Suçun Hukuki Tanımı, Korunan Değer ve Unsurları
12 Mayıs 2022 tarihli 7406 sayılı Kanun ile 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na eklenen "Israrlı takip" suçu (TCK m. 123/A), bireyin karar verme ve hareket serbestisini, kişisel güvenliğini ve psikolojik bütünlüğünü koruma altına almıştır. Kanun koyucu; ısrarlı bir şekilde fiziken takip edilen ya da haberleşme ve iletişim araçları, bilişim sistemleri veya üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurulmaya çalışılan mağdurda ciddi bir huzursuzluk oluşmasını ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olunmasını bağımsız bir suç olarak düzenlemiştir.
Suçun maddi unsuru seçimlik hareketlidir: Fail mağduru ya "fiziken takip etmeli" (evinin, işyerinin önünde bekleme, gittiği yerlere arkasından gitme) ya da "haberleşme ve iletişim araçları, bilişim sistemleri veya üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurmaya çalışmalıdır" (sürekli arama, farklı sosyal medya hesaplarından mesaj gönderme, ortak tanıdıklar veya kurye vasıtasıyla sürekli çiçek/not yollama). Ancak TCK m. 123’ten farklı olarak TCK m. 123/A bir "netice suçu"dur: Eylemler sonucunda mağdurda ciddi bir huzursuzluk oluşması veya kendisinin/yakınlarının güvenliğinden endişe duyması şarttır.
Kovuşturma rejimi bakımından ısrarlı takip suçunun hem temel hem de nitelikli şeklinin soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m. 123/A-3). Bununla birlikte kanun koyucu CMK m. 253/3 hükmünde yaptığı düzenleme ile ısrarlı takip suçunu açıkça uzlaştırma kapsamı dışında bırakmıştır; dolayısıyla şikâyet üzerine dosya uzlaştırma bürosuna gönderilmeksizin doğrudan iddianame düzenlenir.
Temel Şekli, Nitelikli Halleri ve Ceza Hükümleri
Fiziken Takip veya İletişim/Bilişim Araçlarıyla Israrlı Temas (TCK m. 123/A-1)
Israrlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçları, bilişim sistemleri veya üçüncü kişiler aracılığıyla temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası verilir.
Çocuğa, Ayrılık Kararı Verilen veya Boşandığı Eşe Karşı İşlenme (TCK m. 123/A-2-a)
Suçun; çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi halinde faile verilecek ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir. Henüz boşanma veya ayrılık kararı bulunmayan resmi nikâhlı eşe karşı işlenmesi ise (uzaklaştırma kararı yoksa) birinci fıkra kapsamında değerlendirilir.
Okul, İşyeri veya Konut Değiştirmeye/Bırakmaya Neden Olma (TCK m. 123/A-2-b)
Israrlı takip eylemlerinin mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması halinde fail 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Uzaklaştırma veya Yaklaşmama Tedbiri Kararı Bulunan Fail (TCK m. 123/A-2-c)
Suçun, hakkında 6284 sayılı Kanun veya koruma tedbirleri uyarınca uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbiri kararı verilen fail tarafından işlenmesi halinde ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir (ayrıca 6284 s. Kanun m. 13 uyarınca zorlama hapsi süreci Aile Mahkemesinde işler).
Şikâyet Şartı ve Uzlaştırma Yasağı (TCK m. 123/A-3 ve CMK m. 253/3)
Israrlı takip suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır; mağdur fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 ay içinde şikâyetçi olmalıdır. CMK m. 253/3 uyarınca ısrarlı takip suçunda uzlaştırma hükümleri uygulanamaz.
Yargıtay Uygulama İlkeleri ve İspat Kriterleri
- Ciddi Huzursuzluk veya Güvenlik Endişesi Neticesinin Somutlaştırılması: Suçun oluşması için sadece birden fazla mesaj atılması veya aranması yetmez; eylemlerin zamanı, sıklığı, içeriği ve bağlamı itibarıyla mağdurun günlük yaşam olağanlığını bozacak derecede ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi yarattığının dosya kapsamıyla (tanık beyanı, mesaj içerikleri, kolluk başvuruları) sabit olması gerekir.
- Başka Suçlarla Gerçek İçtima İlişkisi: Israrlı takip eylemleri sırasında gerçekleştirilen hareketler aynı zamanda hakaret (TCK m. 125), tehdit (TCK m. 106), konut dokunulmazlığını ihlal (TCK m. 116) veya cinsel taciz (TCK m. 105) suçlarını da oluşturuyorsa, fail hem TCK m. 123/A’dan hem de ilgili diğer suçlardan ayrı ayrı cezalandırılır.
- Zincirleme Suç (TCK m. 43) Uygulanmaması: "Israr" unsuru suçun yasal tanımında yer alan kurucu bir unsur olduğundan, aynı suç işleme kararı kapsamında yapılan müteaddit takip veya temas kurma girişimlerinde ayrıca TCK m. 43 zincirleme suç artırımı uygulanmaz; ancak iddianame düzenlendikten (hukuki kesinti gerçekleştikten) sonra yeni ısrarlı takip fiilleri işlenirse ayrı bir suç oluşur.
