Sporda Şiddet, Yasak Alanlara Girme, Şike ve Seyirden Yasaklama (6222 s. Kanun m. 11-18)

Kanuni Dayanak6222 s. Kanun m. 11-18

Görevli MahkemeAsliye Ceza Mahkemesi (6222 s. Kanun m. 23; HSK tarafından belirlenen ihtisas Asliye Ceza Mahkemesi)

Şikâyet ve Uzlaştırma RejimiŞikâyete tabi değildir, resen soruşturulur (6222 s. K. m. 14/1 hakaret içeren tezahürat dahil şikâyet aranmaz); CMK m. 253 uzlaştırma kapsamı (şike m. 11/1-3 ve özel koruma tedbiri m. 18 içeren suçlar bakımından) dışındadır; yalnızca adlî para cezası öngörülen m. 14/1 ve m. 16/1 suçlarında TCK m. 75 önödeme değerlendirilir

Dava Zamanaşımı Süresi8 yıl olağan dava zamanaşımı (TCK m. 66/1-e)

Kanuni Ceza SınırıŞike ve teşvik primi (6222 s. K. m. 11/1, 3): 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adlî para cezası (hakem, futbolcu, yönetici işlerse 1/2 artırım); spor alanlarına yasak madde (silah, meşale, yanıcı/patlayıcı) sokma (m. 13/2): 1 yıldan 3 yıla kadar hapis; bu maddeleri seyircilere temin etme (m. 13/3): 2 yıldan 5 yıla kadar hapis; hakaret içeren tezahürat (m. 14/1): 50 günden az olmamak üzere adlî para cezası (din/ırk/etnik ayrımcılık m. 14/2: 6 aydan 2 yıla kadar hapis); usulsüz seyirci girişi / başkasının Passolig kartını kullanma (m. 15): 1 yıla kadar hapis; müsabaka alanına (sahaya) girme (m. 16/1): 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adlî para cezası (müsabakanın seyrini bozarsa m. 16/2: 1 yıldan 3 yıla kadar hapis); spor alanlarında kasten yaralama ve mala zarar verme (m. 17): TCK m. 86 ve m. 151-152 cezaları yarı oranında artırılır

Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları

31 Mart 2011 tarihinde yürürlüğe giren (ve 6259 ile 7182 sayılı Kanunlarla önemli değişikliklere uğrayan) 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun; müsabaka öncesinde, esnasında veya sonrasında spor alanları ile bunların çevresinde, taraftarların geliş-gidiş güzergâhlarında veya kamp/toplanma yerlerinde şiddet ve düzensizliğin önlenmesini ve sportif rekabetin dürüstlüğünü (şike ve teşvik primi yasağı) sağlamayı amaçlayan özel bir ceza kanunudur.

Kanunun en karakteristik yönü, adli hapis ve para cezalarının yanı sıra 18. maddesinde öngördüğü "Spor Müsabakalarını Seyirden Yasaklanma" güvenlik ve koruma tedbiridir. 6222 sayılı Kanun kapsamındaki bir suçtan dolayı "soruşturma başlatılması halinde" mahkûmiyet kararı beklenmeksizin şüpheli hakkında idari/adli koruma tedbiri olarak seyirden yasaklama kararı derhal uygulamaya konulur (m. 18/3). Seyirden yasaklı kişi, taraftarı olduğu takımın her resmi maçında müsabakanın başlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra bulunduğu yere en yakın genel kolluk birimine (karakola) giderek başvuru (imza) yapmakla yükümlüdür (m. 18/8); bu yükümlülüğü ihlal edenler ayrıca 25 günden az olmamak üzere adlî para cezası ile cezalandırılır (m. 18/9).

Uygulamada taraftarların ve spor paydaşlarının en sık karşılaştığı suç tipleri; belirli bir spor müsabakasının sonucunu etkilemek amacıyla kazanç veya menfaat temin etme şeklinde işlenen "şike ve teşvik primi" suçu (m. 11: 1-3 yıl hapis), stadyuma meşale/maytap/kesici alet sokma (m. 13: 1-3 yıl hapis), tribünde hakaret içeren tezahürat (m. 14), başkasına ait elektronik kartla (Passolig) maça girme (m. 15: 1 yıla kadar hapis), saha içine atlama (m. 16) ve spor alanlarında işlenen kasten yaralama ile mala zarar verme suçlarının şikâyet aranmaksızın yarı oranında artırımlı cezalandırılmasıdır (m. 17).

Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri

6222 s. Kanun m. 11-18

Şike ve Teşvik Primi Suçu (6222 s. K. m. 11)

Belirli bir spor müsabakasının sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına kazanç veya sair menfaat temin eden kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 20.000 güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Kazanç veya sair menfaat temini hususunda anlaşmaya varılmış olması halinde dahi, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur (m. 11/1). Federasyon veya kulüp yöneticisi, hakem, antrenör veya sporcu tarafından işlenirse ya da bahis oyunlarının sonuçlarını etkilemek amacıyla işlenirse ceza yarı oranında artırılır (m. 11/2). Kazanan tarafa "teşvik primi" verilmesi halinde de aynı ceza uygulanır (m. 11/3).

