Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti Kararlarına Karşı Kanun Yolu — Yargıtay İBK 2019/4 E., 2020/1 K.

Uyuşmazlık Konusu ve Hukuki Sorun

Bölge adliye mahkemelerinin (istinaf mahkemelerinin) tüm yurtta göreve başladığı 20.07.2016 tarihinden sonra, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 30/12. maddesi uyarınca Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyetlerince verilen kararlara karşı (yasal parasal sınırın üzerinde olmak kaydıyla) öncelikle bölge adliye mahkemelerine istinaf yoluna mı, yoksa doğrudan Yargıtay'a temyiz kanun yoluna mı başvurulacağı hususudur.

Yüksek Mahkemenin Hukuki Değerlendirmesi ve Gerekçesi

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 19.06.2020 tarihli ve 2019/4 E., 2020/1 K. sayılı kararında, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile ihdas edilen sigorta tahkim sisteminin kendine özgü (sui generis) yapısını incelemiştir. Sigortacılık Kanunu m. 30/12'de, sigorta hakem kararlarına karşı Komisyon nezdinde oluşturulan İtiraz Hakem Heyetine itiraz edilebileceği ve belirli parasal tutarı aşan uyuşmazlıklar hakkında itiraz üzerine verilen kararlar için "temyize" gidilebileceği açıkça düzenlenmiştir.

Kanun koyucu, sigorta uyuşmazlıklarının teknik inceleme çerçevesinde hızlı ve düşük maliyetle çözümlenmesi amacıyla tahkim bünyesinde iki kademeli bir inceleme (Sigorta Hakemi ve İtiraz Hakem Heyeti) öngörmüştür. İtiraz Hakem Heyeti, ilk kademe sigorta hakem kararlarını hem maddi vakıa hem de hukuka uygunluk bakımından denetleyen bir üst kurul niteliğindedir.

İtiraz Hakem Heyeti kararlarının ayrıca bölge adliye mahkemelerinde istinaf incelemesine tabi tutulması ve oradan tekrar Yargıtay'a temyize götürülmesi, dört aşamalı bir yargılama süreci yaratarak tahkimin hız ve usul ekonomisi amacını ortadan kaldıracaktır. Ayrıca özel kanun niteliğindeki 5684 sayılı Kanun m. 30/12'de açıkça "temyiz" ibaresi korunduğundan, İtiraz Hakem Heyeti kararlarına karşı istinaf yoluna değil, doğrudan Yargıtay'a temyiz yoluna başvurulması gerektiğine hükmedilmiştir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Somut İlkeler

• Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti tarafından verilen kararlara karşı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30/12'deki parasal kesinlik sınırının üzerinde kalmak şartıyla, istinaf mahkemesine değil doğrudan Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunulur.
• Sigorta hakem kararlarına karşı doğrudan temyiz yoluna gidilemez; öncelikle süresi içinde Komisyon nezdindeki İtiraz Hakem Heyeti'ne itiraz başvurusunda bulunulması zorunludur.
• İtiraz Hakem Heyeti kararının sehven istinaf incelemesi için bölge adliye mahkemesine gönderilmesi halinde, bölge adliye mahkemesi esastan inceleme yapamaz; dosyayı temyiz incelemesi yapılmak üzere ilgili Yargıtay Hukuk Dairesine gönderir.
• HMK m. 439'da yer alan hakem kararlarına karşı "iptal davası" prosedürü, özel kanun hükmü bulunan sigorta tahkiminde olağan kanun yolu olarak uygulanmaz; kanun yolu incelemesi 5684 s. Kanun m. 30/12 çerçevesinde yürütülür.
• Temyiz edilebilirlik parasal sınırının belirlenmesinde İtiraz Hakem Heyeti kararının verildiği tarihteki yasal sınır esas alınır.

Bu sayfadaki yüksek mahkeme karar incelemesi genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.