BOŞANMA DAVALARI

A. Özel Boşanma Sebepleri

Kanunda açıkça sayılan ve somut bir olguya dayanan sebeplerdir:

Zina (Aldatma) - (TMK m. 161): Eşlerden birinin sadakat yükümlülüğüne aykırı davranması. (Öğrenmeden itibaren 6 ay ve her halükarda 5 yıl içinde dava açılmalıdır).
Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış - (TMK m. 162): Eşin, diğerinin hayatına kastetmesi, ağır işkence/şiddet uygulaması veya ağır hakaretlerde bulunması.
Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme - (TMK m. 163): Eşin yüz kızartıcı bir suç işlemesi veya toplum tarafından kabul görmeyen haysiyetsiz bir yaşam tarzını benimsemesi.
Terk - (TMK m. 164): Eşlerden birinin, evlilik sorumluluklarından kaçmak amacıyla haklı bir sebep olmaksızın ortak konutu terk etmesi (En az 4 ay sürmüş olmalı ve yasal ihtar çekilmelidir).
Akıl Hastalığı - (TMK m. 165): Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu durumun resmi sağlık kurulu raporuyla ortak hayatı çekilmez kıldığının tespit edilmesi.

B. Genel Boşanma Sebebi

Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik) - (TMK m. 166): Uygulamada en sık başvurulan nedendir. Eşler arasındaki anlaşmazlıkların, evliliğin devamını imkansız hale getirmesi durumudur.

2. Boşanma Türleri

Kanun, boşanma davalarını sürecin işleyişine göre iki ana usule ayırır:

Anlaşmalı Boşanma

Eşlerin boşanma ve boşanmanın sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) konusunda tamamen mutabık kalmasıdır. Şartları şunlardır:

Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması.
Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi.
Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi.

Çekişmeli Boşanma

Eşlerden birinin boşanmak istememesi veya boşanmanın sonuçları (çocukların velayeti, nafaka miktarı, maddi-manevi tazminat vb.) üzerinde anlaşamamaları durumudur. Süreç tanıklar, deliller ve bilirkişi incelemeleriyle yürütülür ve anlaşmalı boşanmaya göre çok daha uzun sürer.

3. Boşanmanın Hukuki Sonuçları

Mahkeme boşanmaya karar verdiğinde, kanun gereği şu hususlar da hükme bağlanır:

Velayet: Ergin olmayan çocukların bakım, gözetim ve eğitim haklarının hangi tarafa verileceği belirlenir.
Nafaka: * Tedbir Nafakası: Dava süresince ihtiyacı olan eş ve çocuk için ödenir.
- Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan kusursuz veya daha az kusurlu tarafa süresiz/süreli ödenir.
- İştirak Nafakası: Velayeti alamayan tarafın, çocuğun masraflarına gücü oranında katılmasıdır.
Maddi ve Manevi Tazminat: Boşanmada kusursuz veya daha az kusurlu olan taraf, kusurlu olan taraftan mevcut veya beklenen menfaatlerinin zedelenmesi ya da kişilik haklarına saldırı sebebiyle tazminat talep edebilir.
Mal Rejimi Tasfiyesi: Eşlerin evlilik içinde edindikleri malların paylaşımıdır (Aksi sözleşmeyle belirlenmemişse yasal olarak "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" uygulanır).