Yurt Dışında Yaşayanlar Hakkında Türkiye’de Ceza Soruşturması, Yakalama Emri (CMK m. 98), İstinabe ile İfade ve Havalimanı Gözaltı Rehberi

Yurt dışında (Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya, İsviçre, İngiltere, İskandinav ülkeleri, ABD, Kanada ve Avustralya başta olmak üzere) yerleşik Türk vatandaşları, çifte vatandaşlar ve 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 28 kapsamındaki Mavi Kart sahipleri açısından Türkiye’de yürütülen bir ceza soruşturması veya kovuşturmasından haberdar olunmaması, yaz tatili veya aile ziyareti amacıyla Türkiye’ye giriş yapıldığı anda havalimanı veya kara sınır kapısı pasaport kontrolünde (GBT ve KİHBİ sorgusunda) gözaltına alınma riskini doğurmaktadır. Kişinin yerleşim yeri yabancı bir ülkede olduğu halde Türkiye’deki eski adresine çıkarılan çağrı kağıdının bila tebliğ dönmesi üzerine Cumhuriyet Başsavcılıkları veya ceza mahkemeleri tarafından 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) m. 98 uyarınca "ifade alınmasına yönelik yakalama emri" düzenlenebilmektedir.

Ayrıca sosyal medya paylaşımları nedeniyle yapılan şikâyetler (hakaret, tehdit, kişisel verilerin yayılması, bilişim suçları), Türkiye’deki banka veya kripto varlık hesaplarının üçüncü kişilerce kullandırılması nedeniyle açılan nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f) dosyaları, Türkiye’de tatil döneminde yaşanan trafik kazaları ve aile içi veya miras kaynaklı şikâyetler yurt dışında yaşayanların en sık karşılaştığı ceza dosyalarıdır. Bu kapsamlı rehberde; Türkiye’ye gelmeden müdafi (avukat) aracılığıyla dosya sorgusu ve yakalama emrinin kaldırılması, uluslararası adli istinabe ve konsolosluk SEGBİS sistemiyle ifade verilmesi, CMK m. 244–248 kaçak ve güvence belgesi hükümleri, 31 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun ile getirilen TCK m. 158/4 banka ve kripto hesabı kullandırma cezası ve yeni HAGB (CMK m. 231) rejimi tüm kanuni dayanaklarıyla incelenmektedir.

1. Yurt Dışında Yaşayanlar Hakkında Neden Yakalama Emri (CMK m. 98) Çıkarılır?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 98. maddesinin 1. fıkrası uyarınca; "Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir." Kovuşturma (mahkeme) evresinde ise CMK m. 98/3 uyarınca kaçak veya adresine ulaşılamayan sanık hakkında yakalama emri re’sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine doğrudan mahkemece düzenlenir.

Yurt dışında yaşayan kişiler hakkında yakalama emri çıkarılmasının başlıca dört nedeni vardır:

1. Adres Kayıt Sisteminde (MERNİS) Yurt Dışı Adres Beyanının Bulunmaması veya Güncel Olmaması: Şüpheli veya sanık yurt dışında yaşadığı halde nüfus sisteminde Türkiye’deki eski bir adres görünüyorsa ya da "adres kaydı yok" ibaresi mevcutsa, çıkarılan davetiye iade olur ve "çağrı yapılamayan şüpheli veya sanık" sayılarak CMK m. 98 yakalama emri çıkarılır.
2. Sosyal Medya, İnternet ve Bilişim Suçları: Yurt dışından yapılan sosyal medya yorumları, mesajları veya paylaşımları nedeniyle Türkiye’de yapılan şikâyetler (TCK m. 125 hakaret, TCK m. 106 tehdit, TCK m. 136 kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme vb.) üzerine kişinin Türkiye’de bulunamaması.
3. Türkiye’deki Banka Hesabı (IBAN) veya GSM Hattının Kullandırılması (TCK m. 158): Yurt dışında yaşayan kişinin Türkiye’ye geldiğinde açtığı banka hesabını, mobil bankacılık şifresini veya kendi adına kayıtlı GSM hattını Türkiye’deki bir tanıdığına veya üçüncü kişiye bırakması ve bu hesabın internet dolandırıcılığında veya yasa dışı bahis/bilişim işlemlerinde kullanılması.
4. İzin Döneminde Yaşanan Trafik Kazaları veya Kira ve Miras Tartışmaları: Yaz tatilinde Türkiye’de meydana gelen yaralamalı trafik kazası (TCK m. 89 taksirle yaralama), gümrükte geçici ithal edilen yabancı plakalı aracın üçüncü kişiye kullandırılması (5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu uyuşmazlıkları) veya akrabalar ve komşularla yaşanan tartışmalar sonrasında kişi yurt dışına döndükten sonra şikâyetçi olunması ve uzlaştırma veya soruşturma evrakının kişiye ulaşmaması.

