İdare Mahkemesi: İptal Davası, Tam Yargı Davası ve Yürütmenin Durdurulması

Mahkemenin Hukuki Niteliği ve Görev Çerçevesi

İdare Mahkemesi, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun’un 5. maddesi uyarınca idari yargıda genel görevli ilk derece mahkemesidir. Vergi Mahkemelerinin görevine giren vergi uyuşmazlıkları ile ilk derece mahkemesi olarak doğrudan Danıştay’da görülen (Cumhurbaşkanı kararları, bakanlık yönetmelikleri vb.) davalar dışındaki tüm iptal davaları, tam yargı (idari tazminat) davaları ve kamu hizmetlerinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden doğan davalar İdare Mahkemesinde çözülür.

İdare Mahkemelerinde kural olarak bir başkan ve iki üyeden oluşan üç hâkimli kurul (heyet) görev yapar; ancak 2576 sayılı Kanun m. 7 uyarınca uyuşmazlık miktarı her yıl güncellenen tek hâkim parasal sınırını aşmayan tam yargı davaları ile bu sınırı aşmayan idari para cezalarına karşı açılan iptal davaları üye hâkimlerden biri tarafından tek hâkimle karara bağlanır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 1. ve 20. maddeleri gereğince İdare Mahkemelerinde yazılı yargılama usulü ve re’sen araştırma ilkesi uygulanır. İdari dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; ancak idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda mahkemece Yürütmenin Durdurulması (YD - İYUK m. 27) kararı verilebilir.

İdare Mahkemesi Hangi Davalara ve İşlere Bakar?

Yargılama Usulü, Yetki ve Kanun Yolu Kuralları

• İYUK m. 7 uyarınca özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde İdare Mahkemesinde genel dava açma süresi yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür (Vergi Mahkemelerinde 30 gün).
• İdari eylemlerden (örneğin devlet hastanesi ameliyat hatası veya belediye çukuru nedeniyle kaza) doğan tam yargı davalarında, dava açmadan önce eylemi ve zararı öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye yazılı tazminat başvurusu yapılması zorunludur (İYUK m. 13). İdarenin reddi veya 30 gün suskun kalması üzerine 60 gün içinde dava açılır.
• Yürütmenin durdurulması (YD) istemleri hakkında verilen kararlara karşı, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 7 gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir (İYUK m. 27/7).
• İdare Mahkemesinin nihai kararlarına karşı tebliği izleyen günden itibaren 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (İYUK m. 45).

Sık Sorulan Sorular