Uygulama Koşulları (CMK m. 231/5-7)
Beşinci fıkraya göre sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir; uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Geri bırakma, müsadereye ilişkin hükümler hariç olmak üzere kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.
Altıncı fıkra uyarınca karar verilebilmesi için üç koşul aranmaktadır: (a) sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması; (b) mahkemece sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması; (c) suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi. Yedinci fıkraya göre geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez.
Denetim Süresi ve Yükümlülükler (CMK m. 231/8-11)
Sekizinci fıkra uyarınca karar verilmesi hâlinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur. Bu süre içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez. Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle sanığın, denetimli serbestlik tedbiri olarak, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlayacak eğitim programına devam etmesine, meslek veya sanat sahibi olması hâlinde gözetim altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, belli yerlere gitmekten yasaklanmasına veya belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
Dokuzuncu fıkra, zararın derhal giderilememesi hâlinde, sanık hakkında mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da karar verilebileceğini düzenlemektedir. Onuncu fıkra uyarınca denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde hüküm ortadan kaldırılarak davanın düşmesine karar verilir. On birinci fıkra uyarınca ise kasten yeni suç işlenmesi veya yükümlülüklere aykırı davranılması hâlinde mahkeme hükmü açıklar; ancak mahkeme, yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir.
Kanun Yolu, Kayıt ve Uygulanmayacağı Suçlar (CMK m. 231/12-14)
On ikinci fıkraya göre CMK m. 272/3 hükümleri saklı kalmak üzere hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi tarafından verilen kararlar hakkında CMK m. 286 hükümleri uygulanır. Geri bırakma kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde ise temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyiz yolunda karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir.
On üçüncü fıkra uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir; kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde bu maddede belirtilen amaç için kullanılabilir. On dördüncü fıkra uyarınca maddenin geri bırakmaya ilişkin hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17 nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz.
Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar
- Zararın tamamen giderilmesi (veya denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi) koşulu karar için belirleyicidir.
- Geri bırakma kararına karşı kanun yolu istinaftır; incelemenin kapsamı usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklarla sınırlıdır.
- İşkence, eziyet ve Anayasa m. 17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB uygulanmaz.
Sık Sorulan Sorular
HAGB hangi cezalarda uygulanabilir?
CMK m. 231/5 uyarınca hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir.
Denetim süresi kaç yıldır?
CMK m. 231/8 uyarınca sanık beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulur.
HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna başvurulur?
CMK m. 231/12 uyarınca CMK m. 272/3 hükümleri saklı kalmak üzere istinaf yoluna başvurulabilir.
İlgili Sayfalar
Kaynak
Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026, Sayı: 33326 (7589 sayılı Kanun). Bu sayfadaki açıklamalar kanun metnine dayanmaktadır; yargı kararlarına dayalı yorum içermemektedir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut bir uyuşmazlıkta uygulanacak hüküm için kanunun Resmî Gazete'de yayımlanan güncel tam metni esas alınmalıdır.