- Sahte (Fake) Hesaplar Üzerinden Temas Çabası: Mağdurun faili engellemesine rağmen failin sürekli yeni sosyal medya hesapları açarak veya farklı telefon hatlarından ulaşmaya çalışması TCK m. 123/A kapsamında bilişim sistemleri aracılığıyla ısrarlı temas kurma şartını doğrudan karşılar.
Ceza Muhakemesi Süreci: Soruşturmadan Kanun Yoluna
1. Soruşturma Aşaması (CMK m. 158-174)
Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ihbar veya şikâyet üzerine delillerin toplanması, şüpheli ifadesinin alınması ve koruma tedbirlerinin (adli kontrol/tutuklama) değerlendirilmesi.
2. Alternatif Çözüm Yolları (CMK m. 253 / TCK m. 75)
Suçun uzlaştırma veya önödeme kapsamında olması halinde kamu davası açılmadan önce uzlaştırma bürosu veya önödeme ihtarı işlemlerinin yürütülmesi.
3. İddianamenin Değerlendirilmesi ve Kovuşturma (CMK m. 170-222)
Yeterli şüphe oluştuğunda düzenlenen iddianamenin görevli mahkemece kabulü ile kovuşturma (duruşma) aşamasına geçilmesi ve delillerin tartışılması.
4. Hüküm ve Bireyselleştirme Kurumları (CMK m. 223, 231 / TCK m. 50-51)
Yargılama sonunda beraat, mahkûmiyet, kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi, erteleme veya koşulları varsa HAGB kararı verilmesi.
5. Kanun Yolları ve İnfaz (CMK m. 272-307 / 5275 s. Kanun)
İlk derece mahkemesi kararına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) ve koşulları varsa Yargıtay (Temyiz) denetimi.
Sık Sorulan Sorular
Israrlı takip (TCK m. 123/A) suçunda dosya uzlaştırmaya gider mi?
Hayır. Suçun takibi şikâyete bağlı olmasına rağmen, CMK m. 253/3 maddesinde yer alan açık istisna hükmü gereğince ısrarlı takip suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez.
Boşanılan eşin sürekli mesaj atması ve işyeri önüne gelmesi hangi fıkraya girer?
Boşandığı eşe veya ayrılık kararı verilen eşe karşı ısrarlı takip fiilinin işlenmesi TCK m. 123/A-2-a bendi uyarınca suçun nitelikli halini oluşturur ve 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası gerektirir.
6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı varken ısrarlı takip yapılırsa ne olur?
Hakkında uzaklaştırma veya konuta/işyerine yaklaşmama tedbiri bulunan kişinin ısrarlı takip suçunu işlemesi halinde, hem Aile Mahkemesince 6284 s. Kanun m. 13 uyarınca 3 günden 10 güne kadar (tekrarında 15-30 gün) zorlama hapsi uygulanır hem de Asliye Ceza Mahkemesinde TCK m. 123/A-2-c uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası istemiyle ceza davası açılır.
Şikâyetten vazgeçilirse ısrarlı takip davası düşer mi?
Evet. TCK m. 123/A-3 uyarınca suçun temel ve nitelikli tüm hallerinin soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır; hüküm kesinleşinceye kadar şikâyetten vazgeçilmesi halinde kamu davası düşer.
İlgili Ceza Kanunları, Muhakeme Kurumları ve Başvuru Dilekçeleri
İlgili Çalışma Alanları
İlgili Ceza Mevzuatı
İlgili Dilekçe Rehberleri
- Cumhuriyet Başsavcılığı Suç Duyurusu (Şikâyet) Dilekçesi Rehberi (CMK m. 158)
- Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karara (KYOK) İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 173)
- Tutuklama ve Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi Rehberi (CMK m. 101, 105, 267)
- Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) İstinaf Başvuru Dilekçesi Rehberi (HMK m. 342 / CMK m. 273)
Ceza Muhakemesi & İnfaz Kurumları
- HAGB (CMK m. 231)
- KYOK / Takipsizlik (CMK m. 172)
- Tutuklama & Adli Kontrol (CMK m. 100)
- Etkin Pişmanlık & Haksız Tahrik (TCK m. 29, 168)
- Uzlaştırma & Önödeme (CMK m. 253)
- Basit Yargılama & Seri Muhakeme (CMK m. 250-251)
- Denetimli Serbestlik & İnfaz (5275 s. K.)
- Erteleme & Seçenek Yaptırımlar (TCK m. 50-51)
Bu sayfada yer alan ceza hukuku bilgileri 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve ilgili özel ceza kanunları hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her ceza soruşturması ve kovuşturması somut olayın delil durumuna göre değerlendirilir.