Avusturya Mahkemesi (Bezirksgericht) Boşanma Kararlarının Tanınması ve Türkiye’de Miras Takibi

Avusturya’da (Viyana, Linz, Graz, Salzburg, Innsbruck, Bregenz/Vorarlberg bölgelerinde) yaşayan Türk vatandaşları ile Avusturya vatandaşlığına geçmiş (veya Mavi Kart sahibi) kişilerin Türkiye’deki aile hukuku ve miras işlemleri, Avusturya mahkeme belgelerinin Türk hukuk usulüne uygun şekilde hazırlanmasını gerektirir. Avusturya’da katı şekilde uygulanan tek vatandaşlık politikası nedeniyle vatandaşlık değişikliği yaşayan kişilerin nüfus ve tapu kayıtlarında özel dikkat gösterilmelidir.

1. Avusturya Boşanma Kararları: Scheidungsurteil, Beschluss ve Vergleichsausfertigung

Avusturya’da boşanma davalarına Bölge Mahkemeleri (Bezirksgericht) bakar. Çekişmeli boşanmalarda mahkeme Scheidungsurteil (boşanma hükmü) verirken, anlaşmalı boşanmalarda (Einvernehmliche Scheidung – EheG § 55a) mahkeme boşanma kararını Scheidungsbeschluss olarak düzenler ve boşanmanın mali/velayet sonuçlarını içeren anlaşma tutanağını (Vergleichsausfertigung) ayrıca onaylar.

Türkiye’de konsolosluk/nüfus tescili (NHK m. 27/A) veya Aile Mahkemesinde tanıma-tenfiz davası (MÖHUK m. 50-58) için şu şartlar aranır:

• Kesinleşme Şerhi (Rechtskraftbestätigung): Kararın üzerinde Bezirksgericht tarafından vurulmuş "Diese Entscheidung ist rechtskräftig und vollstreckbar" (Bu karar kesinleşmiş ve icra edilebilir niteliktedir) mührü bulunmalıdır.
• Apostil Şerhi (Beglaubigung / Apostille): Kesinleşmiş mahkeme kararına (ve varsa Vergleichsausfertigung tutanağına) yetkili Eyalet Mahkemesi Başkanlığı (Präsident des Landesgerichts) tarafından 1961 Lahey Apostil şerhi vurulmalıdır.
• Onaylı Türkçe Tercüme: Viyana, Salzburg veya Bregenz T.C. Başkonsolosluğu onaylı tercüman ya da Türkiye’de noter onaylı yeminli tercüman çevirisi.

2. Avusturya’dan Türkiye’deki Miras, Veraset İlamı ve Tapu İntikali

Avusturya’da yaşayan mirasçıların Türkiye’deki taşınmaz ve banka miraslarında Avusturya mahkemesinin yürüttüğü tereke prosedürü (Verlassenschaftsverfahren) ve verdiği miras devir kararı (Einantwortungsbeschluss), MÖHUK m. 20/1 gereği Türkiye’deki taşınmazlar üzerinde doğrudan tapu intikali sağlamaz. Türkiye’deki taşınmazlar için Türk Sulh Hukuk Mahkemesinden veraset ilamı alınması şarttır.

3. Avusturya Vatandaşlığına Geçenlerde İsim/Soyadı Değişikliği ve Tapu Kayıt Uyumsuzluğu

Avusturya vatandaşlığına geçen veya Avusturya’da evlenen kişilerin Avusturya kimlik/pasaport bilgilerindeki ad-soyad yazılışı ile Türkiye’deki eski nüfus veya tapu kayıtları arasında sıkça farklılıklar oluşmaktadır. Tapu Müdürlüğü veya bankalar kimlik bilgileri birebir örtüşmediğinde işlemi durdurur. Bu durumda konsolosluktan isim denklik belgesi alınması veya Türkiye’de Asliye/Sulh Hukuk Mahkemesinde tapu kaydında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi / tespit davası açılması gerekir.

4. Viyana, Salzburg ve Bregenz Başkonsolosluklarından Vekâletname

Avusturya’da ikamet eden kişiler; Viyana, Salzburg veya Bregenz T.C. Başkonsolosluklarından randevu alarak Türkiye’deki avukatlarına vekâletname verebilirler. Boşanma tanıma-tenfiz ve tapu satış/intikal işlemleri için vekâletnamenin fotoğraflı ve özel yetkili olarak düzenlenmesi zorunludur.

5. Sıkça Sorulan Sorular

Avusturya mahkemesinden sadece "Vergleichsausfertigung" (anlaşma tutanağı) aldım, Türkiye’de boşanma için yeterli mi?

Hayır. Avusturya’da anlaşmalı boşanmalarda düzenlenen Vergleichsausfertigung tarafların nafaka, velayet ve mal paylaşımı anlaşmasını gösterir; evliliği sona erdiren asıl karar ise mahkemenin verdiği Scheidungsbeschluss belgesidir. Türkiye’de tescil veya tanıma için kesinleşme şerhli ve Apostilli Scheidungsbeschluss mutlaka sunulmalıdır.

İzinle Türk vatandaşlığından çıkıp Avusturya vatandaşı oldum, Türkiye’deki miras hakkım etkilenir mi?

Hayır. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nun 28. maddesi uyarınca Mavi Kart sahipleri (ve altsoyları) miras ve tapu edinimi konularında Türk vatandaşlarıyla aynı haklara sahiptir; mirastan tam pay alırlar.

Avusturya’da verilen nafaka kararını Türkiye’deki eski eşimin maaşına veya evine haciz koyarak tahsil edebilir miyim?

Evet. Kesinleşmiş ve Apostilli Avusturya mahkemesi nafaka kararı (veya mahkeme onaylı Vergleich), Türkiye’de Aile Mahkemesinde tenfiz ettirildikten sonra ilamlı icra takibine konulabilir ve borçlunun Türkiye’deki malvarlığına veya gelirine haciz uygulanabilir.

İşlemler için Türkiye’ye gelmem gerekiyor mu?

Hayır. Viyana, Salzburg veya Bregenz Başkonsolosluğundan ya da Apostilli Avusturya noterinden vereceğiniz vekâletname ile tüm mahkeme, nüfus ve tapu işlemleri Türkiye’ye gelmeden tamamlanır.