Fransa’da İkamet Eden Mirasçıların Türkiye’deki Tapu İntikali, Muris Muvazaası ve Tenkis Davaları

Fransa’da (Paris, Lyon, Strazburg, Marsilya, Nantes, Bordo ve çevresinde) ikamet eden Türk vatandaşları ve çifte vatandaşların Türkiye’de bulunan miras hakları, özellikle murisin vefatından sonra Türkiye’deki taşınmazların intikali ve paylaşımı aşamasında önemli hukuki süreçleri beraberinde getirir. Yurt dışında yaşayan mirasçıların Türkiye’deki süreçlerden geç haberdar olması veya muris sağlığında Türkiye’deki diğer mirasçılara devredilen taşınmazlar, sıklıkla tapu iptal ve tescil davalarına konu olmaktadır.

1. Fransa Noter Miras Belgesi (Acte de Notoriété) ve Türkiye’de Veraset İlamı

Fransa’da miras işlemleri büyük ölçüde Fransız noterleri (Notaire) üzerinden yürütülür ve mirasçılık sıfatı Acte de notoriété adı verilen noter senedi ile tespit edilir. Ancak 5718 sayılı MÖHUK m. 20/1 hükmü ("Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır") uyarınca, Fransız noterinin düzenlediği Acte de notoriété belgesi Türkiye’deki Tapu Müdürlüklerinde veya bankalarda doğrudan mirasçılık belgesi olarak geçerli değildir.

Türkiye’deki gayrimenkullerin intikali ve banka hesaplarındaki mevduatların çekilebilmesi için Türkiye’deki Sulh Hukuk Mahkemesinden (veya yabancılık unsuru yoksa noterlikten) Türk hukukuna göre Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi) alınması zorunludur. Muris Fransa’da vefat etmişse, öncelikle çok dilli ölüm belgesi (Acte de décès / Formül C) ile konsolosluk üzerinden ölüm tescili yapılmalıdır.

2. Yurt Dışındaki Mirasçılardan Mal Kaçırma: Muris Muvazaası ve Tenkis Davası

Fransa’da yaşayan mirasçıların Türkiye’de en sık karşılaştığı uyuşmazlık, mirasbırakanın (anne veya babanın) vefatından önce Türkiye’deki ev, arsa veya tarlalarını Türkiye’de yaşayan çocuğuna, ikinci eşine ya da üçüncü bir kişiye tapuda "satış" gibi göstererek aslında karşılıksız (bağış) devretmesidir. Türk hukukunda buna karşı iki güçlü dava yolu mevcuttur:

3. İhtiyati Tedbir ile Taşınmazın Üçüncü Kişilere Satışının Önlenmesi

Tapu iptal ve tescil davalarında en kritik adım, dava açılırken taşınmazın tapu kaydına devir ve temlikin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir (HMK m. 389) konulmasıdır. İhtiyati tedbir kararı alınmadığı takdirde, adına kayıt bulunan kişi taşınmazı iyiniyetli üçüncü kişilere satarak mirasçıların ayni hakkını (tapuyu geri alma imkanını) tehlikeye düşürebilir.

4. Fransa’daki T.C. Başkonsolosluklarından Özel Yetkili Vekâletname

Fransa’da yaşayan mirasçılar; Paris, Lyon, Strazburg, Marsilya, Nantes veya Bordo T.C. Başkonsolosluklarından randevu alarak Türkiye’deki avukatlarına vekâletname verebilirler. Süreçte dikkat edilmesi gereken başlıca hususlar şunlardır:

• Özel Tapu ve İntikal Yetkisi: İşlem sadece veraset ilamı ve dava takibini kapsıyorsa genel dava vekâletnamesi yeterli olurken; tapuda intikal, satış veya ortaklığın giderilmesi işlemleri de yapılacaksa vekâletnamenin fotoğraflı ve özel tapu yetkili olarak düzenlenmesi gerekir.
• Çok Dilli Ölüm Belgesi (Formül C / Acte de décès): Muris Fransa’da vefat etmişse, Fransız belediyesinden (Mairie) alınan çok dilli Formül C ölüm belgesi ile konsoloslukta ölüm tescili yaptırılmalıdır.
• Fransız Noteri (Notaire) ve Apostil Alternatifi: Başkonsolosluk randevusu bulunamadığında Fransız noterinde (Notaire) fotoğraflı vekâletname düzenlenip İstinaf Mahkemesi (Cour d'appel) veya Chambre des notaires üzerinden Apostil şerhi alınarak Türkiye’ye gönderilebilir.

5. Sıkça Sorulan Sorular

Babam vefat etmeden önce Türkiye’deki tarlaları erkek kardeşimin üzerine "satış" göstermiş, Fransa’dan dava açabilir miyim?

Evet. Tapuda satış gösterilmesine rağmen gerçekte bedel ödenmemişse ve amaç diğer mirasçıları (örneğin yurt dışındaki çocukları veya kız çocuklarını) mirastan mahrum bırakmaksa, Asliye Hukuk Mahkemesinde muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açarak miras payınız oranında tapunun kendi adınıza tescilini sağlayabilirsiniz.

Muris muvazaası davası açmak için belirli bir süre geçti, hakkım yanmış mıdır?

Hayır. Muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil davaları, mirasbırakanın vefatından sonra herhangi bir zamanaşımı veya hak düşürücü süreye tabi olmaksızın her zaman açılabilir. Ancak taşınmazın üçüncü kişilere devredilmemesi için gecikmeden ihtiyati tedbir talep edilmesi önemlidir.

Fransa’da AB Miras Tüzüğü (650/2012) kapsamında düzenlenen belge Türkiye’deki tapuda geçer mi?

Hayır. Türkiye Avrupa Birliği üyesi olmadığı ve MÖHUK m. 20/1 uyarınca Türkiye’deki taşınmazlar üzerinde Türk hukuku münhasıran uygulandığı için, AB Miras Sertifikası Türkiye’deki tapu müdürlüklerinde doğrudan geçerli değildir; Türk Sulh Hukuk Mahkemesinden veraset ilamı alınması gerekir.

Duruşmalara katılmak için Fransa’dan Türkiye’ye gelmem şart mı?

Hayır. Veraset ilamı alınması, vergi dairesi intikal beyannamesinin verilmesi, tapu intikali ve Asliye/Sulh Hukuk Mahkemelerindeki tüm dava ve arabuluculuk süreçleri vekâletname ile avukatınız tarafından yürütülür; Türkiye’ye gelmeniz gerekmez.