2. e-Devlet (UYAP Vatandaş Portal) Sınırlaması: Soruşturma Dosyaları ve Yakalama Emri Neden e-Devlet’te Görünmez?

Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın en sık düştüğü yanılgı, "e-Devlet’ten Dava Dosyası Sorgulama ekranına baktım, hakkımda hiçbir dosya görünmüyor; demek ki havalimanında sorun çıkmaz" düşüncesidir. Oysa Türk ceza muhakemesi sisteminde:

• Cumhuriyet Başsavcılığı Soruşturma Dosyaları (CMK m. 157): Henüz iddianame düzenlenip mahkemeye (kovuşturmaya) dönüşmemiş olan savcılık soruşturma dosyaları ve bu aşamada Sulh Ceza Hakimliğince verilen CMK m. 98 yakalama emirleri e-Devlet (UYAP Vatandaş Portal) ekranında GÖRÜNMEZ.
• Kesinleşmiş Hapis veya Adli Para Cezası İnfaz Dosyaları (İlamat): Yoklukta veya eski adrese tebligatla kesinleşip İnfaz Savcılığına (İlamat Bürosuna) gönderilen yakalama emirleri de çoğu zaman standart dava sorgu ekranında listelenmez.
• Müdafi (Avukat) Aracılığıyla Resmi Sorgu ve İnceleme (CMK m. 153): Şüpheli veya sanığın vekâletname verdiği müdafii (avukatı), CMK m. 153 uyarınca (dosyada gizlilik veya kısıtlama kararı bulunmadığı sürece) Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma dosyasını, yakalama kararlarını, müzekkereleri ve delilleri UYAP Avukat Portalı üzerinden ve bizzat savcılık/mahkeme kaleminden inceleyerek kişinin hukuki durumunu eksiksiz tespit edebilir.

3. Türkiye’ye Gelmeden Yakalama Emrinin Kaldırılması, İstinabe, SEGBİS ve Güvence Belgesi (CMK m. 246)

Hakkında Türkiye’de ifade alınmasına yönelik yakalama emri (CMK m. 98) bulunan ve yurt dışında yasal olarak ikamet eden bir kişinin, havalimanında gözaltına alınma riskini ortadan kaldırmak için izleyebileceği hukuki yollar şunlardır:

4. Havalimanı Pasaport Kontrolünde CMK m. 98 Yakalama Emri Çıkarsa Süreç Nasıl İşler? (CMK m. 94)

Eğer kişi önceden avukatıyla kontrol yaptırmadan Türkiye’ye uçmuş ve İstanbul, Sabiha Gökçen, Ankara Esenboğa, İzmir Adnan Menderes, Antalya veya Çardak Havalimanı pasaport kontrolünde hakkında yakalama emri olduğu görülmüşse, 5271 sayılı CMK m. 94 hükmü işletilir:

1. 24 Saatlik Süre ve Havalimanı SEGBİS Nöbetçi Mahkeme/Savcılık Birimi: CMK m. 94/1 uyarınca yakalanan kişi, en geç 24 saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır; çıkarılamıyorsa aynı süre içinde en yakın sulh ceza hâkimi veya mahkeme kurulu bulunan havalimanı adli biriminde SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) aracılığıyla ifadesi alınır.
2. CMK m. 94/3 "İfade Almak Amacıyla Düzenlenen Yakalama Emrinde" Cumhuriyet Savcısı Tarafından Serbest Bırakılma: 7188 ve 7499 sayılı Kanunlarla değişik CMK m. 94/3 uyarınca; "Sadece ifade alınmak amacıyla düzenlenen yakalama emri üzerine mesai saatleri dışında yakalanan ve belirlenen tarihte yargı mercii önünde hazır bulunmayı taahhüt eden kişinin serbest bırakılması, Cumhuriyet savcısı tarafından emredilebilir." Bu hüküm, bir dosyada yalnızca bir kez uygulanabilir; taahhüdünü ihlal eden kişiye idari para cezası kesilir.
3. Müdafiin (Avukatın) Havalimanı ve Nöbetçi Savcılık Müdahalesi: Kişinin hafta sonu veya gece yarısı uçuşlarında nezarethanede beklememesi için avukatı UYAP üzerinden dosyaya vekâletname ve savunma delillerini (yurt dışı ikamet ve iş belgelerini, uçak dönüş biletini) sunarak SEGBİS ifadesine katılır ve ifade sonrasında yakalama emrinin UYAP/KİHBİ sisteminden anında düşürülmesini takip eder.

