Suç Eşyasının Satın Alınması veya Kabul Edilmesi Suçu (TCK m. 165)

Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 165. maddesinde düzenlenen suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu; bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, bu suçun işlenmesine iştirak etmeksizin, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişinin cezalandırılmasını öngörür. Bu düzenlemenin amacı, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma gibi öncül suçlardan elde edilen eşyaların ekonomik dolaşıma sokulmasını önleyerek malvarlığı suçlarıyla mücadele etmektir.

Suçun oluşabilmesi için iki temel ön şart vardır: Birincisi, ortada daha önce işlenmiş ve tamamlanmış bir "öncül suç" (çoğunlukla malvarlığına karşı bir suç) bulunmalı ve eşya bu suçtan elde edilmiş olmalıdır. İkincisi, TCK m. 165 faili bu öncül suçun işlenmesine (asli veya feri fail olarak) iştirak etmemiş olmalıdır; eğer hırsızlık yapılmadan önce eşyayı satın alma sözü vererek suça katılmışsa TCK m. 165’ten değil, asıl hırsızlık suçuna iştirakten sorumlu tutulur.

Uygulamada ikinci el cep telefonu, bilgisayar, motosiklet, otomobil veya altın/ziynet eşyası alım satımlarında bu suç tipiyle sıkça karşılaşılmaktadır. TCK m. 165 suçu şikâyete bağlı olmamakla birlikte, CMK m. 253/1-b-7 bendi uyarınca "uzlaştırma" kapsamındaki katalog suçlar arasında yer alır. Ayrıca Yargıtay Ceza Genel Kurulu kararları uyarınca, çalıntı eşyanın mağdura iadesi veya zararın giderilmesi halinde TCK m. 168 etkin pişmanlık hükümlerinin kıyasen veya doğrudan uygulanabilirliği büyük önem taşır.

Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri

Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri

• İkinci El Cep Telefonu Kullanımı ve Kastın İspatı (Yargıtay 2. ve 17. CD): Çalıntı bir cep telefonuna kendi adına kayıtlı SIM kartını takarak kullanan sanığın, telefonu resmi bir telefoncudan veya tanıdığı bir kişiden piyasa rayicine uygun bedelle ve iyi niyetle satın aldığını savunması ve aksine (çalıntı olduğunu bildiğine dair) kesin delil bulunmaması halinde, "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi gereği beraat kararı verilmelidir.
• Uzlaştırma Engeli (CMK m. 253/3) Uygulanmaması: Yargıtay kararlarına göre, CMK m. 253/3’teki "uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması halinde uzlaşma hükümleri uygulanmaz" kuralı, aynı failin birden fazla suç işlemesi haline ilişkindir. Hırsızlık faili (TCK m. 142) ile eşyayı sonradan satın alan kişi (TCK m. 165) farklı kişiler olduğundan ve iştirak bulunmadığından, TCK m. 165 sanığı açısından uzlaştırma prosedürü mutlaka işletilmelidir.
• Eşyanın Mağdura İadesi ve Etkin Pişmanlık (TCK m. 168): TCK m. 168 metninde TCK m. 165 açıkça sayılmamış olsa da, çalıntı eşyayı rızasıyla mağdura veya kolluğa teslim eden sanığın mağduriyetin giderilmesini sağlaması uzlaştırma ve ceza tayininde lehe değerlendirilir.
• Öncül Suçun Zamanaşımına Uğraması veya Failinin Bulunamaması: Öncül hırsızlık suçunun failinin tespit edilememiş olması, küçüklük/akıl hastalığı nedeniyle cezalandırılamaması veya şikâyetten vazgeçilmesi, eşyanın suçtan elde edildiği sabit olduğu sürece TCK m. 165 suçunun oluşmasını engellemez.

Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.