Davanın Hukuki Niteliği, Tarafları ve Konusu
Özellikle eski tarihli kadastro tespitlerinde, soyağacı intikallerinde veya Soyadı Kanunu öncesi kayıtlarda taşınmaz malikinin tapu kütüğündeki adı, soyadı, baba adı, doğum tarihi veya cinsiyeti nüfus kaydındaki bilgilerle birebir örtüşmeyebilmektedir (örneğin "Mehmet" yerine "Memet", "Fatma" yerine "Fadime" yazılması, baba adının eksik veya lakapla geçmesi, T.C. kimlik numarasının işlenmemiş olması). Bu uyumsuzluk nedeniyle malik veya mirasçıları tapuda satış, intikal ve ipotek işlemlerini gerçekleştirememektedir.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 1027/1 uyarınca ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir. Bununla birlikte Tapu Sicili Tüzüğü m. 74 ve m. 75 ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün (TKGM) ilgili genelgeleri uyarınca; kadastro tespiti veya tapu işlemi sırasında yapılan yazım hatalarının ve kimlik bilgisi eksikliklerinin öncelikle "Tapu Müdürlüğüne idari başvuru" yapılarak nüfus kayıtları, ilmühaber ve zemindeki incelemeyle idari yoldan düzeltilmesi esastır.
Tapu Müdürlüğünün yaptığı inceleme sonucunda belgelerin kanaat verici bulunmaması ve idari düzeltme talebinin reddedilmesi halinde, malik veya mirasçılardan her biri 6100 sayılı HMK m. 382/2-ç-1 ve m. 383 hükümleri uyarınca taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesinde "tapu kaydında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi (tashih) davası" açarak tapu kaydı ile nüfus kaydı arasındaki bağlantının tespitini ve düzeltilmesini sağlar.
Dava Şartları, Yargılama Aşamaları ve Hukuki Sonuçları
Dava Açmadan Önce Tapu Müdürlüğüne İdari Başvuru Zorunluluğu (Hukuki Yarar Şartı)
Tapu Sicili Tüzüğü m. 75 ve Yargıtay 1. ve 14. Hukuk Dairelerinin yerleşik içtihatları uyarınca, tapu kaydında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi için doğrudan mahkemede dava açılamaz. Davacının öncelikle ilgili Tapu Müdürlüğüne başvurarak idari yoldan düzeltme talep etmesi, ancak Tapu Müdürlüğünün bu talebi reddetmesi halinde mahkemeye başvurması gerekir. İdari başvuru yapılmadan açılan davalar "hukuki yarar (dava şartı) yokluğundan" usulden reddedilir.
Görevli Mahkeme: Sulh Hukuk Mahkemesi ve Çekişmesiz Yargı Usulü (HMK m. 382)
6100 sayılı HMK m. 382/2-ç-1 hükmünde "taşınmaz üzerinde taraf oluşturulmasına ve hak ihlaline sebebiyet vermeyecek düzeltmelerin yapılması" açıkça çekişmesiz yargı işi olarak sayılmış ve HMK m. 383 uyarınca Sulh Hukuk Mahkemesi görevli kılınmıştır. Ancak dava, tapudaki kaydın başka bir gerçek kişiye ait olduğu ve mülkiyetin kime ait olduğunun çekişmeli bulunduğu bir iddiaya dönüşürse, iş çekişmeli yargıya (tapu iptali ve tescile) dönüşeceğinden görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olur.
Nüfus Kayıtlarının, Kadastro Tutanağının ve Emlak Vergisi Kayıtlarının Celbi
Sulh Hukuk Mahkemesi; dava konusu taşınmazın kadastro tespit tutanağını, dayanak vergi ve tapu kayıtlarını, belediye emlak vergisi beyannamelerini ve davacının (veya mirasbırakanının) tüm alt-üst soyunu gösterir açık ve kapalı nüfus aile kayıt tablolarını getirtir. Ayrıca taşınmazın bulunduğu köy/mahallede "aynı ad, soyad ve baba adına sahip başka bir kişinin yaşayıp yaşamadığı" nüfus müdürlüğünden ve kolluk/muhtarlık vasıtasıyla araştırılır.
Mahallinde Keşif ile Muhtar ve Mahalli Bilirkişi Beyanları
Dosya kapsamındaki resmi belgeler kimlik bağlantısını kuşkuya yer bırakmayacak biçimde ortaya koymuyorsa, taşınmaz başında keşif yapılarak köy/mahalle muhtarı, ihtiyar heyeti üyeleri ve taşınmazın geçmişini bilen yaşlı mahalli bilirkişiler ile tanıklar dinlenir; tapuda yazılı kişi ile nüfus kaydındaki kişinin aynı kişi olup olmadığı saptanır.