5. 31 Temmuz 2026 Tarihli 7589 Sayılı Kanun Değişiklikleri: TCK m. 158/4 ve Yeni HAGB (CMK m. 231)

31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi), yurt dışında yaşayanları da yakından ilgilendiren ceza hukuku ve ceza muhakemesi hükümlerinde çok önemli iki reform yapmıştır:

5.1. Banka, Ödeme veya Kripto Hesabı Kullandıranlar İçin Yarı Oranında (%50) Ceza Azaltımı (TCK m. 158/4)

Son yıllarda yurt dışında yaşayan pek çok kişi, Türkiye’ye izne geldiğinde açtırdığı banka hesabını, IBAN numarasını veya kripto varlık hesabını Türkiye’deki bir yakınına veya arkadaşına kullandırması nedeniyle TCK m. 158/1-f (bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık — 4 yıldan 10 yıla kadar hapis) suçlamasıyla Ağır Ceza Mahkemelerinde yargılanmaktadır.

7589 sayılı Kanun’un 13. maddesi ile 5237 sayılı TCK’nın 158. maddesine eklenen 4. fıkra (TCK m. 158/4) uyarınca:

• Dolandırıcılık (TCK m. 157 ve 158) suçlarının işlenmesine iştiraki (katkısı) yalnızca ödeme, banka veya kripto varlık hesap bilgilerini (IBAN, kart, mobil şifre vb.) üçüncü kişilere vermekten ibaret olan ve asıl hileli hareketleri bizzat gerçekleştirmeyen kişiler hakkında verilecek ceza yarı oranında (%50) azaltılır.
• Ayrıca 7589 sayılı Kanun ile 5235 sayılı Kanun’a eklenen Geçici Madde 1/6-7 uyarınca, 31 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla Ağır Ceza Mahkemelerinde derdest olan TCK m. 158 dosyalarında görevli mahkeme sıfatıyla yargılamaya devam edilir ve bu yeni hüküm lehe kanun (TCK m. 7/2) olarak uygulanır; ayrıca mağdurun zararı soruşturma aşamasında giderilirse TCK m. 168 etkin pişmanlık ile ceza 2/3 oranında daha düşürülür.

5.2. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararlarında İstinaf Yolu (CMK m. 231/5–14)

Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarının ardından 7499 ve 7589 sayılı Kanunlarla yeniden düzenlenen CMK m. 231/5–14 uyarınca:

• Yurt dışında yaşayan ve Türkiye’de adli sicil kaydı (sabıkası) bulunmayan sanıklar hakkında, yapılan yargılama sonunda 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası verildiğinde, mahkemece Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına (HAGB) karar verilebilir.
• HAGB kararı verildiğinde ceza infaz edilmez, adli sicil (sabıka) belgesine işlenmez ve 5 yıllık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmezse davanın düşmesine karar verilir.
• Yeni düzenleme uyarınca HAGB kararlarına karşı artık 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesine (İstinaf) kanun yoluna başvurulabilir (CMK m. 231/12); böylece sanık müdafii, HAGB kararındaki hukuka aykırılıkları istinafta denetletebilir ve beraat talep edebilir.
• Ayrıca CMK m. 253 kapsamındaki uzlaştırmaya tabi suçlarda (basit yaralama, tehdit, hakaret, mala zarar verme, taksirle yaralama, güveni kötüye kullanma vb.), yurt dışındaki şüpheli avukatı aracılığıyla uzlaştırma müzakerelerine katılarak dava açılmadan veya ceza verilmeden dosyayı kapatabilir.

6. Yabancı Plakalı Araçla Türkiye’ye Giriş (Geçici İthalat Rejimi), 730 Gün Kuralı ve Gümrük Ceza Uyuşmazlıkları

Yurt dışında yerleşik kişilerin Türkiye’ye karayoluyla veya uçakla geldiklerinde en sık karşılaştıkları idari ve cezai sorunlardan biri de, yabancı plakalı taşıtların geçici ithalat rejimi (4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 167 ve m. 238 ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu) kurallarının ihlal edilmesidir:

