Nafaka ve Velayet
 

​

Velayet ile İlgili Hususlar

1. Velayet, ergin olmayan çocukların bakımı, eğitimi, korunması ve temsili konusunda anne ve babaya tanınan yasal hak ve yükümlülüklerdir.

2. Türk hukukunda asıl olan, çocuğun menfaatlerinin ve sağlıklı gelişiminin en üst düzeyde korunmasıdır.

3. Boşanma davası sürecinde ve sonrasında hâkim, velayetin kime verileceği konusunda geniş bir takdir yetkisine sahiptir.

4. Velayet hakkı kendisine verilen eş, çocuğun günlük yaşamı, eğitimi ve ikametgahı hakkında tek başına karar alma yetkisine sahip olur.

5. Velayeti alamayan tarafın çocukla kişisel ilişki kurma (görüşme) hakkı saklıdır ve bu hak mahkemece takvime bağlanır.

6. Çocuğun kendini ifade edebilecek yaşta olması durumunda (genellikle 8 yaş ve üzeri), mahkeme çocuğun kendi tercihini de dinlemek zorundadır.

7. Mahkeme, velayet kararını verirken eşlerin maddi durumundan ziyade çocuğa sunabilecekleri sevgi, şefkat ve manevi ortamı ön planda tutar.

8. Bebeklik ve küçük çocukluk döneminde olan çocukların velayeti, anne bakımına muhtaç oldukları gerekçesiyle çok ekstrem bir durum olmadıkça anneye verilir.

9. Velayet hakkı mutlak ve kalıcı değildir; şartların değişmesi durumunda her zaman velayetin değiştirilmesi davası açılabilir.

10. Velayeti alan tarafın çocuğu diğer ebeveynden tamamen koparmaya çalışması veya ona şiddet uygulaması, velayetin değiştirilmesi sebebidir.

11. Son yıllarda Yargıtay uygulamalarında, tarafların uzlaşması ve çocuğun yararına olması şartıyla "ortak velayet" kararları da verilmektedir.

12. Velayet altındaki çocuğun mallarını yönetme hakkı, velayet sahibi ebeveyne aittir ancak bu yönetim hakkı kötüye kullanılamaz.

13. Ebeveynlerden birinin ölümü halinde velayet kendiliğinden hayatta kalan diğer ebeveyne geçer.

14. Velayet sahibi ebeveyn, çocuğun haklarını korumak amacıyla onun adına yasal işlemleri yürütür ve davalar açabilir.

15. Velayet hakkı kamu düzenine ilişkin olduğundan, ana ve baba kendi aralarında anlaşsalar bile hâkim bu anlaşmayı onaylamadıkça geçerli olmaz.

Nafaka ile İlgili Hususlar

1. Nafaka, boşanma süreci ve sonrasında geçim sıkıntısına düşecek olan eşe veya çocukların giderlerine katılması için diğer eşe yüklenen maddi edimdir.

2. Boşanma davası açıldığında hâkim, davanın devamı süresince geçerli olmak üzere kendiliğinden "tedbir nafakası"na hükmedebilir.

3. Davanın kesinleşmesinden sonra çocuk için ödenmeye devam eden nafaka türüne "iştirak nafakası" denir.

4. İştirak nafakası, velayeti alamayan ebeveynin çocuğun eğitim, sağlık, barınma ve beslenme giderlerine gücü oranında ortak olması amacıyla ödenir.

5. Çocuk ergin (18 yaşını doldurmuş) olana kadar iştirak nafakası devam eder; ancak çocuk eğitime devam ediyorsa bu yardım "yardım nafakası" adı altında uzayabilir.

6. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak kaydıyla diğer taraftan "yoksulluk nafakası" talep edebilir.

7. Yoksulluk nafakası kural olarak süresiz hükmedilir ancak tarafların mali durumlarındaki değişikliklere göre kaldırılabilir veya azaltılabilir.

8. Nafaka miktarının belirlenmesinde tarafların sosyal ve ekonomik durumları (SED raporu) mahkemece detaylıca araştırılır.

9. Nafaka borçlusunun gelirinin artması veya enflasyon karşısında paranın değer kaybetmesi durumunda "nafakanın artırılması davası" açılabilir.

10. Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü halinde yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer.

11. Nafaka alan kişinin evlenmeden bir başkasıyla fiilen karı-koca gibi yaşaması veya yoksulluğunun ortadan kalkması mahkeme kararıyla nafakanın kaldırılması nedenidir.

12. Hukukumuzda nafaka borcu, asgari ücretle çalışan veya hiçbir geliri olmayan kişilere dahi sembolik de olsa yüklenebilmektedir.

13. Mahkeme tarafından hükmedilen nafakanın ödenmemesi durumunda, alacaklı taraf icra takibi başlatarak borçlunun maaş veya mal varlığına haciz koydurabilir.

14. İcra takibine rağmen nafaka borcunu kasıtlı olarak ödemeyen kişi hakkında, şikayet üzerine 3 aya kadar tazyik (disiplin) hapsi uygulanır.

15. Nafaka ve velayet talepleri boşanma davasıyla birlikte istenebileceği gibi, boşanma davası bittikten sonra bağımsız bir dava olarak da talep edilebilir.