CRS Otomatik Finansal Bilgi Paylaşımı: Türkiye’deki Banka Hesapları ve Tapu Kayıtlarının Hukuki Boyutu

Türkiye’nin de taraf olduğu OECD Finansal Hesap Bilgilerinin Otomatik Değişimine İlişkin Çok Taraflı Yetkili Makam Anlaşması (CRS – Common Reporting Standard) kapsamında, Avrupa ülkelerinde (Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsviçre, İngiltere, İsveç, Danimarka, Norveç vb.) vergi mukimi olan kişilerin Türkiye’deki finansal hesap bilgileri, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) aracılığıyla her yıl ilgili ülke vergi idarelerine otomatik olarak bildirilmektedir. Bu süreç hakkında gurbetçiler arasında pek çok yanlış bilgi dolaşmakta; tapu kayıtlarının veya emekli maaşlarının da otomatik gönderildiği sanılmaktadır.

1. CRS Kapsamında Hangi Bilgiler Paylaşılır, Hangileri Paylaşılmaz?

Gelir İdaresi Başkanlığının yayımladığı Finansal Hesap Bilgilerinin Vergi Konularında Otomatik Değişimi Rehberi uyarınca, bildirim yükümlülüğü yalnızca finansal kuruluşlardaki (bankalar, aracı kurumlar, bazı sigorta şirketleri) hesapları kapsar:

2. Kimler Bildirim Kapsamına Girer? "Mukimlik (Yerleşiklik)" ve Adres Kayıt Sistemi

CRS sisteminde kriter vatandaşlık değil, vergi mukimliğidir (yerleşiklik). Kişi Türk vatandaşı, çifte vatandaş veya sadece Alman/Hollanda vatandaşı olsun; ikametgahı (yerleşim yeri) Avrupa’daki ülkede ise o ülkenin mukimi sayılır. Bankalar müşterilerinin mukimliğini tespit ederken:

• Müşterinin hesap açarken verdiği mukimlik beyanına,
• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Adres Kayıt Sistemindeki (AKS) güncel ikametgah adresine,
• Müşteri dosyasındaki göstergelere (indicia): yabancı ülke adresi, yabancı ülke telefon numarası, yabancı hesaba düzenli talimat veya yurt dışı adresli kişiye verilmiş vekâletname kayıtlarına

bakar. Artık Türkiye’ye kesin dönüş yapmış ve yılda 6 aydan fazla Türkiye’de yaşayan bir kişinin Nüfus Müdürlüğünde ve bankasında hala Almanya/Hollanda adresi kayıtlı kalmışsa, hesabı hatalı olarak yurt dışına bildirilebilir. Bu kişilerin Nüfus Müdürlüğünde adres tescili ve bankalarında mukimlik güncellemesi yapması gerekir.

3. Ortak Hesaplar ve Yaşlı Anne-Babanın Hesabına Eklenme Hatası

Uygulamada gurbetçilerin en sık yaşadığı mağduriyet, Türkiye’deki yaşlı anne veya babalarının banka işlemlerine yardımcı olmak amacıyla onların mevduat hesabına "ortak hesap sahibi" olarak eklenmeleridir. CRS kuralları gereği ortak hesaplarda, hesaptaki toplam bakiyenin tamamı (paylara bölünmeksizin tüm tutarı) Avrupa’da mukim olan ortak hesap sahibinin kendi parasıymış gibi ilgili Avrupa ülkesine bildirilir. Anne-babaya işlem desteği sağlamak için ortak hesap açmak yerine vekaletname ile işlem yetkisi tercih edilmelidir (ancak yabancı adresli vekil göstergesinin de hesap sahibinin kendi Türkiye mukimlik belgesiyle netleştirilmesi önemlidir).

4. Avrupa Sosyal Yardım Kurumları (Jobcenter / Bürgergeld, UWV / Gemeente Bijstand) Soruşturmaları

Almanya (Jobcenter – Bürgergeld / Sozialamt), Hollanda (Gemeente – Participatiewet / Bijstand), Belçika (CPAS / OCMW), Avusturya veya İsviçre’de sosyal yardım alan ya da vergi beyanında bulunan kişilerden, CRS verileri veya ihbarlar üzerine "Türkiye’den resmi tapu ve banka kayıtları getirilmesi" talep edilebilmektedir. Bu durumda Türkiye’ye gelmeye gerek kalmadan avukat aracılığıyla:

• Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden tüm Türkiye genelini kapsayan Resmi Tapu Kayıt / Malvarlığı Sorgulama Belgesi (Takbis çıktısı ve Apostil onayı),
• Ortak hesaptaki paranın aslında Türkiye’deki anne-babaya veya miras ortaklığına ait olduğunu kanıtlayan banka dekontları, veraset ilamı ve resmi tespit belgeleri,
• 6698 sayılı KVKK m. 11 ve Vergi Usul Kanunu kapsamında Türkiye’deki bankalara ve GİB’e yapılacak hatalı mukimlik/veri düzeltme başvuruları

hukuki zeminde temin edilerek yeminli tercüme ve Apostil şerhiyle ilgili makama sunulabilmektedir.

5. Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’deki tapularım (ev, arsa, tarla) CRS ile Almanya veya Hollanda’ya otomatik bildiriliyor mu?

Hayır. OECD CRS anlaşması yalnızca finansal kuruluşlardaki (bankalardaki) hesap bakiyelerini ve finansal getirileri kapsar; Tapu ve Kadastro kayıtları veya kira sözleşmeleri CRS otomatik veri paylaşımına dahil değildir. Ancak taşınmazınızı satıp bedelini 31 Aralık günü Türkiye’deki banka hesabınızda tutarsanız, o para banka bakiyesi olarak bildirime girebilir.

Türkiye’deki annemin banka hesabında sadece kolaylık olsun diye ortak görünüyorum, bu para benim mi sayılır?

CRS kurallarına göre ortak hesaplardaki bakiyenin tamamı her bir ortakta ayrı ayrı tam tutar üzerinden raporlanır. Paranın kaynağının annenize ait olduğunu (örneğin emekli ikramiyesi veya taşınmaz satışı) resmi banka kayıtlarıyla belgelemek ve ortak hesap yerine doğru hukuki temsili kurmak gerekir.

Türkiye’ye kesin dönüş yaptım ama bankamda hala Avrupa adresim ve telefonum kayıtlı, ne yapmalıyım?

Öncelikle Nüfus Müdürlüğünden yerleşim yeri adresinizi Türkiye olarak güncellemeli, ardından Türkiye’deki tüm bankalarınıza bizzat veya özel yetkili vekilinizle başvurarak CRS mukimlik beyanınızı "Türkiye mukimi" olarak resmi kayıtla düzelttirmelisiniz.

Avrupa’daki kurum Türkiye’de üzerime taşınmaz olmadığına dair Apostilli resmi belge istedi, uzaktan alınabilir mi?

Evet. Türkiye’deki avukatınıza vereceğiniz vekâletname ile ilgili kurumdan Türkiye genelinde taşınmaz kaydınızın bulunmadığına (veya mevcut hisseli miras kaydının niteliğine) dair resmi belge alınarak Kaymakamlık/Valilik Apostil şerhi ile adresinize gönderilebilir.