Almanya’da Çalışanlar ve Ev Kadınları İçin SGK Yurt Dışı Hizmet Borçlanması (3201 s. Kanun)

Almanya’da yaşayan veya geçmişte Almanya’da çalışmış olan Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle Alman vatandaşlığına geçen (Mavi Kart sahibi) kişiler, 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanun uyarınca Türkiye’den emekli olma hakkına sahiptir. Ancak 7186 sayılı Kanun ile yapılan köklü değişiklikler ve SGK uygulamaları nedeniyle, borçlanma stratejisinin ve dava süreçlerinin doğru planlanması büyük önem taşır.

1. Hangi Süreler Borçlanılabilir ve Hangi Belgeler Gerekir?

3201 sayılı Kanun’un 1. maddesi uyarınca Türk vatandaşları ve Mavi Kart sahipleri, 18 yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşlığında (veya doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle ayrılanlar için Mavi Kart statüsünde iken) Almanya’da geçen şu süreleri borçlanabilirler:

• Alman Emeklilik Sigortasına (Deutsche Rentenversicherung - DRV) Tabi Çalışma Süreleri: DRV’den alınan güncel Versicherungsverlauf (sigorta hizmet cetveli) ile belgelendirilir.
• Çalışma Süreleri Arasında veya Sonunda Birer Yıla Kadar Olan İşsizlik Süreleri: Agentur für Arbeit veya DRV kayıtlarında görünen işsizlik dönemleri.
• Ev Kadınlığı Süreleri: Almanya’da sigortalı çalışmaya tabi olmaksızın ikamet edilen süreler. Belediyeden (Einwohnermeldeamt / Bürgeramt) alınacak genişletilmiş ikamet belgesi (Erweiterte Meldebescheinigung) ve DRV’den alınacak çalışmadığına dair belge (Negativbescheinigung) ile kanıtlanır.

2. 7186 Sayılı Kanun Sonrası Borçlanma Koşulları ve İlk İşe Giriş Tarihi Davası

3. Emekli Aylığı Bağlanması Şartları: "Kesin Dönüş" ve "Minijob (Cüzi Çalışma)" İstisnası

Yurt dışı borçlanma tutarını ödemek için Almanya’dan Türkiye’ye dönme veya işi bırakma şartı yoktur; kişi Almanya’da çalışmaya devam ederken borçlanma yapabilir ve primini ödeyebilir. Ancak emekli aylığının bağlanması (tahsis talebi) aşamasında 3201 sayılı Kanun’un 6. maddesi devreye girer:

• Kesin Dönüş Kavramı: Kanundaki "kesin dönüş" ifadesi, kişinin Almanya’dan temelli taşınıp bir daha yurt dışına çıkmaması demek değildir. Yurt dışındaki tam zamanlı/zorunlu sigortalı çalışmanın sona erdirilmesi ve ikamete dayalı sosyal sigorta/sosyal yardım ödeneğinin (örneğin Arbeitslosengeld I/II - Bürgergeld, Sozialhilfe, Krankengeld) alınmaması anlamına gelir.
• Minijob (Kısa Süreli / Cüzi Çalışma) İstisnası: 7247 sayılı Kanun ile 3201 sayılı Kanun’un 6. maddesine eklenen hüküm uyarınca; "Yurt dışında zorunlu sigortalılığa tabi olsalar dahi kısa süreli çalışma olarak adlandırılan işlerde (Almanya’daki Minijob kapsamında) çalışanların aylıkları kesilmez." Dolayısıyla Almanya’da yasal Minijob sınırı dahilinde çalışanların Türkiye’den emekli aylığı alması mümkündür.

4. SGK Red Kararlarına İtiraz ve İş Mahkemesi Davaları

Uygulamada SGK; Mavi Kart sahiplerinin Türk vatandaşlığından çıktıktan sonraki sürelerini borçlandırmama, ev kadınlığı ikamet belgelerindeki kopuklukları reddetme, Almanya’daki mesleki eğitim (Ausbildung) veya çocuk yetiştirme sürelerini (Kindererziehungszeiten) ilk işe giriş tarihi olarak saymama ya da geçmişteki kısa süreli çalışma nedeniyle aylığı kesip yersiz ödeme (borç) çıkarma gibi işlemler tesis edebilmektedir. Bu işlemlere karşı Türkiye’de İş Mahkemelerinde hizmet tespiti, kurum işleminin iptali ve menfi tespit davaları açılmaktadır.

5. Sıkça Sorulan Sorular

Almanya’da hem Alman emekli maaşı (Altersrente) hem de Türkiye’den SGK emekli maaşı aynı anda alınabilir mi?

Evet. Almanya’da kendi primlerinizle hak kazandığınız yaşlılık aylığı (Altersrente), ikamete dayalı bir sosyal yardım değil, prime dayalı bir sigorta hakkıdır. Bu nedenle Almanya’dan emekli maaşı alırken aynı zamanda Türkiye’den de 3201 sayılı Kanun kapsamında emekli aylığı alabilirsiniz.

Alman vatandaşlığına geçtim, Mavi Kartım var; hangi süreleri borçlanabilirim?

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni alarak Alman vatandaşlığına geçen Mavi Kart sahipleri, Türk vatandaşı olarak Almanya’da geçirdikleri çalışma ve ev kadınlığı sürelerini idari başvuruyla borçlanabilirler. Vatandaşlıktan çıkma tarihinden sonraki süreler ise kural olarak borçlanma kapsamı dışındadır.

Almanya’da Bürgergeld (sosyal yardım) veya işsizlik parası alırken Türkiye’den emekli maaşı bağlanır mı?

Hayır. 3201 sayılı Kanun m. 6 uyarınca, yabancı ülkeden ikamete dayalı sosyal yardım (Bürgergeld, Grundsicherung) veya sigortaya dayalı işsizlik/hastalık ödeneği (Arbeitslosengeld, Krankengeld) alındığı sürece Türkiye’den emekli aylığı bağlanmaz; bağlanmışsa bu ödeneklerin alındığı dönem için kesilir.

Borçlanma işlemlerini ve İş Mahkemesi davasını Almanya’dan Türkiye’ye gelmeden yürütebilir miyim?

Evet. Almanya’daki T.C. Başkonsolosluğundan düzenlenecek vekâletname ve Versicherungsverlauf / Meldebescheinigung belgeleri ile SGK başvurusu, tahakkuk takibi ve gerekirse İş Mahkemesi davası Türkiye’ye seyahat etmenize gerek kalmadan avukat aracılığıyla yürütülür.