İsviçre Mahkemesi Boşanma, Mal Rejimi ve Pensionskasse Kararlarının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi

Türk Medeni Kanunu’nun tarihsel kaynağı İsviçre Medeni Kanunu (Schweizerisches Zivilgesetzbuch – ZGB) olduğundan, İsviçre ve Türk aile hukuku kurumları birbirine oldukça yakındır. Bununla birlikte, İsviçre’de (Zürih, Cenevre, Basel, Bern, Aargau, St. Gallen, Lozan/Vaud kantonlarında) yaşayan Türk vatandaşları ve çifte vatandaşlar hakkında İsviçre mahkemelerince verilen boşanma kararları (Scheidungsurteil / Jugement de divorce), Türkiye’de usulüne uygun olarak tescil veya tenfiz edilmedikçe Türkiye’de hukuki sonuç doğurmaz.

1. İsviçre Kanton Mahkemesi Kararları ve Staatskanzlei Apostil Usulü

İsviçre’de yargı teşkilatı kantonlara göre isimlendirilir: Almanca konuşulan kantonlarda Bezirksgericht, Zivilgericht veya Regionalgericht; Fransızca konuşulan kantonlarda Tribunal de première instance veya Tribunal d'arrondissement boşanma kararını verir. Anlaşmalı boşanmalarda (ZGB Art. 111) tarafların imzaladığı boşanma protokolü (Scheidungskonvention / Convention de divorce) mahkemece onaylanarak hükme bağlanır.

Türkiye’deki işlemler için İsviçre kararında şu üç unsur eksiksiz olmalıdır:

• Kesinleşme Şerhi (Rechtskraftbescheinigung / Attestation de caractère définitif et exécutoire): Kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiğini belirten mahkeme şerhi ve tarihi.
• Kanton Şansölyeliği Apostili (Staatskanzlei / Chancellerie d'État): İsviçre’de Apostil şerhi mahkemeler tarafından değil, ilgili kantonun Kanton Şansölyeliği (Staatskanzlei / Landeskanzlei / Chancellerie d'État) tarafından verilir.
• Türkçe Tercüme ve Tasdik: Zürih, Cenevre veya Bern T.C. temsilciliklerince onaylı tercüme ya da Türkiye’de noter onaylı çeviri.

2. Türkiye’deki Taşınmazlar, Mal Rejimi (Güterrecht) ve Pensionskasse Hükümleri

İsviçre mahkemeleri boşanma kararında genellikle İsviçre’deki 2. sütun mesleki emeklilik sandığı birikimlerinin paylaşımına (Vorsorgeausgleich / Pensionskasse – BVG) ve mal rejiminin tasfiyesine (Güterrechtliche Auseinandersetzung – Errungenschaftsbeteiligung) yer verir.

3. İsviçre’de Boşanma Sonrası Nüfus ve Soyadı İşlemleri

İsviçre’de boşanan kadının kızlık soyadına dönmesi veya evlilik soyadını koruma beyanı (Namensführung nach der Scheidung – Zivilstandsamt kaydı), Türkiye nüfus kayıtlarında boşanmanın tesciliyle birlikte Türk Medeni Kanunu m. 173 çerçevesinde düzenlenir. Eski eşin rızası veya Aile Mahkemesi kararı olmaksızın nüfus müdürlüğü doğrudan kızlık soyadına döndürme işlemi yapar.

4. Zürih, Cenevre ve Bern Temsilciliklerinden Vekâletname

İsviçre’de yaşayan vatandaşlar; Zürih veya Cenevre Başkonsolosluğundan ya da Bern Büyükelçiliği Konsolosluk Şubesinden randevu alarak fotoğraflı özel boşanma tanıma ve tenfiz vekâletnamesi düzenletebilirler. Randevu beklenmek istenmeyen acil durumlarda İsviçre noterinde (Notar / Notaire) düzenlenen ve Staatskanzlei tarafından Apostillenen fotoğraflı vekâletname de Türkiye’de geçerlidir.

5. Sıkça Sorulan Sorular

İsviçre mahkemesi kararında Türkiye’deki yazlığın bana devredileceği yazıyor, tapu müdürlüğü bu kararla tapuyu üzerime geçirir mi?

Hayır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre Türkiye’de bulunan taşınmazlar üzerindeki ayni hak (mülkiyet/tapu tescili) davalarında Türk mahkemeleri münhasır yetkilidir. Yabancı mahkeme kararı doğrudan tapu müdürlüğünde tescil sağlamaz; eski eş rızasıyla vekâlet vererek devir yapmıyorsa Türkiye’de tenfiz/mal rejimi veya alacak davası yoluyla icra takibi ve haciz işletilir.

Staatskanzlei Apostili olmadan sadece mahkeme mührüyle Türkiye’de işlem yapılabilir mi?

Hayır. İsviçre mahkemesinin ıslak imzası ve kesinleşme şerhi bulunsa dahi, kararın kanton şansölyeliğinden (Staatskanzlei / Chancellerie d'État) alınmış Apostil şerhi taşıması yasal zorunluluktur.

Eski eşim İsviçre vatandaşı, konsolosluğa gelmesine gerek var mı?

Eski eşiniz Türk vatandaşı değilse (yalnızca İsviçre veya başka bir yabancı ülke vatandaşı ise), 5490 sayılı NHK m. 27/A uyarınca onun imzası veya başvurusu aranmaksızın tek başınıza ya da özel yetkili avukatınız aracılığıyla boşanmayı Türkiye nüfusuna tescil ettirebilirsiniz.

İsviçre mahkemesinin hükmettiği Frank (CHF) cinsinden nafakayı Türkiye’de icraya koyabilir miyim?

Evet. Karar Türk Aile Mahkemesinde tenfiz edildikten sonra, İsviçre Frangı (CHF) üzerinden (İİK m. 58 uyarınca fiili ödeme günündeki TCMB kuru karşılığı talep edilerek) Türkiye’de ilamlı icra takibi başlatılabilir.