• 185 Gün Yurt Dışında Yerleşiklik Şartı ve 730 Gün (2 Yıl) Süre: Yabancı plakalı özel kullanıma mahsus kara taşıtını Türkiye’ye getirebilmek için kişinin Türkiye’ye giriş yapmak istediği tarihten geriye doğru son 1 yıl (365 gün) içinde en az 185 gün fiilen yurt dışında bulunmuş olması ve yabancı ülkede yerleşik (oturum veya vatandaşlık sahibi) olması şarttır. Bu şartı sağlayanlara taşıtları için Türkiye’de 730 güne (2 yıla) kadar kalma süresi verilir.
• Taşıtı Türkiye’de Bırakarak Yurt Dışına Çıkma ve Üçüncü Kişiye Kullandırma Yasağı (Gümrük Kanunu m. 238/1-b ve m. 242): Taşıt sahibi, gümrük idaresine başvurarak (veya e-Devlet "Yurt Dışına Taşıtsız Çıkışlarda Taahhütname Verme" ekranından) aracını kimsenin kullanmayacağına dair taahhütname vermeden veya aracı gümrük denetimine bırakmadan yurt dışına çıkamaz. Ayrıca Türkiye’de bulunan taşıt; izin belgesi sahibinin Türkiye’de bulunması şartıyla sadece yurt dışında yerleşik eş, anne, baba ve çocuklar tarafından kullanılabilir. Taşıtın Türkiye’de yerleşik kişilere veya kardeş, amca, kuzen, arkadaş gibi üçüncü bir kişiye kullandırıldığının trafik kontrolünde tespit edilmesi halinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 238/1-b uyarınca taşıtın gümrük vergileri tutarının dörtte biri (1/4 — %25) oranında ağır idari para cezası kesilir ve taşıt gümrük idaresince muhafaza altına alınarak yurt dışı edilir. Bu idari para cezasına karşı tebliğden itibaren 15 gün içinde ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne idari itirazda bulunulabilir (Gümrük K. m. 242); itirazın reddi halinde ise 30 gün içinde Vergi Mahkemesinde iptal davası açılır.

7. Sıkça Sorulan Sorular

Almanya veya Hollanda vatandaşıyım (veya Mavi Kartlıyım); Türkiye’deki bir ceza dosyası nedeniyle yaşadığım ülke beni Türkiye’ye iade eder mi?

Avrupa ülkeleri kendi vatandaşlarını (ve çifte vatandaşları) kural olarak yabancı bir devlete suçluların iadesi (Auslieferung) kapsamında teslim etmezler; ancak Türkiye’ye seyahat ettiğinizde sınır kapısında Türk yargı makamlarının çıkardığı yakalama emri doğrudan uygulanır. Bu nedenle Türkiye’ye seyahat etmeden önce avukatınız aracılığıyla yakalama emrinin kaldırılması veya istinabe ile ifadenin tamamlanması gerekir.

Türkiye’de müşteki (suçtan zarar gören / mağdur) konumundayım; şikâyetçi olmak için Türkiye’ye gelmem şart mı?

Hayır. Türkiye’de dolandırıldıysanız, taşınmazınıza zarar verildiyse, sahte belge düzenlendiyse veya tehdit ve hakarete uğradıysanız; T.C. Başkonsolosluğundan avukatınıza vereceğiniz vekâletname ile Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir, deliller toplanabilir ve ceza davasına "katılan (müdahil)" sıfatıyla dahil olunabilir.

Hakkımda kesinleşmiş adli para cezası varsa havalimanında tutuklanır mıyım?

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 106 uyarınca, ödenmeyen adli para cezaları kamuya yararlı işte çalışma veya hapse çevrilebilir ve yakalama emri çıkarılabilir. Ancak yakalama emri adli para cezasından kaynaklanıyorsa, ceza tutarı avukatınız aracılığıyla İnfaz Savcılığı veznesine (veya vergi dairesi ve banka hesabına) yatırıldığı anda yakalama emri derhal kaldırılır ve kişi serbest bırakılır.

Cumhuriyet savcılığına yurt dışı adresimi ve ikamet belgemi sunarsam CMK m. 98 yakalama emri hemen kalkar mı?

CMK m. 98/1 uyarınca yakalama emri "çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan" şüpheli hakkında düzenlenir. Şüphelinin kaçak olmadığı, yabancı bir ülkede sabit yerleşim yeri ve işi bulunduğu resmi ikamet belgesiyle (yeminli tercümeli olarak) kanıtlandığında ve müdafi aracılığıyla istinabe, SEGBİS veya dönüş tarihi taahhüdü sunulduğunda, Sulh Ceza Hakimliği veya mahkemeden yakalama emrinin geri alınması talep edilir.