işverenin 6331 sayılı Kanun m. 4 ve TBK m. 417 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması, [koruyucu ekipman vermemesi / makine koruyucularını bulundurmaması / risk analizi ve denetim yapmaması] nedeniyle meydana gelmiştir.
3. MADDİ VE MANEVİ ZARAR:
   a) Maddi Tazminat (HMK m. 107): Kaza nedeniyle davacıda kalıcı maluliyet ve işgücü kaybı oluşmuştur. Kusur oranı, maluliyet derecesi, gerçek giydirilmiş ücret ve SGK peşin sermaye değeri mahsubu yapılacak tahkikat ve aktüerya bilirkişi incelemesiyle belirleneceğinden maddi tazminat talebimiz HMK m. 107 uyarınca belirsiz alacak davası olarak açılmıştır.
   b) Manevi Tazminat (TBK m. 56): Yaşanan ağır kaza nedeniyle çekilen elem, ızdırap ve kalıcı bedensel/ruhsal sarsıntının bir nebze olsun telafisi amacıyla [Tutar] TL manevi tazminat talep etmekteyiz.

HUKUKİ NEDENLER   : 5510 s. K. m. 13, 6331 s. İSGK m. 4, 6098 s. TBK m. 49-56, m. 417, 7036 s. K. m. 3/3, m. 6/2, 6100 s. HMK m. 107.
HUKUKİ DELİLLER   :
1. SGK iş kazası tahkikat dosyası ve sürekli iş göremezlik / peşin sermaye değeri belgeleri (Celbi talep olunur),
2. Cumhuriyet Başsavcılığı [YYYY/... Soruşturma] / Ceza Mahkemesi dosyası,
3. Hastane tedavi evrakı ve Adli Tıp / Yüksek Sağlık Kurulu maluliyet raporları,
4. İşyeri şahsi sicil dosyası, emsal ücret araştırması, tanıklar ([Ad Soyad - Adres]), İSG ve aktüerya bilirkişi incelemesi.

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. HMK m. 107 uyarınca belirsiz alacak olarak açtığımız maddi tazminat davamızın kabulü ile (bilirkişi raporu sonrası artırılacak tutar üzerinden) şimdilik [Tutar] TL maddi tazminatın kaza tarihi olan [GG.AA.YYYY] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,
2. [Tutar] TL MANEVİ TAZMİNATIN kaza tarihi olan [GG.AA.YYYY] tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,
3. Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [GG.AA.YYYY]

                                                        Davacı Vekili
                                                         [Adı Soyadı]
                                                            [İmza]

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Kritik Noktalar

• İşveren iş kazasını kazadan sonraki 3 iş günü içinde SGK’ya bildirmemişse, işçi (veya yakınları) bizzat SGK İl/Merkez Müdürlüğüne dilekçeyle başvurarak "iş kazası ihbarında" bulunmalı ve SGK müfettişlerince iş kazası tahkikatı ile sürekli iş göremezlik oranının tespit edilmesini sağlamalıdır.
• İşveren olayın iş kazası olduğunu veya sigortalılığı inkâr ediyorsa ve SGK da olayı iş kazası saymamışsa; İş Mahkemesinde SGK ve işveren birlikte davalı gösterilerek "İş Kazasının Tespiti Davası" açılır (veya tazminat davası içinde ön sorun/bekletici mesele yapılır).
• MANEVİ TAZMİNAT UYARISI: Yargıtay’ın kesin içtihatları uyarınca "manevi tazminat bölünemez"! Dava dilekçesinde sembolik bir manevi tazminat yazılıp sonradan ıslahla veya ek davayla manevi tazminat kesinlikle artırılamaz; manevi tazminatın tamamı ilk dava dilekçesinde talep edilmelidir.
• İş kazası maddi tazminat hesabında işçinin SGK’ya bildirilen asgari ücreti değil, "gerçekte aldığı giydirilmiş net/brüt ücreti" esas alınır; ücret bordroda düşük gösteriliyorsa meslek odalarından emsal ücret araştırması ve tanık deliliyle gerçek ücret ispatlanmalıdır.
• İhtiyati haciz/tedbir talebi: Yargılama süresince işverenin mal kaçırma tehlikesine karşı İİK m. 257 ve HMK m. 389 kapsamında davalı şirketin araç ve taşınmaz kaydına tedbir/ihtiyati haciz konulması talep edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan taslak şablon ve açıklamalar yalnızca usul hukuku çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her somut uyuşmazlığın vakıaları, delilleri ve hukuki nitelendirmesi farklı olduğundan, standart şablonların doğrudan kullanılması hak kaybına yol açabilir.