4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK)
Genel İlkeler ve Başlangıç Hükümleri
-
Türk Medeni Kanunu, 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe girerek 1926 tarihli eski kanunun yerini almıştır.
-
Kanunun 1. maddesine göre, kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa hakim, örf ve adet hukukuna göre, o da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.
-
Dürüstlük kuralı (TMK m. 2): Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır; bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.
-
İyiniyet (TMK m. 3): Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda, asıl olan iyiniyetin varlığıdır; ancak durumun gerektirdiği özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz.
-
Hakimin takdir yetkisi (TMK m. 4): Hakim, kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı buyurduğu konularda, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir.
-
Medeni Kanun’da aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatlamakla yükümlüdür (İspat yükü).
Kişiler Hukuku
-
Hak ehliyeti, tam ve sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düşüldüğü andan başlar ve her insanın hak ehliyeti vardır.
-
Fiil ehliyeti, bir kimsenin kendi fiilleriyle hak edinebilme ve borç altına girebilme iktidarıdır.
-
Ayırt etme gücüne sahip, ergin olan ve kısıtlı olmayan her kişinin fiil ehliyeti tamdır.
-
Türk hukukunda erginlik (reşit olma) kural olarak 18 yaşın doldurulmasıyla başlar; ancak evlenme veya mahkeme kararı (kazai rüşt) ile de erginlik kazanılabilir.
-
Kişilik, çocuğun sağ olarak tamamen doğduğu anda başlar ve ölümle veya gaiplik kararıyla sona erer.
-
Bir kimseden haber alınamama veya ölümüne kesin gözüyle bakılacak durumlar ifrat ettiğinde, mahkemece gaiplik kararı verilebilir.
-
Kişisel durum sicilleri (nüfus kütükleri), devlet memurları tarafından tutulan resmi sicillerdir ve aksi ispatlanana kadar geçerlidir.
-
TMK'ya göre dernekler ve vakıflar, kişi ve mal topluluğu niteliğindeki başlıca tüzel kişilerdir.
Aile Hukuku
-
Evlenme sözleşmesi, ancak istemde bulunanların evlenme ehliyetine sahip olmaları ve yasal bir evlenme engelinin bulunmaması halinde yapılabilir.
-
TMK’ya göre resmi nikah kıyılmadan dini nikah yapılması yasal olarak mümkün ve geçerli değildir.
-
Boşanma davaları, kanunda sınırlı olarak sayılan genel (şiddetli geçimsizlik) veya özel (zina, hayata kast, terk vb.) sebeplere dayandırılmalıdır.
-
Aksine bir sözleşme yapılmadığı takdirde, eşler arasında yasal mal rejimi olan "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" uygulanır.
-
Velayet hakkı, ergin olmayan çocukların üzerinde anne ve babaya ait olan yasal hak ve yükümlülüklerin bütünüdür.
-
Soybağı; sahih nesep, evlat edinme veya tanıma/babalık hükmü yollarıyla kurulur.
Miras Hukuku
-
Mirasın açılması ve mirasçılık sıfatı, murisin (miras bırakanın) ölümü anında yasal olarak gerçekleşir.
-
Kanuni mirasçılar; murisin kan hısımları (altsoyu, ana-babası, büyük ana-babası), sağ kalan eşi ve evlatlığıdır.
-
Murisin hiç mirasçısı bırakmadan ölmesi halinde, mirası doğrudan devlete (Hazineye) geçer.
-
Saklı pay ( some portio): Miras bırakanın vasiyetname ile bile ortadan kaldıramayacağı, yasal mirasçılarına ait olan asgari miras payıdır.
-
Mirasçılar, miras bırakanın borçlarından müteselsilen (hep birlikte ve tamamen) kişisel mal varlıklarıyla da sorumlu olurlar.
-
Mirasın reddi (Redd-i miras), mirasçılar tarafından murisin ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde sulh mahkemesine beyan edilmelidir.
Eşya Hukuku
-
Eşya hukuku; kişilerin taşınır veya taşınmaz mallar üzerindeki doğrudan doğruya egemenlik haklarını düzenler.
-
Mülkiyet hakkı: Malikine, sahibi olduğu şey üzerinde kanunların çizdiği sınırlar içinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi verir.
-
Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması veya üzerinde bir ayni hak kurulması için Tapu Siciline tescil yapılması zorunludur.
-
Zilyetlik: Bir şey üzerinde fiili hakimiyete sahip olma durumunu ifade eder ve eşya hukukunda hak karinesi teşkil eder.