6222 s. Kanun m. 11-18

Spor Alanlarına Yasak Madde Sokma ve Müsabaka Düzenini Bozma (6222 s. K. m. 13)

Spor alanlarına silah, kesici/delici/bereleyici alet, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddeler (meşale, sis bombası, maytap vb.) sokan kişi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır (m. 13/2); bunları müsabaka düzenini bozmak amacıyla kullanan veya sahaya atan kişi TCK hükümlerine göre daha ağır suç oluşturmadıkça 1 yıldan 3 yıla kadar hapis alır (m. 13/4). Esrar/uyuşturucu veya alkollü içki sokan ya da spor alanında açıkça alkol kullananlar ise idari para cezası / adlî yaptırımla karşılaşır.

6222 s. Kanun m. 11-18

Hakaret İçeren Tezahürat (m. 14), Usulsüz Giriş (m. 15) ve Sahaya Girme (m. 16)

Spor alanlarında taraftarların grup halinde veya münferiden "şikâyet şartı aranmaksızın" hakaret içeren tezahüratta bulunmaları 50 günden az olmamak üzere adlî para cezası; din, dil, ırk, etnik köken, cinsiyet veya mezhep farkı gözeterek aşağılayıcı tezahüratta bulunmaları ise 6 aydan 2 yıla kadar hapis gerektirir (m. 14/1-2). Başkasına ait elektronik kartı (Passolig) kullanarak veya sahte kartla maça giren ve kartını başkasına kullandıran kişi 1 yıla kadar hapis cezası alır (m. 15/1-2). Müsabaka alanına (saha zeminine) veya soyunma odası koridorlarına yetkisiz giren kişi 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adlî para cezası; bu eylem maçın seyrini/güvenliğini bozmuşsa 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası alır (m. 16/1-2).

6222 s. Kanun m. 11-18

Spor Alanlarında Kasten Yaralama ve Mala Zarar Verme Artırımı (6222 s. K. m. 17)

Spor alanlarında (veya taraftar gruplarının müsabaka öncesi/sonrası toplanma ve güzergâhlarında) kasten yaralama (TCK m. 86) veya mala zarar verme (TCK m. 151-152; örneğin stadyum koltuklarını veya tuvaletlerini kırma) suçunun işlenmesi halinde, "şikâyet şartı aranmaksızın" TCK’nın ilgili maddelerine göre verilecek ceza yarı oranında (1/2) artırılır!

6222 s. Kanun m. 11-18

Seyirden Yasaklanma Tedbiri ve Maç Günü Karakola İmza Yükümlülüğü (6222 s. K. m. 18)

Kanun kapsamındaki suçlardan dolayı soruşturma başlatılmasıyla birlikte şüpheli hakkında derhal "spor müsabakalarını seyirden yasaklama" koruma tedbiri uygulanır (m. 18/3). Mahkûmiyet halinde bu tedbir cezanın infazı tamamlandıktan sonra 1 yıl (ikinci kezde 3 yıl, üçüncü kezde 5 yıl) devam eder. HAGB veya erteleme kararı verilse dahi seyirden yasaklama tedbiri 1 yıl süreyle uygulanır (m. 18/2). Yasaklı kişi takımının her maçında maç başlangıç saatinde ve 1 saat sonrasında en yakın karakola gidip imza atmak zorundadır (m. 18/8-9).

Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri

Sorusturma Aşamasındaki Seyirden Yasaklama Tedbirinin Kaldırılması (6222 s. K. m. 18/3): Soruşturma başlatılmasıyla derhal uygulanan seyirden yasaklama ve maç günü karakolda imza yükümlülüğü bir "koruma tedbiri" niteliğindedir. Şüpheli veya müdafii tarafından Cumhuriyet savcılığına veya Sulh Ceza Hâkimliğine (kovuşturma aşamasında ise Asliye Ceza Mahkemesine) başvuru yapılarak soruşturma/kovuşturma devam ederken dahi bu tedbirin kaldırılması talep edilebilir.
Hakaret İçeren Tezahüratta (m. 14) Bireyselleştirme ve Kamera Tespiti (Yargıtay 19. CD): Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre; tribündeki bir grubun topluca küfürlü tezahürat yapması halinde, o tribünde bulunan herkesin otomatik olarak cezalandırılması "ceza sorumluluğunun şahsiliği" (TCK m. 20) ilkesine aykırıdır. Sanığın bizzat ağız hareketleriyle hakaret içeren tezahürata katıldığının yüksek çözünürlüklü stadyum kameraları ve bilirkişi dudak okuma/görüntü inceleme raporuyla net olarak tespit edilmesi gerekir.
6222 s. Kanun m. 17 Kapsamında "Taraftarlık Saiki ve Bağlantısı": Müsabaka alanı dışında (örneğin sokakta veya otobüs durağında) meydana gelen bir kavga veya yaralamanın 6222 s. Kanun m. 17 kapsamında yarı oranında artırımlı cezalandırılabilmesi ve seyirden yasaklama uygulanabilmesi için, olayın spor müsabakasıyla ve taraftarlık sıfatıyla doğrudan bağlantılı olması şarttır.
Başkasının Elektronik Biletini/Kartını Kullanma (m. 15/1-2): 7182 sayılı Kanun değişikliği sonrasında kendisine ait elektronik kartı bir başkasına maça girmesi için veren kişi ile bu kartı kullanarak turnikeden geçmeye çalışan kişi ayrı ayrı 6222 s. Kanun m. 15 kapsamında sorumludur; turnikede güvenlik görevlilerince yakalanıp içeri girememe halinde teşebbüs (TCK m. 35) hükümleri değerlendirilir.

Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna

5271 Sayılı CMK

1. Soruşturma Aşaması (CMK m. 158-174)

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihbar veya şikâyet üzerine delillerin toplanması, şüpheli ifadesinin alınması ve koruma tedbirlerinin (adli kontrol/tutuklama) değerlendirilmesi.

5271 Sayılı CMK

2. Alternatif Çözüm Yolları (CMK m. 253 / TCK m. 75)

Suçun uzlaştırma veya önödeme kapsamında olması halinde kamu davası açılmadan önce uzlaştırma bürosu veya önödeme ihtarı işlemlerinin yürütülmesi.

5271 Sayılı CMK

3. İddianamenin Değerlendirilmesi ve Kovuşturma (CMK m. 170-222)

Yeterli şüphe oluştuğunda düzenlenen iddianamenin görevli mahkemece kabulü ile kovuşturma (duruşma) aşamasına geçilmesi ve delillerin tartışılması.

5271 Sayılı CMK

4. Hüküm ve Bireyselleştirme Kurumları (CMK m. 223, 231 / TCK m. 50-51)

Yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi, erteleme veya koşulları varsa HAGB kararı verilmesi.

5271 Sayılı CMK

5. Kanun Yolları ve İnfaz (CMK m. 272-307 / 5275 s. Kanun)

İlk derece mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) ve koşulları varsa Yargıtay (Temyiz) denetimi.

Sık Sorulan Sorular

6222 sayılı Kanun kapsamında hakkımda "seyirden yasaklama ve maç günü karakola imza" kararı verildi, dava bitmeden kaldırılabilir mi?

Evet. 6222 sayılı Kanun m. 18/3 uyarınca soruşturma başlar başlamaz uygulanan seyirden yasaklama tedbiri; Cumhuriyet savcısı veya hâkim/mahkeme tarafından her aşamada kaldırılabilir. Görüntü incelemesinde suç unsuru bulunmadığı, iş/eğitim durumu nedeniyle imza yükümlülüğünün ölçüsüz mağduriyet yarattığı gerekçeleriyle Sulh Ceza Hâkimliğine veya dava açılmışsa Asliye Ceza Mahkemesine tedbirin kaldırılması dilekçesi verilebilir.

Takımımın maç gününde karakola gidip imza atmayı unutursam ne olur?

6222 sayılı Kanun m. 18/8 ve 9. fıkraları uyarınca; müsabakanın başlangıç saatinde ve bundan bir saat sonra (toplam iki kez) en yakın kolluk birimine giderek başvuru yapma yükümlülüğünü kabul edilebilir bir mazereti (resmi hastane raporu vb.) olmaksızın ihlal eden kişi hakkında yeni bir ceza soruşturması açılır ve her ihlal için 25 günden az olmamak üzere adlî para cezasına hükmolunur.

Arkadaşımın veya kardeşimin Passolig kartıyla stadyuma girmeye çalışırken turnikede yakalandım, cezası nedir?

6222 sayılı Kanun m. 15/1 ve 2. fıkraları uyarınca; spor alanlarına usulsüz seyirci temin eden, başkasına ait elektronik kartla giren veya kendi kartını başkasının kullanmasını sağlayan kişi 1 yıla kadar hapis cezası ile yargılanır ve hakkında seyirden yasaklama tedbiri uygulanır.

6222 davasında HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) kararı verilirse seyirden yasaklama kalkar mı?

Hayır. 6222 sayılı Kanun m. 18/2’de açıkça; "Hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya kısa süreli hapis cezasının ertelenmesi kararı verilmesi halinde dahi, bir yıl süreyle spor müsabakalarını seyirden yasaklama tedbiri uygulanır" hükmü yer almaktadır (ancak soruşturma aşamasında geçen yasaklılık süresi bu 1 yıldan mahsup edilir).

İlgili Ceza Kanunları, Muhakeme Kurumları ve Başvuru Dilekçeleri

İlgili Çalışma Alanları

İlgili Ceza Mevzuatı

İlgili Dilekçe Rehberleri

Ceza Muhakemesi & İnfaz Kurumları

Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.