Almanya’da yaşayan birinci, ikinci ve üçüncü kuşak Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle Alman vatandaşlığına geçen (Mavi Kart sahibi) kişilerin Türkiye’de kalan miras hakları, hem Türk milletlerarası özel hukuk kurallarına hem de tapu ve vergi mevzuatına tabidir. Murisin (mirasbırakanın) Almanya’da veya Türkiye’de vefat etmesi halinde, Türkiye’deki taşınmazların (daire, arsa, tarla, işyeri) ve banka mevduatlarının mirasçılara intikali belirli yasal aşamaların tamamlanmasını gerektirir.
1. Alman Veraset Belgesi (Erbschein) Türkiye’de Geçerli midir? (MÖHUK m. 20)
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 20. maddesinin birinci fıkrası uyarınca; "Miras ölenin milli hukukuna tabidir. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır." Bu emredici kural ve Türk mahkemelerinin Türkiye’deki taşınmazlar üzerindeki münhasır yetkisi gereğince, Alman Tereke Mahkemesinden (Nachlassgericht) alınan mirasçılık belgesi (Erbschein) veya Avrupa Miras Sertifikası (Europäisches Nachlasszeugnis) Türkiye’deki Tapu Müdürlüklerinde doğrudan intikal belgesi olarak kullanılamaz.
Türkiye’deki gayrimenkuller ve banka hesapları üzerinde işlem yapılabilmesi için mutlaka Türkiye’deki Sulh Hukuk Mahkemesinden (veya tüm mirasçılar Türk vatandaşı olup nüfus kayıtları eksiksizse Türkiye’deki noterliklerden) Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) alınması şarttır.
2. Alman Vatandaşı veya Mavi Kartlı Mirasçılarda Sulh Hukuk Mahkemesi Zorunluluğu
1512 sayılı Noterlik Kanunu uyarınca noterler, yalnızca nüfus kayıtları net olan ve yabancılık unsuru içermeyen dosyalarda veraset ilamı düzenleyebilir. Mirasçılardan birinin dahi:
- İzinle Türk vatandaşlığından çıkarak Alman vatandaşlığına geçmiş (Mavi Kartlı) olması ve nüfus kütüğünde "kapalı kayıt" görünmesi,
- Doğumla Alman vatandaşı olması veya Türkiye nüfus kütüğüne hiç kaydedilmemiş bulunması,
- Murisin Almanya’da vefat etmiş ve ölüm tescilinin (Formül C) henüz Türkiye nüfusuna işlenmemiş olması
hallerinde noterler veraset ilamı veremez; Sulh Hukuk Mahkemesinde hasımsız veraset ilamı davası açılması gerekir. Mahkeme, Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden Mavi Kartlılar Kütüğünü ve kapalı nüfus kayıtlarını celbederek tüm mirasçıların paylarını gösterir ilamı düzenler.
3. Veraset İntikal Vergisi, Tapu İntikali ve Paylaşım Süreçleri
| İşlem Aşaması | Yetkili Kurum | Hukuki Süre / Şart | Almanya’dan Vekâletle Yürütülme Durumu |
|---|---|---|---|
| Ölüm Tescili (Formül C) | T.C. Başkonsolosluğu / Nüfus Müd. | Vefattan sonra veraset öncesi tamamlanmalı | Çok dilli ölüm belgesi (Sterbeurkunde) ile yapılır |
| Veraset İlamı Alınması | Sulh Hukuk Mahkemesi | Süre sınırı yoktur (Tek bir mirasçı başvurabilir) | Avukat aracılığıyla 1-4 hafta içinde sonuçlanır |
| VİV Beyannamesi | Vergi Dairesi (İnteraktif VD) | Yurt dışı ölümlerde ve yurt dışındaki mirasçılarda ek süreler (VİVK m. 9) | Belediye rayiç değeri ve banka bakiyeleri bildirilerek ilişiksiz yazısı alınır |
| Tapu İntikali (Elbirliği/Paylı) | Tapu Müdürlüğü (WebTapu) | Vergi ilişiksiz yazısı sonrası | Tek mirasçı elbirliği intikali yapabilir; paylı mülkiyet için tüm mirasçılar veya mahkeme kararı gerekir |
4. Mirasçılar Anlaşamazsa: Zorunlu Arabuluculuk ve İzale-i Şüyu (Ortaklığın Giderilmesi)
Almanya’da yaşayan mirasçıların Türkiye’de en sık karşılaştığı sorun, Türkiye’deki diğer akrabaların miras kalan evi veya tarlayı tek başına kullanması ve satışa yanaşmamasıdır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 642. ve 698. maddeleri uyarınca hiçbir mirasçı ortaklığı devam ettirmeye zorlanamaz. Tek bir mirasçı dahi payını nakde çevirmek isterse şu süreç işletilir:
- Zorunlu Arabuluculuk (6325 s. Kanun m. 18/B): Ortaklığın giderilmesi davası açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Almanya’daki mirasçıyı avukatı telekonferans veya vekâletname ile temsil eder.
- Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Davası: Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa taşınmazın bulunduğu yer Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açılır. Taşınmaz aynen bölünemiyorsa (örneğin tek bir daire veya bölünemez tarla ise) mahkeme satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verir.
- UYAP e-Satış ve Payların Bankaya Yatırılması: Satış işlemi elektronik ortamda açık artırma ile yapılır ve elde edilen satış bedeli, veraset ilamındaki miras payları oranında doğrudan mirasçıların banka hesaplarına ödenir.
5. Sıkça Sorulan Sorular
Almanya’da yapılan vasiyetname (Testament) Türkiye’deki taşınmazlar için geçerli midir?
MÖHUK m. 20/4 uyarınca ölüme bağlı tasarrufların (vasiyetnamenin) şekli, yapıldığı ülke hukukuna (Alman hukukuna) veya ölenin milli hukukuna uygun ise Türkiye’de de şeklen geçerlidir. Ancak Alman noterinde yapılan veya el yazılı vasiyetnamenin Türkiye’de icra edilebilmesi için Apostilli aslı ve tercümesiyle Türk Sulh Hukuk Mahkemesinde açılıp okunması ve Türk Medeni Kanunu’ndaki saklı pay (Pflichtteil / TMK m. 506) kurallarına aykırı olmaması gerekir.
Türkiye’deki diğer mirasçılar vekâlet vermiyor, tek başıma veraset ilamı çıkarabilir miyim?
Evet. Veraset ilamı (mirasçılık belgesi) almak için tüm mirasçıların birlikte başvurması şart değildir. Almanya’da yaşayan tek bir mirasçının Türkiye’deki avukatına vereceği vekâletname ile tüm mirasçıları ve pay oranlarını gösteren resmi veraset ilamı mahkemeden çıkarılabilir.
Almanya’da doğan ve Türk vatandaşlığı olmayan çocuklarım Türkiye’den miras alabilir mi?
Evet. Kan bağı (altsoy) devam ettiği sürece, çocuklarınız yalnızca Alman vatandaşı olsalar dahi Türkiye’deki taşınmaz ve taşınır mirastan tam pay alırlar. Sadece yabancı uyruklu olmaları nedeniyle doğum belgelerinin (Geburtsurkunde / Formül A) mahkemeye ibraz edilerek soybağının kanıtlanması gerekir.
Türkiye’deki miras kalan evi yıllardır Türkiye’deki kardeşim kullanıyor, geçmişe dönük kira isteyebilir miyim?
Evet. Miras bırakanın vefatından itibaren diğer mirasçının taşınmazı tek başına kullanması halinde, noterden veya konsolosluktan intifadan men (kullanıma itiraz) ihtarnamesi gönderilerek (veya kira geliri getiren yerlerde ihtar şartı aranmaksızın) geriye dönük 5 yıla kadar ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talep edilebilir.
İlgili Mevzuat, Emsal İçtihat ve Hesaplama Araçları
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.