Yargılama Giderleri ve Vekalet Ücreti Kuralı
Tapu kaydında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi davalarında Tapu Müdürlüğü yasal hasım konumunda gösterilse dahi, idare kanuni görevini yerine getirdiğinden kabul kararlarında Tapu Müdürlüğü aleyhine yargılama giderine ve vekalet ücretine hükmedilemez; yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılır.
Yüksek Mahkeme (Yargıtay / Danıştay) Uygulama İlkeleri
- Yargıtay 1. ve 14. HD yerleşik içtihadı: Tapu Sicili Tüzüğü m. 75 ve TKGM genelgeleri uyarınca ilgilinin öncelikle Tapu Müdürlüğüne başvurarak kimlik bilgilerinin idari yoldan düzeltilmesini talep etmesi zorunludur; idari başvuru yolu tüketilmeden doğrudan Sulh Hukuk Mahkemesinde açılan tapu kaydında düzeltim davası hukuki yarar (dava şartı) yokluğundan reddedilir.
- Tapu kaydında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi davası ile "nüfus kaydının düzeltilmesi davası" birbirine karıştırılmamalıdır; Sulh Hukuk Mahkemesi nüfus kaydını değiştiremez, yalnızca tapu kütüğündeki hatalı yazımın mevcut nüfus kaydına uygun hale getirilmesine ve T.C. kimlik numarası eklenmesine karar verir.
- Düzeltim davasında mahkemece sadece "tapudaki Mehmet oğlu Ali’nin, davacının murisi Hüseyin oğlu Ali olduğunun tespitine" şeklinde tespit hükmü kurulması infazda tereddüt yaratır; hüküm fıkrasında "tapu kaydında Mehmet olarak yazılı baba adının nüfus kaydına uygun olarak Hüseyin şeklinde düzeltilmesine" biçiminde açık tashih hükmü kurulmalıdır.
- Elbirliği mülkiyetine tabi taşınmazda mirasçılardan her biri, mirasbırakanın tapudaki kimlik bilgilerinin düzeltilmesi davasını TMK m. 702/4 uyarınca diğer mirasçıların katılımı aranmaksızın tek başına açabilir.
Sık Sorulan Sorular
Dedemden kalan tarlanın tapusunda dedemin baba adı yanlış yazılmış ve T.C. kimlik numarası yok; doğrudan mahkemeye dava açabilir miyim?
Hayır, doğrudan dava açarsanız davanız usulden reddedilir. Öncelikle mirasçılık belgesi ve nüfus kayıtlarıyla birlikte taşınmazın bağlı olduğu Tapu Müdürlüğüne yazılı idari düzeltme başvurusu yapmalısınız. Tapu Müdürlüğü belge yetersizliği nedeniyle başvuruyu reddederse, o ret yazısıyla birlikte Sulh Hukuk Mahkemesinde tashih davası açabilirsiniz.
Tapu kaydında isim düzeltme (tashih) davası için diğer tüm mirasçıların da vekalet vermesi şart mıdır?
Hayır. TMK m. 702/4 uyarınca miras ortaklığının korunması kapsamında mirasçılardan yalnız birinin başvurması ve dava açması yeterlidir; diğer mirasçıların davaya dahil edilmesine veya vekalet vermesine gerek yoktur.
Tapu kaydında düzeltme davası hangi mahkemede açılır ve harcı nasıl hesaplanır?
Dava, taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesinde açılır. Çekişmesiz yargı işi olduğundan taşınmazın değeri ne kadar yüksek olursa olsun nispi harç alınmaz, yalnızca maktu harç ödenir.
Tapu kaydındaki isim benzerliği nedeniyle başka bir gerçek kişi de tarlanın kendi dedesine ait olduğunu iddia ediyorsa ne olur?
Bu durumda uyuşmazlık basit bir yazım hatası düzeltiminden çıkıp mülkiyet çekişmesine dönüşür. Sulh Hukuk Mahkemesi görevsizlik kararı verir ve uyuşmazlık Asliye Hukuk Mahkemesinde çekişmeli dava olarak görülür.
İlgili Mevzuat, Emsal İçtihatlar, Dilekçe ve Hesaplama Araçları
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Temel Kanunlar
İlgili Emsal İçtihatlar
İlgili Dilekçe Rehberleri
Harç & Tazminat Hesaplama
Bu sayfada yer alan bilgiler yürürlükteki Türk mevzuatı ve yüksek mahkeme içtihatları çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklarda hak düşürücü süreler ve delil durumu dosya bazında değerlendirilmelidir.